Matrakçı Nasuh'un Tarih-i Sultân Bâyezid


 
kAYNAK: Hüseyin  G.Yurdaydın
 

Tarih-i Sultân Bâyezid, Matrakçı Nasuh tarafından  1540 civarında yazılmış olan Minyatürlerle süslü bir eserdir.

TSMK'nin Revan (1272) kısmında bulunan ve sadece II. Bayezid devri tarihi üzerinde duran bu yazma eser, N asuh'un Mecma'un Nezair adlı  eserinin Osmanlı tarihini konu olarak aldığı anlaşılan dördüncü cildi veya son bölümünün, sadece II. Bayezid devri tarihi üzerinde duran bir k ısmıdır.[1] Bu eserin Matrakçı Nasuh’a iat olduğu ise British Museum nüshasının  sayesinde tesbit edilebilmi ştir. British Museum yazmas ının II. Bayezid devrine ait kısmı ile sadece II. Bayezid devri olaylar ını içine alan bu miıyatürlü Revan yazması, satır satır birbirinin aynısıdır. [2]

Nasuh’un yazdığı ve resimlediği eserlerinden birisi olan  Tarih -i Sultan Bayezid adıyla tanınan (Topkapı Sarayı Müzesi Ktp. No. R. 1272) bu eserde Sultan 2.Bayezid dönemindeki olaylarla ilgili minyatürler bulunmaktadır. Eserdeki on resim 2.Bayezid döneminde fethedilen kalelerin, kentlerin tasvirleridir. Bu kentler Kili, Akkermen, Mudon, Karon, Avarna (Navarin), Inebahtı’dır.  

Eserin Topkapı Sarayı ile British Museum nüshasının  ve gerekse Mecmu'- ı Menazil yazmas ındaki kale, şehir ve konak resimleri aras ındaki üslûp benzerliği de dikkati çekmekte, bu hal bile, bütün bu minyatürlerin aynı Nakkaşın, N asûh'un elinden ç ıkmış olduğu hususunda şüphe bırakmamaktadır. Kaldı ki adı geçmiş olan bu yazmalarda resimleri de kendisinin yapmış bulunduğunu N asûh, bir çok vesile ile açıklamış bulunmaktadır.[3]

Tasvirlere  Matrakçı Nasuh’un çizgici  ve kuş bakışı tekniği ve üslubu egemendir.  Bu  minyatürlerdeki denizlerin gümüş yaldızlı olması dikkatleri çekmektedir.  Bu eserde bulunan minyatürlerdeki evler Matrakçı Nasuh’un diğer minyatürlerinde de olduğu gibi kuşbakış görüldüğü halde mimari özelliklerine dikkat edilmiş, evlerin ve binaların şekilleri ve mimari unsurları dikkatle çizilmiştir. Bazı minaytürlerde  evler ve  binaların kuvvetli renklerle boyanmış olması bazılarında ise  ise renklerin soluk ve ikinci derecede kalmış olması dikkat çekicidir.

“British Museum’da kayıtlı (Add., nr. 23586) Târîh-i Sultân Bâyezid ve Sultân Selîm adlı anonim yazmanın  da büyük bir eserin bir bölümünden ibaret olduğu anlaşılmakta, ifade ve üslûp benzerlikleri ise yazmanın Matrakçı Nasuh tarafından yazılmış olduğu kanaatini vermektedir.” [4]

Eserin sadece II. Bayezid devriyle (1481-1512) ilgili bir bölümünün yazması ise minyatürlüdür. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi’nde bulunan (Revan Köşkü, nr. 1272) yazmanın müellifi tarafından özel olarak resimlendirildiği anlaşılmaktadır. [5]

Türk resim sanatı bakımından son derece ilgi çekici olan nüshanın içinde II. Bayezid zamanında yapılmış seferlerle ilgili olarak Kili, Akkirman, İnebahtı, Moton ve Gülek kale ve şehirleriyle Osmanlı donanmasına ait gemilerin resimleri bulunmaktadır.

Matrakçı Nasuh'un " Tarih-i Sultan Bayezid", adlı eseri Reha Bilge ve Mertol Tulum ortak çalışması ile günümüz alfabesi ile yayımlanmıştır. Matrakçı Nasuh'un elinden çıkmış minyatürler ise  günümüz Türkçesine ve alafabesine çevrilmiş bu eserin arkasında yer almaktadır.  “Bu resimler, anlatılan olaylara görsel bir zenginlik katmakta, adeta belgelemektedir.”[6]

Matrakçı Nasuh, Hamedan karşısında Dercezin ) ilçesi ve köyü 


 Tarih-i Sultân Bâyezid, İnebahtı, TSMK'nin Revan (1272) nüshasından bir minyatür.


 
  • [1] HÜSEYİN G. YURDAYDIN, MATRAKÇI NASUH, ANKARA ÜNIVERSITESI ILÂHIYAT FAKÜLTESI YAYINLARI, ANKARA ÜNIVERSITESI BASIMEV İ - 1963.  SHF, 15
  • [2] HÜSEYİN G. YURDAYDIN, MATRAKÇI NASUH, ANKARA ÜNIVERSITESI ILÂHIYAT FAKÜLTESI YAYINLARI, ANKARA ÜNIVERSITESI BASIMEV İ - 1963.  SHF, 15
  • [3] HÜSEYİN G. YURDAYDIN, MATRAKÇI NASUH,ANKARAÜNIVERSITESIILÂHIYATFAKÜLTESIYAYINLARI,ANKARA ÜNIVERSITESI BASIMEV İ - 1963.  SHF, 15
  • [4] HÜSEYİN G. YURDAYDIN, MATRAKÇI NASUH, ANKARAÜNIVERSITESIILÂHIYATFAKÜLTESI YAYINLARI, ANKARA ÜNIVERSITESI BASIMEV İ - 1963.  SHF, 15
  • [5]  Hüseyin Gazi Yurdaydın, MATRAKÇI NASUH, TDV İA, cilt: 28; sayfa: 144
  • [6] https://www.idefix.com/kitap/tarih-i-sultan-bayezid-mertol-tulum/tanim.asp?sid=FJ8V2HPYMS2S21BUS5P
 

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, ebru, Fotoğraf, minyatür, hat, sedef, el işi, oya, bezeme, Telkari, kazaziye  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşarak kültürümüze katkıda bulunabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış