Yusuf Ziya Ortaç Hayatı Edebi Yönü ( Beş Hececiler)

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 30 Haziran 2011 Perşembe aaa Beğen

 




Yusuf Ziya Ortaç


 

 
Yusuf Ziya Ortaç (23 Nisan 1895 - 11 Mart 1967) Türk,Türkçü şair, yazar, edebiyat öğretmeni.
Hecenin Beş Şairi grubunun üyesi ve öncülerinden.
 
Yazarın babası S. Sâmi Bey’dir. 23 Nisan 1895 günü İstanbul’da dünyaya gelmiş İlk, orta ve liseyi İstanbul’da okumuştu. Alyans İzrailit Mektebi ile Vefa idadisini bitirdi.[1]stanbul Vefa İdadisi'nde öğrenci iken Lise yıllarında,  edebiyata merak sarmış ilk çalışmalarına başlamıştı. Servet-i Fünuncuların etkisi altında ve aruz vezniyle şiirler yazıyordu. Yusuf Ziya, 1914 yılında bir şiir yarışmasında birinci gelmiş ve şiiri, Kehkeşan dergisinde yayınlanmıştı.[2]
 
1915 yılında, edebiyat öğretmeni olmaya heveslenince, o zamanki adı Darülfünun-ı Osmanî olan, İstanbul Üniversitesi tarafından açılan yeterlilik sınavına girdi ve sınavı kazanarak Darülfünun-ı Osmanî’yi (İstanbul Üniversitesi) bitiren yazar edebiyat öğretmeni oldu. Çeşitli okullarda dersler verdi.
 
İzmir İdadisinde ve Galatasaray Sultanisinde öğretmenlikler yaptıktan sonra Değişik yabancı okullara edebiyat öğretmenliğine devam etmeye başladı. İstanbul'da çeşitli okullarda öğretmenlik yaparken edebiyatla ilgili çalışmalar da yapıyordu.
 
1912 yılından itibaren edebiyatta adından söz ettiren Milli Edebiyat hareketine kayıtsız kalamadı. Milli edebiyat akımıyla başlayan “ Her şey Türk’e has ve Türk’e göredir “ ilkesi ile hareket etmeye başlayarak öz değerlere, heceye ve halk edebiyatına dönüş düşüncesini savunmaya başladı. Aruz veznini terk Ederek heceye ve heceli şiire yöneldi. . Hece vezniyle, sade, akıcı ve anlaşılır bir dille şiirler yazmaya başlamıştı. Böylece, Orhan Seyfi Orhon, Faruk Nafiz Çamlıbel, Enis Behiç Koryürek ve Halit Fahri Ozansoy'dan oluşan, "Hecenin Beş Şairi"nden (Beş Hececiler) biri oldu.
 
Mütareke yıllarında “ Şair “ adında bir dergi çıkarmaya başlamıştı. Bu dergi 1918 ile 1920 yılları arasında on beş sayı kadar yayın hayatında kaldı[3] “ Şair dergisinden sonra Diken adlı bir dergide mizahi yazılar da yazmaya başlamıştı. Binnaz adlı oyunu ilk kez 1918 yılında sahnelendi. Binnaz adındaki bu tiyatro oyunu tiyatro tarihimizde heceyle yazılmış başarılı ilk manzum piyes olarak kabul edildi. Binnaz iki kez sinema filmi olarak çekilmişti.[4]
1919'da, bir mizah kitabı olan "Şen Kitap" adlı eseri yayılmandı. Aynı yıl, "Latife" adlı bir de piyes yazdı. Yusuf Ziya Ortaç, arkadaşı Orhan Seyfi Orhon’un eşinin kız kardeşi ile evlenmiş Orhan Seyfi ile bacanak olmuşlardı. [5]İki bacanak birlikte bir dergi çıkarmaya karar vermişlerdi. Bu dergi Türk edebiyatının en uzun süreli yayımlanan bir dergisi olacaktı. İki bacanağın ortak çıkardıkları “ Akbaba “ adlı dergi tam kırk beş sene boyunca yayın hayatında kaldı. 1922 yılında yayın hayatına atılan dergi 1967 yılına kadar devam etti. Şairin ölümünden sonra da bu dergiyi oğlu devam ettirmişti.
 
Orhan Seyfi Orhon'la birlikte, "Akbaba” adlı dergi Türk Edebiyatının en uzun süre yayımlanan dergisi olacaktı. 7 Aralık 1922 günü yayım hayatına başlayan “ Akbaba”, önce ayda iki defa; sonradan haftalık olarak basılmaya başlamıştı. [6]Dergi, 55 yıl boyunca yayın hayatında kalarak Türk Edebiyatının en uzun ömürlü dergisi olmayı başarmıştı. Bu dergi siyasal olayların ve siyasi kimliklerin kara mizahını yapmakla ünlenmiş ve pek çok yenilik getirmişti. Bu dergi Refik Halit Karay'ın "Aydede"sinin karşıtı bir yayın politikası izleyerek kendini gündem de tuttu. “Kemalizmin ve Cumhuriyetin savunucusu haline gelerek, karşıt görüşleri ve bunları dile getirenleri hicivsel bir mizahla alaya aldı. “[7]
Ortaç, cumhuriyetle birlikte, rejim yanlısı bir yazar ve şair olmuştu. 1 Temmuz - 15 Ekim 1928 tarihleri arasında yayımladığı "Meşale" adlı dergide, "Yedi Meşalecilere köşelerini açan Ortaç, onların iddiaları ile ihtilafa düşmeleri sonucunda dergisinin sayfaslarını "Yedi Meşalecilere kapattı.
 
1938 yılında, "Bir Selvi Gölgesi" ve çocuk şiirlerinden oluşan "Kuş Cıvıltıları"nı yayınladı. 1946 seçimlerinde, Cumhuriyet Halk Partisi'nden seçimlere katıldı ve Ordu milletvekili olarak meclise girdi. 1950 - 1954 arasında da mecliste görev yaptıktan sonra, siyasetten uzaklaştı. Zaman zaman roman türünde eserler de ortaya koyan Ortaç, "Kürkçü Dükkanı" (1931), "Şeker Osman" (1932), "Göç" (1943) ve "Üç Katlı Ev" (1953) gibi beğenilen romanlar kaleme aldı.
 
1950 sonrasında, mizah, gezi, anı ve biyografi türlerinde yazmaya başladı. "Sarı Çizmeli Mehmed Ağa", "Portreler", "İsmet İnönü" ve "Bizim Yokuş" adlı eserlerini yayımladı. 11 Mart 1967 günü, geçirdiği kalp krizi nedeniyle, İstanbul'da öldü. Yusuf Ziya Ortaç, Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.
Hecenin Beş Şairi'nden biri olarak ünlendi. Şiirleri Türk Yurdu, Servet-i Fünun ve Büyük Mecmua'da yayınlandı. Akbaba dergisinde siyasal mizahın özgün örneklerini verdi. Şiir ve gülmece yazılarının yanı sıra roman, öykü ve oyunlar da yazdı.
 
Şairin 55 yıl süren bu uzun sanat ve yayıncılık hayatı oldukça verimli geçmiş, toplam 42 kitap, 200'den fazla şiirin yanı sıra değişik tür ve şekillerde olmak üzere binlerce yazı yazmış, 38 dergi ve gazetede şiirleri ve yazıları yayımlanmıştır.[8] Ayrıca 11 adet dergi ve gazete çıkarmış başarılı bir yayımcı olmuştur.
Selçuk Çıkla “Şair, Mizah Yazarı, Gazeteci Yusuf Ziya Ortaç” adında şairin hayatını konu alan bir monografi hazırladı. Bu çalışma Kitabevi Yayınları tarafından, İstanbul, 2010 ‘da yayımlandı.
 
 
Eserleri[9]
Roman
  • Kürkçü Dükkanı (1931)
  • Şeker Osman (1932)
  • Göç (1943)
  • Üç Katlı Ev (1953)
  • Sarı çizmeli Mehmet Ağa , Gün Doğmadan
 
Şiir
  • Akından Akına (1916)
  • Aşıklar Yolu (1919)
  • Cenk Ufukları (1920)
  • Yanardağ (1928)
  • Bir Selvi Gölgesi (1938)
  • Kuş Cıvıltıları (Çocuk şiirleri, 1938)
  • Bir Rüzgar Esti (1952)
Oyun
  • Binnaz (1918)
  • Latife (1919)
  • Kördüğüm (1920)
  • Nikahta Keramet (1923)
Mizah
  • Şen Kepçe Ozan (1919)
  • Beşik (1943)
  • Ocak (1943)
  • Sarı Çizmeli Mehmed Ağa (1956)
  • Gün Doğmadan (1960)
Gezi/Anı/Biyografi
  • İsmet İnönü (1946)
  • Göz Ucuyla Avrupa (1958)
  • Portreler (1960)
  • Bizim Yokuş (1966)
 
Şiirleri
 

KAYNAKÇA
 
[1] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank.2005, shf, 413
[2] Günay Tulun ,http://kimbak.wordpress.com/2011/10/09/yusuf-ziya-ortac-i/
[3] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank.2005, shf, 413
[4] Günay Tulun ,http://kimbak.wordpress.com/2011/10/09/yusuf-ziya-ortac-i/
[5] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank.2005, shf, 413
[6] http://www.biyografi.info/kisi/yusuf-ziya-ortac
[7] http://www.biyografi.info/kisi/yusuf-ziya-ortac
[8] http://www.idefix.com/kitap/sair-mizah-yazari-gazeteci-yusuf-zi
[9] http://tr.wikipedia.org/wiki/Yusuf_Ziya_Orta%C3%A7

 

Edebiyat Dil bilim, Kültür, Folklor, Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, ve Araştırmalarınız bize başvurarak bu sitede Paylaşabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com 


 

 

 



Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...