Sivaslı Nasreddin Ve Astroloji Kitabı

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 25 Kasım 2014 Salı aaa Beğen

Türk minyatür sanatının İlk dönemi “Türklerin İslâmiyeti kabul etmeden önceki devreye aittir. Bu minyatürler daha çok tapınak, saray ve görkemli mimari yapıların duvar süslemeleri için yapılmıştır. Bu minyatürlerde, Uygur prens ve prensesleri il Mani ve Uygur rahiplerinin resimleri bulunur. Uygur Minyatürleri çeşitli kültür ve dinlerin etkisi altında özellikle Çin  resim sanatının etkiis etrafında şekillenmiş olan minyatürlerdir. Bu minyatürlerin üslupları çok zengindir ve  bu minyatürler çok farklı özellikler göstermektedir.

Kitapları resimle süsleme geleneği batı ve doğu kültüründe eskiden beri var olan bir süsleme anlayışıdır. Bu anlayış Türklere İranlılardan geçmiş, İslamiyeti İranlılardan öğrenen Türkler pek çok şeyi İranlı münevverlerden almışlardır.  Kitapları minyatürlerle süslemek  geleneği de bize İranlılardan geçmiş, minyatürcülüğümüüzn de kaynağını büyük ölçüde İran minyatürcüleri oluşturmuştur. Fakat bunları yazarken kastımızın İslami dönem olduğu İslamiyet öncesinde de resim sanatımıızn olduğu Özllikle Uygur Türklerinin minyatür ve resim sanatında ne kadar ileri düzeyde olduğunu hatırlatmak da gerekir.

Uygur minyatür sanatınıdan sonraki Türk minyatür sanatı Türklerin İslamiyeti kabul etmesi ile birlikte farklı bir mecraya girmiş bu defa İran merkezli bir minyatür sanatının izleri ortaya çıkmıştır.  Selçuklu ve  İlhanlı  minyatür sanatının şekillenmesi İran minyatür sanatının etkileri altında meydana çıkar.

Selçuklular dönminde  yapılmış pek çok minyatür ve minyatürlerle sülenmiş bir çok eser vardır. Bu dönemde Tıp, Botanik, Astronomi ve mekanik buluşları içeren bilimsel konulu eserler minyatürler ile süslenmiştir. Selçuklular döneminde yazılmış olan minyatürlerle süslenmiş eserlerin başlıcaları . KİTAB AL-HAŞA’İŞ, MARİFAT AL-HIYAL AL-HANDASİYA, KİTAB EL, BAYTARA, VARKA ve GÜLŞAH, KELİLE VE DİMNE isimli yazma eserler vardır.

Anadolu’da üretilmiş  XII.-XIII. yüzyıllara tarihlenen ilk minyatürler Meyyâfârikîn (Silvan), Diyarbekir, Mardin, Aksaray, Kayseri ve Konya gibi merkezlerde hazırlanmış eserlerde yer alır. İsmâil b. Rezzâz el Cezeri tarafından Diyarbakır ‘de Artuklu Emîri Nâsırüddin Mahmûd için hazırlanan Kitâb fi ma’rifeti’l-hiyeli’l-hendesiyye adlı eserin minyatürleri (TSMK. III.Ahmed.nr.3472) Anadolu dışındaki çağdaş Selçuklu resim üslûbuyla benzerlik taşır. Harîrî’nin el Makamât’ı ile Abdurrahman es-sufî’nin Suverü’l-kevâkibi’s-sâbite’sinin birer nüshası, Artuklu sarayı için yazılmış Selçuklu resim üslûbundaki diğer minyatürlü kitaplardırselcukulular zamanında Konya, Diyarbakır, Musul ve Bağdat gibi kentler bu dönem minyatür sanatının korunduğu önemli sanat merkezleri oldu.( İSLAM ANSİKLOPEDİSİ- TDV-Minyatür)[1]

Bunların içinde en dikkati çeken eserlerden birisi de Vaka –ı Gülşah adlı mesnevi ve içindeki minyatürlerdir. Bu eser,  İran Azebaycanı Hoy kentinden gelerek Konya’ya yerleşmiş bir aileden gelen  Abdül Mümin adlı bir nakkaş tarafından minyatürlerle süslenmiştir. Bu eser 13- 14 Yy Selçuklu minyatür sanatının en güzel örneklerini sergileyen bir eser olarak  da dikkat çeker.  islam sanatındaki resimli nadir aşk konulu eserlerden  biri olan bu eserin Topkapı Sarayı Müzesindeki nüshası 70 yaprak olup 71 minyatür ihtiva etmektedir. [2]

Selçuklu döneminden günümüze gelmiş  olan , 1271’de Aksaray’da yazılarak Sivaslı Nasreddin tarafından Selçuklu Sultanı III. Gıyaseddin Keyhüsrev’e sunulan bir Astroloji Kitabı’nın[3] bilinen bir yazma nüshası Paris, bib. Nat., P.174 de kayıtlıdır.

Sivaslı Nasreddin tarafından  yazılan ve Selçuklu Sultanı III. Gıyaseddin Keyhüsrev’e sunulan Astroloji Kitabı ve içindeki minaytürler İran  minyatür sanatının motiflerini ve etkilerini taşımakla beraber  bu “minyaturlerdeki güçlü konturlar ve hafif gölgelendirme “ özelliklerinin  Sivaslı Nasreddin’in  Bizans minyaturlerini  de incelemiş olduğu  ve minaytürlerinde  Bizans  resimlerinin de etkisinde kalmış olduğunu da  göstermektedir.[4]

Sivaslı Nasreddin’in bu eserini Aksaray da yazmış olması bu resimlerdeki Bizans etkisinin nerlerden geldiğine dair ip uçlarını da bizlere vermiş olur. Bilndiği bir Aksaray ili sınırları içinde  veya komşusu Nevşehir sınırları içinde yer alan Ürgüp, Göreme, Uçhişar, Avanos , Ihlara Vadisi, Kaymaklı ve Derin kuyu’nun da dahil olduğu Kapadokya Bölgesinde binlerce kilise ve erken Hrıstiyanlık dönemine ait kiliseler, yapılar ve duvarlarını süsleyen on binlerce ikona ve duvar resmi vardır. Sivaslı Nasreddin’in Bizans dönminde ve Erken Hırıstiyanlık döneminde yapılmış bu resimleri gözlemlediği ve incelediği böylece ortaya çıkar.

Bizans sanatındaki ikonaların ve duvar resimlerinin  bu dönemde Selçuklu minyatürcülerini ve  Selçuklu resim sanatını etkilemiş olması da gayet doğaldır.

 



  • [1] http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/sanat/409-selcuklu_minyatur_eserleri.html
  • [2] http://www.edebiyadvekitap.com/varka-i-gulsah-mesnevileri-ve-mesnevicileri/
  • [3] http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/sanat/74-minyatur_eserlerimiz_ve_turleri.html
  • [4] H. Mehmet EROL, MİNYATÜR SANATI, http://hmerol.blogcu.com/minyatur-sanati/6118825

İLGİLİ LİNKLER

  • HAYDAR REİS (NAKKAŞ NİGARİ)
  • Nakkaş Osman'ın Hayatı ve Hakkında Tespitler
  • Nusretname ve Minyatürleri
  • Şehnâme-i Âl-i Osmân ve Minyatürleri
  • Matrakçı Nasuh’un Tarih-i Sultân Bâyezid
  • KİTAB- I SİYER-İ NEBİ VE MİNYATÜRLERİ
  • Nakkaş Şahkulu Hayatı ve Sanatı
  • Seyyid Lokman Aşuri ZÜBDET ÜT TEVARİH
  • Minyatür Nedir ve Minyatürlerin Özellikleri 
  • Türk Minyatürcüleri ve Eserleri
  • Selçuklu ve Osmanlı Minyatürcülerinin İsimleri ve Eserleri 
  • Matrakçı Nasuh Hayatı Minyatürleri Tarih ve Matematikciliği
  • MİNYATÜR'ÜN TEKNİĞİ
  • Surnameler
  • Nakkaş Osman ve Minyatür Sanatçılığı
  • Minyatürcü Sinan Bey
  • MİNYATÜR SANATI İÇİN BİBLİYOGRAFYA
  • Levni, Hayatı, Minyatürleri ve Şairliği  
  • Minyatür Nasıl Yapılır, Malzemeler, Tekniği
  • Osmanlı Minyatürcüleri, Levni, Matrakçı Nasuh
  • Minyatür eserlerimiz ve türleri
  • Selçuklu, İlhanlı, Safevi,Özbek ve Babür Devletlerinde Minyatür.
  • ÇAĞDAŞ TÜRK MİNYATÜRÜ VE MİNYATÜRCÜLERİ
  • Osmanlı Miyatür Sanatı ve Dönemleri  
  • ESKİ TÜRKLERDE MİNYATÜR VE RESİM SANATI

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, ebru, Fotoğraf, minyatür, hat, sedef, el işi, oya, bezeme, Telkari, kazaziye  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşarak kültürümüze katkıda bulunabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com





Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...