Sürname-i Vehbi ve Levni

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 02 Kasım 2014 Pazar aaa Beğen


surname
Surnameler  hanedan doğumları ve düğünleri gibi özel nedenlerle düzenlenen şenliklerin anısına, eski Osmanlı geleneğine bağlı olarak yazılan ve resimlendirilen kitaplardır.

Levni’ nin minyatürleri bakımından en zengin kitap, şair Seyyid Vehbi’nin Sürname-i Vehbi adlı Surnamesidir.  III. Ahmed döneminde (1703–1740) saray ressamı olan Levni tarafından mükemmel minyatürlerle donatılmış bu  eser   Şair Vehbi’nin  yazmış olduğu bir  eserdir.  Vehbi’nin bu eseri Levni tarafından minyatürlerle süslenmiştir.

Eserde III. Ahmed’in oğullarından dördünün 1720 yılındaki sünnet törenleri nedeniyle düzenlenen on beş günlük bir şenlik, Vehbi’nin ayrıntılı tasvirleriyle ve Levni’nin 137 levhadan oluşan çizimleriyle anlatılmıştır.

(Surnameler padişah çocuklarının doğumunu, sünnet düğününü, kızlarının ya da kız kardeşlerinin düğünlerini anlatan Divan edebiyatı yapıtlarıdır.) Levni’nin bugün Topkapı Sarayı Müzesi’nde bulunan, III. Sultan Ahmet’in dört oğlunun sünnet düğünlerini anlatan ve Şair Hüseyin Vehbi tarafından yazılmış olan Sürname isimli eserdeki yüz otuz yedi minyatür resimleri en önemli yapıtlarındandır.[1]

Bu eğlence ve şenlikleri Vehbi, nazım ve nesirle karışık olarak anlatmış, Nakkaş Levni de minyatürlemiştir.[2] Günümüzde Topkapı Sarayı Müzesi, Hazine 3593 envanter numarası ile kayıtlıdır.
1720’deki sünnet düğününü anlatan yazma, aharlı kağıt kullanılan eser, 37,5/23,6 boyutlarındadır. 175 varaktan oluşmuş, tam sayfaya yerleştirilmiş 20/38 boyutlarında 137 minyatürü vardır.[3]

Metin talik yazı ile Türkçe yazılmıştır. Her sayfada 16 cm uzunluğunda 23 satır yer almaktadır. Metin 18.yy Osmanlı nesrinin karakteristik özelliklerini taşır.
Eserin cildi orijinal, dışı mukavva üstüne, yeşil, sarı, pembe renklerle işlenmiş telli hatai kumaştandır. Eser çok hırpalanmamıştır ama gümüş rengi karararak etrafına yayılmıştır. Minyatürler üzerinde ise çeşitli lekeler oluşmuştur. Son sayfalarda ise eksik vardır. ( Sermiha, 1935, s. 34)

III. Ahmed’in şehzadelerinin 1720′de yapılan sünnet düğünlerine ilişkin bu  Surname için Levni, 37×26 boyutlarında 137 minyatür yapmıştır. Söz konusu şenliklerden resmigeçit, müzikli temsiller, cambazlık ve havaifişek gösterilerinin hepsi Levni’nin minyatürlerinde mükemmel bir biçimde işlenmiş, esnaf loncalarının geçit törenlerini, gece ve gündüz eğlencelerini, çeşitli gösterileri, şölenleri ve Haliç kıyısındaki yapıları oldukça gerçekçi bir biçimde yansıtılmıştır.  Levni’nin bu eseri çağın kıyafetlerini, eğlence ve toplantılarını göstermesi bakımından farklı bir değer taşır.

Levni’nin sözü edilen bu eserlerinin dışında zamanın kıyafetlerini konu edinen iki albümü daha vardır. Bu eserinde bulunan dört kişilik musikî takımı, gül koklayan kadın, oyuncu kız gibi minyatürleri Türk minyatür  tarihinin kıymetli eserlerindendir. Levni vefat ettiğinde Otlakçılar Camii yakınlarına gömülmüş,Ancak sonraları açılan yollar nedeniyle mezarı kaybolmuştur. [4]

Levni’nin fırçasından çıkan resimlerde yer alan figürler olağanüstü bir hayal zenginliğiyle yansıtılırken, resimlerin genel karakteristiği ilk bakışta çok yalın görünen, ancak çok ustalıklı çizgilerle ve nüanslarla belirtilmiş sağlam bir figür anlayışı ve kavram tutarlılığı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu resim anlayışından dolayı İrepoğlu Levni için “yalnız görüneni değil, görünenin ardındakini de, kendi geleneği içerisinde, kendine özgü incelikle arayan ve sunan sıra dışı bir ressam” tanımlamasını yapmaktadır (irepoğlu, 1999b:207).[5]

Surname-i Vehbi üzerinde pek çok çalışma yapılmıştır Bunlardan bir tanesi de Surname-i Vehbi (3 cilt)Osmanlı İstanbul’unda 18. yüzyıla ait bir şenliğin minyatürle resmedilmiş elyazmasıMetinler: Doğan Kuban, Stefanos Yerasimos, Mertol Tulum adlı çalışmadır. Bu kitapta Surname-i Vehbi tıpkı basım yoluyla ve özel olarak hazırlanmıştır. [6]







  • [1] Şahamettin Kuzucular, http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/sanat/168-levni_hayati_minyaturleri_ve_sairligi.html
  • [2] Süreyya Eroğlu Surnameler, http://www.edebiyadvekitap.com/surnameler-sureyya-eroglu/
  • [3] Süreyya Eroğlu Surnameler, http://www.edebiyadvekitap.com/surnameler-sureyya-eroglu/
  • [4] Şahamettin Kuzucular, http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/sanat/168-levni_hayati_minyaturleri_ve_sairligi.html
  • [5]  Serkan İLDEN, LEVNİ İMZALI İNSAN RESİMLERİNDE FİGÜR ANLAYIŞI, http://www.turkishstudies.net/makaleler/1505404627
  • [6] http://www.ertug-kocabiyik.com/tr/#53/surname-i-vehbi

İLGİLİ LİNKLER

 

  • HAYDAR REİS (NAKKAŞ NİGARİ)
  • Nakkaş Osman'ın Hayatı ve Hakkında Tespitler
  • Nusretname ve Minyatürleri
  • Şehnâme-i Âl-i Osmân ve Minyatürleri
  • Matrakçı Nasuh’un Tarih-i Sultân Bâyezid
  • KİTAB- I SİYER-İ NEBİ VE MİNYATÜRLERİ
  • Nakkaş Şahkulu Hayatı ve Sanatı
  • Seyyid Lokman Aşuri ZÜBDET ÜT TEVARİH
  • Minyatür Nedir ve Minyatürlerin Özellikleri 
  • Türk Minyatürcüleri ve Eserleri
  • Selçuklu ve Osmanlı Minyatürcülerinin İsimleri ve Eserleri 
  • Matrakçı Nasuh Hayatı Minyatürleri Tarih ve Matematikciliği
  • MİNYATÜR'ÜN TEKNİĞİ
  • Surnameler
  • Nakkaş Osman ve Minyatür Sanatçılığı
  • Minyatürcü Sinan Bey
  • MİNYATÜR SANATI İÇİN BİBLİYOGRAFYA
  • Levni, Hayatı, Minyatürleri ve Şairliği  
  • Minyatür Nasıl Yapılır, Malzemeler, Tekniği
  • Osmanlı Minyatürcüleri, Levni, Matrakçı Nasuh
  • Minyatür eserlerimiz ve türleri
  • Selçuklu, İlhanlı, Safevi,Özbek ve Babür Devletlerinde Minyatür.
  • ÇAĞDAŞ TÜRK MİNYATÜRÜ VE MİNYATÜRCÜLERİ
  • Osmanlı Miyatür Sanatı ve Dönemleri  
  • ESKİ TÜRKLERDE MİNYATÜR VE RESİM SANATI

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, ebru, Fotoğraf, minyatür, hat, sedef, el işi, oya, bezeme, Telkari, kazaziye  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşarak kültürümüze katkıda bulunabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com




Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...