İlhanlı Safevi Özbek ve Babür Devletlerinde Minyatür


21.8.2016

 

İLHANLI, ÖZBEK, TİMURLU, BABÜR VE SAFEVİLERDE MİNYATÜR

13. yüzyılda başlayan Moğol istilası sonucunda İslam minyatür sanatında yeni bir tasvir tarzı ortaya çıkmıştır. İlhanlılar’ın hâkim olduğu bu dönemde yazmalar Çin sanatından etkilenerek resimlenmiştir. Minyatürlerde Uzakdoğu fırça üslubu, özellikle Çin’in Tang dönemi ressamlarından Yan Liben’in figür üslubu uygulanmıştır.

İlhanlılardan sonra Celâyirliler devrinde klasik İslam minyatürü biçimlenmiş, yüzeysel ve dekoratif bir resim üslubu doğmuştur. Cüneyd Nakkaş tarafından konulan bu üslup gelişerek devam etmiştir. Bu üslupta, manzara ve insan figürleri küçük tutulmuş, doğa ayrıntılı olarak yer almıştır. En yetkin örneği de Hâcû- yı Kirmânî’nin Hamse’sinde bulunmaktadır.

Dosya:Kamal-ud-din Bihzad 001.jpg
Havarnak kalesinin mimari" (Kam?l ud-D?n Behz?d Heraw?, Herat

İslam minyatür sanatının en önemli örneklerinden birçoğu Timur devleti minyatürcülerine aittir. Devlet adamlarının sanatçıları korumasının buna katkısı büyüktür. Hüseyin Baykara döneminde Herat önemli bir sanat merkezi haline gelmiştir. Bihzad bu dönemde yetişmiş ve minyatürlerinde insan vücudunun çeşitli faaliyet anlarında ortaya koyduğu hareketleri gerçekçi bir resim diliyle anlatmıştır.

"Karakoyunlular ve Akkoyunlular döneminde geliştirilen ve Türkmen üslubu denilen yeni bir tarz doğmuştur. Figürler iribaşlı ve tıknazdır. Tabiat, basit bitkilerle sade bir manzara halinde, açık renkler kullanılarak işlenmiştir. En önemli eser, Nizami, Genceli nin Hamse’sidir." ( Özlem Demir,MİNYATÜR SANATI, .kadinhaberleri.net)

Safevîler devrinde Sultan Muhammed, Şah Tahmasb, Mir Musavvir, Aga Mirek, Dost Muhammed, Mirza Ali, Abdussamed gibi değerli nakkaşlar yetişmiştir. Şii inancının on iki imamını temsil eden on iki dilimli tâc-ı haydarî giydirilmiş figürler Safevî minyatürlerine has bir özelliktir. Bu dönemde Kazvin’de ortaya çıkan farklı üslupta figürler zariftir, yanaklarına uzanan zülüfler, çekik kaş ve gözler, ince bir boyun ve geniş omuzlar belirgin nitelikleridir.

Dosya:Shah Abbas I engraving by Dominicus Custos - Antwerp artist printer and engraver.jpg
Şah Abbas 

Özbek minyatürlerinde Bihzad’ın etkisi görülür. Mahmud Müzehhib önemli nakkaşlardandır. Hind minyatürlerinde ise Babürlü hükümdarları için kaleme alınan Babürname, Ekbername adlı eserlerin resimlerinde hükümdarların savaşları, avlanmaları, tören ve eğlenceleri gerçekçi bir yaklaşımla tasvir edilmiş, Cihangir döneminde portre yapımı yayınlaşmıştır. ( Özlem Demir,MİNYATÜR SANATI, .kadinhaberleri.net)

İlhanlılardan sonra Celâyirliler devrinde klasik İslam minyatürü biçimlenmiş, yüzeysel ve dekoratif bir resim üslubu doğmuştur. Cüneyd Nakkaş tarafından konulan bu üslup gelişerek devam etmiştir. Bu üslupta, manzara ve insan figürleri küçük tutulmuş, doğa ayrıntılı olarak yer almıştır. En yetkin örneği de Hâcû- yı Kirmânî’nin Hamse’sinde bulunmaktadır.

İslam minyatür sanatının en önemli örneklerinden birçoğu Timurlu dönemine aittir. Devlet adamlarının sanatçıları korumasının buna katkısı büyüktür. Hüseyin Baykara döneminde Herat önemli bir sanat merkezi haline gelmiştir. Bihzad bu dönemde yetişmiş ve minyatürlerinde insan vücudunun çeşitli faaliyet anlarında ortaya koyduğu hareketleri gerçekçi bir resim diliyle anlatmıştır. Özlem Demir,Müphem kalmış bir sanat,Minyatür, Özlem Demir,MİNYATÜR SANATI, .kadinhaberleri.net)

Dosya:Layla and Majnun2.jpg

Leyla İle Menun- Nizami'den- bir Minyatür.

 

YARARLANILAN KAYNAKLAR

  •  
  • Dr. Hasan ÖZÖNDER, Ansiklopedik Hat ve Tezhip Sanatları Deyimleri, Terimleri Sözlüğü /
  • İSLAM ANSİKLOPEDİSİ- TDV-Minyatür)
  • Özlem Demir, Müphem kalmış bir sanat, Minyatür,
  • Nurhan Atasoy,MİNYATÜR SANATI,istanbul.edu.tr/Bolumler/guzelsanat/minyatur.htm
  • https://www.kadinhaberleri.com/index.php?content_
  • https://www.net-bilgi.com/tag/minyatur-sanati-hakkinda-kisa-bilgi
  • https://tr.wikipedia.org/wiki/Minyatür
  • https://www.sanatyelpazesi.com/showthread.php?623-seluklu-minyatr-sanat
  • https://www.veribaz.com/viewdoc.html?selcuklu-minyatur-sanati–363845.html
 

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, ebru, Fotoğraf, minyatür, hat, sedef, el işi, oya, bezeme, Telkari, kazaziye  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşarak kültürümüze katkıda bulunabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirisiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış