İbrahim Alaaddin Gövsa Hayatı


 

 

HAYATI

 

(d. 1889, İstanbul, Türkiye) - (ö. 29 Ekim 1949, Ankara, ) Milli Edebiyat ve Cumhuriyet dönemi biyografi, antoloji ve sözlük çalışımları ile de tanınan Türk şairi.

1889 senesinde İstanbul’da doğdu. Babası Filipe’den gelen Küçük Filibeli diye tanınan Abdullah Efendi’nin oğlu Trabzon Vilayet Mektubi Kaleminde çalışan bir memur olan Asım Bey’dir.   Abdullah Efendinin kardeşi ve babasının amcası olan Halil Fevzi Efendi ise Anadolu ve Rumeli de Kazaskerlik de yapmış olan ünlü bir isimdir. Kısaca İbrahim Alâeddin Gövsa, hem anne hem de baba tarafından köklü ailelerden gelen biridir. Annesi ise Yemen’de şehit düşen Erzurumlu Osman Paşa’nın kızı Fatma Behice Hanımdır.

İlköğrenimine İstanbul’da Şemsül-Maarif özel okulunda başlar. Orta öğrenimini Vefa ve Trabzon idadîlerinde tamamlar. [1] Okul yıllarında iyi düzeyde Arapça ve Farsça öğrenmiştir. [2]Hatta Ömer Hayyam’dan çeviriler de yapacak kadar iyi düzeyde Farsça bilmektedir.1907 senesinde Mekteb-i Hukuka girer . 1910 yılında Mekteb-i Hukuk’tan mezun olur.

Edebiyat olan ilgisi okul yılarında ilk somut örneklerini vermeye başladı. İlk şiirlerini çocuk yaşta iken Müsavver Terakki adlı dergide yayınlar. Fecri Ati’nin ilk toplantısına katılmış ancak bu topluluğa dâhil olmamıştır.  [3] Üstelik “Âlem” adlı mizah dergisinde Çelebi takma adıyla Fecri Aticilerle alay eder.

 Bir sene Adliye Nezaretinde memurluk yaptıktan sonra Darülfünun sınavıyla lise öğretmenliği hakkını kazanır.

Böylece öğretmenliğe başlayarak Trabzon Sultanîsine edebiyat öğretmeni olarak tayin edilir. İki yıl bu görevi yürüttükten sonra  1913 senesinde psikoloji ve pedagoji tahsili için, İsviçre’nin Cenevre kentine gönderilir.  Cenevre Üniversitesi Psikoloji Enstitüsü ile Jean Jacques Rousseau Pedagoji Enstitüsünü bitirir ve  1916’ da Cenevre’den  yurda döner.. İstanbul Dârülmuallimi psikoloji ve pedagoji öğretmenliğine tayin edilir.  İstanbul Erkek Muallim Mektebinde “ terbiye ve ruhiyat derslerine girer. [4] Aynı okulda üç sene müdürlük yapan İbrahim Alâeddin Gövsa, çeşitli okullarda çalışır ve  yöneticiliğini de yaptığı Yüksek Öğretmen Okulu’nda görev alır.

1926 yılında Maarif Vekâleti Talim ve Terbiye Dairesi azalığına getirilir.  Bu yıllarda siyasete de merak sarar ve 1927 senesinde Sivas mebusu seçilir.  III. ve V. Dönem Sivas, IV. Dönem Sinop, VI. ve VII. Dönem İstanbul milletvekillikleri yapar.. 1935te Maarif Vekâleti müfettişi, 1936dan 1946'ya kadar İstanbul mebusu olur. İnönü (Türk) Ansiklopedisi’nin sekreterliğini yürütür ve fıkralar da yazmaya başlamıştır. (Hürriyet). [5] Bazı yönetim kurulu üyelikleriyle emeklilik yaş sınırına gelemeden Ziraat Bankası idare meclisi üyesiyken 1949 senesinde Ankara’da ölmüştür.

Cebeci Asri mezarlığında gömülüdür.[6]


EDEBİ HAYATI

İlk şiirleri aruz ölçüsüyle yazmış, ilk şiirlerinde gazel tarzını denemiştir. Yazığı ilk şiirleri devrin öenmli dergilerinden olan  Servet-i Fünun ve Hıyaban dergilerinde yayımlanır. [7] Yeni Mecmua adlı dergide yayınlanan şiirleri ile heceli şiire ve Milli Edebiyat hareketine katıldı. Milli Edebiyat akımını benimsedikten sonra vatan, yiğitlik ve millet konularında hece ölçüsü ile ve sade bir dille şiirler yazmaya başladı.  Hem aruz hem de hece ölçüsü ile şiirler yazılmış Atatürk’e yazdığı “Tavaf” adlı şiir ile dikkatleri çekmişti.

Kıvılcım, Yedigün, Akbaba, Zümrüdü Anka gibi dergiler ve yayın organlarında da yazıları çıkmış bazı mizahi dergilerde yazmıştır. Bazı yazılarında tercüme ve adapte eserlerinde Ulviye ve Karınca müstear adlarını kullanmıştır. [8]

Edebiyatımızda Çocuklar için şiir yazan ilk şair olarak dikkati çekti. Çocuklar için yazdığı şiirlerinde onları yurt sevgisine, iyiye ve güzele yöneltmeyi amaçladı.  Cumhuriyetin ilanından sonra Atatürk sevgisini, yurt sevgisini, memleketçilik konularını öne çıkaran şiirler yazamaya başladı. Atatürk ilke ve inkılâplarını öven bir şair oldu. Bu sayede de Milletvekilliği yapmaya başladı.

Atatürk için yazdığı Tavaf şiirini aruzla ve yabancı sözcükler kullanarak yazmış bu şiiri ile de ün kazanmıştır.[9]

Şiirlerinin yansıra antoloji, ansiklopedi ve sözlük çalışmalarında bulunmuş Türk Ansiklopedisinin hazırlanışında yönetici olarak görev yapmıştır. Ayrıca çeşitli dergi ve gazetelerde fıkra, mizahî yazı, gülmece öykü, monografi, pedagoji, biyografi, hikâye, hiciv, psikoloji, çocuk psikolojisi, eğitim, çeviri ansiklopedi ve sözlük türlerinde eserler vermiştir. Son dönemde daha çok edebiyat tarihi çalışmalarına yönelmiştir. Yazı hayatım eğitim, biyografi konularında ve ansiklopedik yayınlar hazırlanmasında derli toplu eserlerle sürdürmüştür.

 

Eserleri

Şiir kitapları [10]

  • Çocuk Şiirleri (1910, 6 defa basıldı),
  • Güttüğü (Dedikodu, 1913),
  • Çanakkale İzleri (1926),
  • Acılar (Şiirler, nesirler, 1941, 1966),
  • Söz Oyunları (Şiirler, nesirler, 1942).

Diğer eserleri [11]

  • Çocuk Ruhu (1962),
  • Bediî Terbiye (1925),
  • İlk Gençlik Hakkında Ruhiyat ve Terbiye Tedkikleri (1921, bu üç eser pedagoji ile ilgilidir),
  • Yeni Türk Lügati (Kurul ile, 1930),
  • Talebe Lügati (1931),
  • Sü­leyman Nazif (İnceleme, 1933),
  • Meşhur Adamlar Ansiklo­pedisi (4 cilt, 1937),
  • Türk Meşhurları Ansiklopedisi (1946),
  • Resimli Yeni Lügat ve Ansiklopedi (5 cilt, 1947-1954),
  • Şen Yazılar (1926).
  • Çocuk Psikolojisi
  • Çocukta Davranış Gelişimi
  • Çocukta Duygusal Gelişim
  • Çocukta Zihinsel Gelişim
  • Güft u Gû
  • Victor Hugo
  • Fuzuli
  • Nedim
  • Ömer Hayyam
  • Elli Türk Büyüğü
  • Sabetay Sevi

 

Şiirleri

  • Allah Sevgisi
  • ANNELER
  • ATAMIZI TAVAF
  • SAHİBİ KİM?
  • Siperden Mektub
  • Türk Bayrağı II
  • Vatan


  • KAYNAKÇA 

  • [1] ATİLLA ÇETİN, https://islamansiklopedisi.org.tr/govsa-ibrahim-alaeddin
  • [2] Zeki Gürel, İbrahim Alâettin Gövsa, Ankara 1995
  • [3] Şerif Aktaş, “İbrahim Alaaddin Gövsa”, Büyük Türk Klâsikleri, XII, 260-262.
  • [4] ATİLLA ÇETİN, https://islamansiklopedisi.org.tr/govsa-ibrahim-alaeddin
  • [5] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank. 2005, shf. 244
  • [6] https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0brahim_Alaettin_G%C3%B6vsa
  • [7] Muzaffer Uyguner, “Gövsa, İbrahim Alâettin”, TDEA, III, 366.
  • [8] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank. 2005, shf. 244
  • [9] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank. 2005, shf. 244
  • [10] https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0brahim_Alaettin_G%C3%B6vsa
  • [11] https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0brahim_Alaettin_G%C3%B6vsa

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com 

 

 

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış