KİTAB- I SİYER-İ NEBİ VE MİNYATÜRLERİ




Hz Muhammedin Doğumu, Kitab - Siyer- Nebi



KİTAB- I SİYER-İ NEBİ VE MİNYATÜRLERİ

Türk edebiyatında yazılmış olan çok sayıda Siyer kitabı vardır. Bunlar içerisinde Türk Edebiyatında yazılmış ilk ve en meşhur olanı 14 yy da  yaşamış olan ve Mısır’a giderek  Mısır Sultanları için Siyer i Nebi adlı bu eserini yazan Mustafa Darir’in Siyer-i Nebi’sidir.  Erzurumlu  Mustafa DARİR (GÖZSÜZ) bu eserini 138O li yıllarda yazmaya başlamış ve Eserini 1388 yılında tamamlayarak  Memluk sultanı Sultan Berkuk'a  takdim etmiştir.  Eser Resulullah (S.A.V.) Efendimizin nesebi doğumu ve Nübüvvet Nurunun yaratılışı ile peygamberliğinden vefatına kadar mucizevi hayatını anlatmaktadır.  Edebiyat tarihimizde yazılmış olan pek çok Siyeri nebi'nin ilki olan, ve sonradan yazılacak  tüm Siyerlerin kaynağını teşkil eden  "Siyer" Mustafa Darir’in yazmış olduğu Kitab -ı Siyer i Nebi’dir.

Kitab-ı Siyer-i Nebi’de , Peygamber Efendimizin bütün hayatı, gazaları, kendisinden önce gelmiş, geçmiş bütün peygamberler ve onların büyük babaları, ataları vb .anlatılmış ve tanıtılmıştır. Eserin anlatıcısı olan Erzurumlu Mustafa Darir eserini Doğu Anadolu Türkçesi ile yazdırmış,  Türk halk dili ile yazılan bu eserini  Mısır Memluk Sultanına takdim Etmiştir. Mustafa Darir'in eserini hangi Mısır Sultanına takdim ettiği veya hangi Mısır sultanı zamanında bitirdiği konusu bazı kaynaklarda çelişkili olarak verilmektedir. Eseri günümüz Türkçesine çeviren Gürtunca, kitabın Memluk Sultanı El Salih Salahaddin Hacı Sani zamanında bitirildiğini yazmış ama sonradan ortaya çıkan bilgiler ışığında Mustafa Darir'in eserini Sultan Berkuk'a takdim ettiği anlaşılmıştır. 

Eser Memluk hükümdarına takdim edilmek üzere hazırlanmış, Mustafa Darir doğuştan kör olduğuna göre eseri bir başka kişi Darir'den dinleyerek yazmıştır.  Memluk sarayında bulunan bu eser Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi sonrasında Memluk Sarayından toparlanarak  İstanbul’a getirilen eserler arasındadır. [1] 

 Osmanlı Sultanlarının elinde daha da bir değer bulan eser, minyatürlerle süslenmiş ve III. Murad zamanında Hazine-i Hümayun için çoğaltılmıştır. Eser III. Murad zamanında  saray hattatları ve nakkaşları tarafından  tekrar yazılmış bu nüsha   Nakkaşhanedeki minyatür ustaları tarafından minyatürlerle süslenerek ama içeriği bakımından özgün haline dokunulmayarak bir nüsha daha çoğaltılmıştır. Bu nüsha  III. Murad zamanında sarayın Şehnamecisi  Seyyid Lokman ,[2]sarayın baş nakkaşı da Nakkaş Osman[3] ve ekibi tarafından mükemmel bir şekilde hazırlanmış olan bir nüshadır. 

Kitab ı Siyer i Nebi’nin bu nüshası şehzadelerin ve saray mensuplarının okumaları için hazırlanmış nüshadır. Bu nüsha saray hattatları , nakkaşları ve tezhip ustaları  tarafından özenle hazırlanmış; minyatürler ile de süslenmiştir. Bu yazma nüsha, içindeki  minyatürler  ve tezhipler  ile birlikte Osmanlı minyatür, tezhip  ve hat sanatı için ayrı bir kıymet taşımaktadır.

İçerisinde toplam olarak  814 minyatürün bulunduğunu bildiğimiz  Siyer-i Nebi’yi resimlerle süsleyen sanatçılardan birisi de Nakkaş Osman’dır. Siyer-i Nebi’deki diğer minyatürleri ise yardımıcısı Ali ve Nakkaş Osman’ın başlarında olduğu minyatür ekibi hazırlamıştır. [4] 1388 yılında  yazılıp Memluk Sultanı  Berkuk'a takdim edilen orijinal eserden veya bir  nüshasından hareketle  hazırlanan ve Hz.Muhammed’in hayatını mucizeleri ile anlatan bu  eserin , Nakkaş Osman ve ekibi tarafından resimlerle tasvir edildiği  nüshası  ise 1595 yılında hazırlanmıştır. [5]

Eserin  minyatürlerle süslenmesi muhakak ki padışahın emri ve isteği doğrultusunda gerçekleşmiş olmalıdır. Dini gerekçeler nedeni ile eserin  içeriğindeki minyatürlerde Peygamber Efendimiz  yüzü tülbentle kapatılmış bir şekilde  tasvir edilmiş, bu minyatürlerde Peygamber efendimizin  " yüzü beyaz bir tülle şeffaflandırılarak gazvelerde, Ashabı ile birlikte resimlendirilmiştir. “[6]

Kitab ı Siyer i Nebi’yi  Latin harleri ve günümüz Türkçesi ile   yayına hazırlayan  Mehmet FARUK GÜRTUNCA,   eserin  III. Murat zamanında  hazırlanan yazma nüshaları, minyatürleri ve  diğer konularda eser hakkında şu bilgileri  vermektedir. “ Eserin içinde 814 minyatür tasvir konulmuştur. Bu eser 349 cüzden ibaret olup her minyatür için nakışçılara 313 akçe ödenmiştir. 6 ciltlik bu tek kitap bütün masraflariyle, o zamanlar, 284.930 akçeye mal olmuştur. Hazine-i Hümayun’a mal edilmiş olan  Kitap, 1003, Hicri, 1595 miladi yılında, Topkapı Sarayında yazılıp tezhip edilmiştir. Minyatürlerin renkli sahifeleri bir alaimüssema gibi rengarenktir.  Topkapı Müzesinin bu altı ciltlik eserinin 3 cildi,  Mütareke Yıllarında çalınmıştır. 2 - 3 ve beşinci citleri ayrı ayrı : 
1 - Doğu Almanya’da Dresden şehri kütüphanesinde. 
2 – İngiltere’de Dublin şehir kitaplığında, 
3 - Amerika Milli Kütüphanesinde olduğu araştırmalarımızla meydana çıkmıştır
. “[7]  Gürtunca'nın bu bilgileri saray belgelerinden bizlere aktardığına kuşku yoktur. 

Gürtunca ve eser üzerinde Doktora çalışması yapan Mustafa Erkan'ın verdiği bilgilere göre (Mustafa Erkan, Darir, TDV İA, cilt: 08; sayfa: 499) Eserin III. Murat zamanında hazırlanmış olan  nüshası  6 ciltlik bir kitap şeklinde yazılmış, ancak bu eserin   1,2 ve 6. ncı ciltleri günümüze ulaşmış, 3.4.ve 5. ciltleri ise mütareke yılları ve İstanbul'un İngilizler tarafından işgal edildiği 1919 yıllarında kaybolmuştur. Saray vesikalarından elde edilen bilgilere ve Gürtunca'nın verdiği bilgiler göre,  eserin altı cildinde toplam  814 minyatürün bulunduğu, her minyatür için hazine tarafından nakkaşlara  313 akçe ödenmiş olduğu,  eserin o tarihte  284.930 akçeye  mal olduğu[8] anlaşılmaktadır. 349 cüzden ibaret olan Kitab ı Siyer-i Nebi’nin  kaybolan üç cildi ile birlikte 465 adet de minyatür kaybolmuştur. [9]


Eserin Nüshaları

(Millet Ktp., Ali Emîrî, Tarih, nr. 434; Süleymaniye Ktp., Ayasofya, nr. 3327, 3328, Fâtih, nr. 4286, Serez, nr. 1866; İÜ Ktp., TY, nr. 133, 134, 135; TSMK, Hazine, nr. 3174, Revan, nr. 1371, 1373; Nuruosmaniye Ktp., nr. 4286; ayrıca bk. TCYK, I, 305-307; Karatay, Türkçe Yazmalar, I, 164-165). Hususi ellerden başka Blochet (I, 23) ve Rieu (s. 38) kataloglarında tanıtılan bazı nüshaları da mevcuttur. (   Mustafa Erkan- DARÎR -  TDV İA, cilt: 08; sayfa: 499 )

Hz. Muhammed ile melekler Cebrail , Mikail,  İsrafil ve Azrail ( https://en.wikipedia.org/wiki/Siyer-i_Nebi) 


Hz Muhammet ve Bedir Savaşı, 



  • [1] Mehmet FARUK GÜRTUNCA, https://www.kitapaloku.com/1_-Siyeri-Nebi-B%C3%BCy%C3%BCk-%C4%B0slam-Tarihi-%286-Cilt-Tak%C4%B1m%29-%
  • [2] https://www.edebiyadvekitap.com/seyyid-lokman-asuri-zubdet-ut-tevarih/
  • [3] https://www.edebiyadvekitap.com/nakkas-osman-semailname-ve-padisah-minyaturleri/
  • [4] https://www.edebiyadvekitap.com/nakkas-osman-ve-minyatur-eserleri/
  • [5] https://www.edebiyadvekitap.com/nakkas-osman-ve-minyatur-eserleri/
  • [6] Mehmet FARUK GÜRTUNCA, https://www.kitapaloku.com/1_-Siyeri-Nebi-B%C3%BCy%C3%BCk-%C4%B0slam-Tarihi-%286-Cilt-Tak%C4%B1m%29-%
  • [7] Mehmet FARUK GÜRTUNCA, https://www.kitapaloku.com/1_-Siyeri-Nebi-B%C3%BCy%C3%BCk-%C4%B0slam-Tarihi-%286-Cilt-Tak%C4%B1m%29-%
  • [8] Mehmet FARUK GÜRTUNCA, https://www.kitapaloku.com/1_-Siyeri-Nebi-B%C3%BCy%C3%BCk-%C4%B0slam-Tarihi-%286-Cilt-Tak%C4%B1m%29-%
  • [9] Mehmet FARUK GÜRTUNCA, https://www.kitapaloku.com/1_-Siyeri-Nebi-B%C3%BCy%C3%BCk-%C4%B0slam-Tarihi-%286-Cilt-Tak%C4%B1m%29-%


İLGİLİ LİNKLER

  • HAYDAR REİS (NAKKAŞ NİGARİ)
  • Nakkaş Osman'ın Hayatı ve Hakkında Tespitler
  • Nusretname ve Minyatürleri
  • Şehnâme-i Âl-i Osmân ve Minyatürleri
  • Matrakçı Nasuh’un Tarih-i Sultân Bâyezid
  • KİTAB- I SİYER-İ NEBİ VE MİNYATÜRLERİ
  • Nakkaş Şahkulu Hayatı ve Sanatı
  • Seyyid Lokman Aşuri ZÜBDET ÜT TEVARİH
  • Minyatür Nedir ve Minyatürlerin Özellikleri 
  • Türk Minyatürcüleri ve Eserleri
  • Selçuklu ve Osmanlı Minyatürcülerinin İsimleri ve Eserleri 
  • Matrakçı Nasuh Hayatı Minyatürleri Tarih ve Matematikciliği
  • MİNYATÜR'ÜN TEKNİĞİ
  • Surnameler
  • Nakkaş Osman ve Minyatür Sanatçılığı
  • Minyatürcü Sinan Bey
  • MİNYATÜR SANATI İÇİN BİBLİYOGRAFYA
  • Levni, Hayatı, Minyatürleri ve Şairliği  
  • Minyatür Nasıl Yapılır, Malzemeler, Tekniği
  • Osmanlı Minyatürcüleri, Levni, Matrakçı Nasuh
  • Minyatür eserlerimiz ve türleri
  • Selçuklu, İlhanlı, Safevi,Özbek ve Babür Devletlerinde Minyatür.
  • ÇAĞDAŞ TÜRK MİNYATÜRÜ VE MİNYATÜRCÜLERİ
  • Osmanlı Miyatür Sanatı ve Dönemleri  
  • ESKİ TÜRKLERDE MİNYATÜR VE RESİM SANATI

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, ebru, Fotoğraf, minyatür, hat, sedef, el işi, oya, bezeme, Telkari, kazaziye  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşarak kültürümüze katkıda bulunabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış