M. M. Şevket Esendal ‘ın Hasta Öyküsü Konusu Metni ve Hakkında Bilgiler

Ekleyen : Ayşe Gönül , 12 Ocak 2020 Pazar aaa Beğen
 
 
Hasta adlı öykü   Mustafa Memduh Şevket Esendal ın  ilk baskısı   1946 yılında yayımlanan Memeduh Şevkt Esendal’ın Hikayeler II.  Adı ile yayınlanan ikinci hikaye kitabındaki öykülerinde biridir. ( Kaynakça: Yasin BEYAZ, “Memduh Şevket Esendal’ın eserleri üzerine bir bibliyografya denemesi”, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/672708)
 
Ayaşlı ve Kiracıları , ( Vakit, 12 Mart-21 Mayıs 1934, 1957 Dost Yayınları) Vassaf Bey  (Ankara 1983) ve  Miras,  ( Ankara 1988.)  adlı romanları ile  edebiyatımızda kendine yer edinen Esendal  öykülerini  önceleri dergilerde daha sonra da  Mendil Altında,  Otlakçı , Hikayeler I, Hikayeler II  adları ile yayımlamış, ölümünden sonra  sağda solda  kalan hikayeleri dergilerden vb derlenerek çeşitli adlar altında basılmıştır.
 
Esendal’ın bu öyküsü temsilcisi olduğu Çehov Tarzı,  durum, kesit hikâyeciliğinin tipik örneklerinden bir hikâyesi olmaktadır.  Esendal öykülerinde hemen hemen kendisinden hiç söz etmemiş,  öykülerinde kendi anılarını, kendisinin yaşadığı olay ve duyguları değil, içimizden birileri olan sıradan gündelik hayatın içinde akıp giden insanları anlatmıştır.  Onun öykülerindeki kişilerin hemen hiç birisi kendisi değildir. Oysaki kendisi gibi durum hikâyeleri yazan Sait Faik’in öykülerindeki duyan, düşünen üzülen, hayal kuran adamların hemen hepsi Sait Faik’in kendisidir. Nitekim Ömer Seyfettin, Sabahattin Ali, Tarık Buğra gibi diğer öykücülerimizin pek çok öykülerinde kendilerini de anlatmışlardır.
 
Esendal’ın öykülerindeki tipler, Esendal ile alakası olmayan ama Esendal’ın bir şekilde gözlemlediği, yakından tanıdığı yahut da uzaktan şahit olduğu sıradan insanlar, küçük, esnaflar, küçük memurlar vb dir.  Sicil müdürü Cavit Bey, Tarakçıların Raşit,  Vassaf Bey, Bostancıların Nedim, Gümrük aracılarından Faik Efendi, Suyolcu’nun Aziz,  Saatçı Arif, Feminist Sâlim Bey,  Hafız Nuri Efendi gibi  insanların küçük , hayallerini, basit sorunları büyük meseleler haline getirişlerini, kolayları zor olarak algılamaları,  küçük, dertleri büyük, küçük sorunları devasa meseleler haline getirmeleri üzerinde durmuştur.
 
Esendal , öykülerinde küçük insanları ince bir mizah ve incebir dille iğnelemiş,  Ömer Seyfettin’den bile sade bir dille sıradan insanların hayatlarından  kesitleri  ve  gündelik hayatlarını  öyküler halinde anlatmıştır.
 
Hasta-Memduh Şevket Esendal
 
Maliye Veznesi’nden Tevfik Efendi, banka önünde vezne arabasından inerken nasıl oldu ise ayak bileğini incitmiş, iki gündür hasta, evde yatıyor. Komşuları hatır sormaya geliyorlar. İki gündür evde yaşayış değişmiş, herkesten sıcak bir sevgi görüyor. Karısı, sanki o eski karısı değil, tanıdıkları eski tanıdıkları değil. Hepsi değişmişler, hepsinde, yalan da olsa tatlı bir sokulganlık, bir yaltaklık var. İki gündür; tavuk suyuna çorba pişiyor, ıhlamur kaynatılıyor, ayağını sadef yağı ile ovup üstüne sıcak tülbent koyuyorlar. Havacıva muşambası yapıp sarıyorlar. Komşular içinde öyleleri var ki sabahleyin işlerine giderken uğramışlardı, akşamüstü gene uğruyorlar. “Bize bir hizmet varsa yapalım.” diyorlar. Herkes, her şey tatlı, ılık, yumuşak!
 
Tevfik Efendi yatağa uzanmış, bu tatlı yaşayışı sanki yudum yudum içiyor, inleyerek, gözlerini bayıltarak nasıl düştüğünü anlatıyor:
 
“Innh, kaderde bu da varmış… Innh… Dedim ya olacak olduysa oluyor… Yer düz, güzel yaya kaldırım, bizim vezne arabası durdu, ben de indim. Düşmedim, kimse bana dokunmadı, atlar ürkmedi, araba kımıldamadı, dedim ya, hiç. Bu ayağımı yere koydum, vay efendim sen misin koyan! Nasıl anlatayım size… Sanki topuğum iki taş arasında ezildi. Innh, oraya yığılmışım. Herkes de ne oldu diye şaşırdı. Innh… Ne ise bizi oradan kaldırdılar, eczaneye. Ayak olmuş bir kütük! Ya acısı… Innh… Ayakkabıyı çıkaracak oldular, ben dokundurmuyorum ki adamlar çıkarsınlar. Neyse çıkardılar. O aralık açıkgözün biri de ayağımdan çıkan potini almış savuşmuş. Eczacılar o kadar aradılar, bulamadılar. Tek kunduranın da çalındığını yeni gördüm. Innh…”
 
“Canım, senin canın sağ olsun. Kunduranın lakırdısı mı olur!”
“Hay, hay. Uzatmayalım bizi arabaya koyup daireye götürdüler. Kim gördü ise şaştı. Innh…
İnanır mısınız belim, elim, kolum, ensem her yerim ağrıyor. Innh…”
 
“A, elbette! Sen bir ayak deyip geçme, bin bir damarı var. Her biri bir yana bağlı. Adamın budunda bir çıban çıkıyor da bir hafta baş ağrısından kurtulamıyor. Benim kendi başımdan geçti. Kolay mı? Neyse bununla geçmiş olsun. Damar damara binmiştir. Taze inek mayısı olsa da sıcak sıcak üstüne vurulsa, birebirdir. Yahut çiğ bal sürmeli. Üstüne de bolca karabiber kirli yapağı sarmalı. İki günde ne varsa çeker, alır.”
 
Yoklayıcıları ile konuştukça Tevfik Efendi açılıyor, inlemesi kesiliyor, artık gözlerini süzmesi, burnundan soluması kalmıyor. Kahveler içiliyor, konuşuluyor; sonra misafirler giderken Tevfik Efendi yeniden hasta. İnliyor, göz süzüyor, burnundan soluyarak konuşuyordu.
“Innh, eksik olmayınız, size de rahatsızlık oldu… Innh…”
 
Yataktan doğrulmak ister, arkadaşları bırakmazlar, selamlaşırlar, çıkıp giderler. Tevfik Efendi yeniden yumuşak yatağa uzanır.
Biraz sonra karısı gelir:
“Nasılsın? Biraz rahat ettin mi? İstersen tülbendi gene ıslatalım. Şahver Hanım, erkek incir yaprağı, diyor. İşletir, uhunetini alır, diyor.”
 
“Bilmem, sen bilirsin! Hem zonkluyor hem ateş gibi yanıyor. Yorgan bile ağır geliyor. Ne zor şeymiş…”
“Geçer, bir şeyciğin kalmaz inşallah!” Yorgan açılır, ayağın yanına bir yastık konur, gene yorgan örtülür. Biraz sonra bacanağı gelir. Tevfik Efendi yeniden başlar:
 
“Innh… Dedim ya! Olacak olduynan oluyor! Yer düz, güzel yaya kaldırım, bizim vezne arabası durdu, ben de indim. Innh, atlar ürkmedi, kimse bana dokunmadı, düşmedim, ayağımı yere kor komaz, vay efendim sen misin koyan…”
Yatak yumuşak, oda ılık, yaşayış tatlı, herkes sevimli, yalnız ne kadar yazık ki çok sürmüyor! On gün sonra gelen giden seyrekleşti. Karısı da tavuk suyuna çorbayı pişirmez oldu:
 
“Sen pek gayretsiz oldun. İnan olsun ben senden daha hastayım. Yatsam, yatacağım. Bak bugün gene başım çatlıyor, ayakta zorla geziyorum.” demeye başladı.
 
Tevfik Efendi’nin bileğinde şişlik kalmamışsa da daha ağrısı varmış. Bir sargı, üstüne bir çorap, daha üstüne de bir terlik, eline de bir baston aldı, sokağa çıktı. Haber alamamış, alıp da gelememiş olanlar rast geldikçe soruyor, o da nazlarını yapıyor, anlatıyor, kırıtıyor, dinleyenler
de:
“Vah vah, geçmiş olsun, büyük kaza geçirmişsin.” diyorlardı.
Tevfik Efendi, eşe tanışa biraz da böylece nazlandıktan sonra bir gün kalemine gidip işine başladı.
Bütün arkadaşları:
“Acele ettin.” dediler. “Birkaç gün daha çıkmamalıydın.”
Dedi ki:
“Doğru söylüyorsunuz, bizim evden de çıkma, dediler, dediler ama doğrusu dayanamadım. Yatak güç… Çıktım işte!”
                                                                              Memduh Şevket ESENDAL
 
 


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...