Tuhfetü'l-Guzât (Gazilere Armağan) Matrakçı Nasuh


 

 

 

Tuhfetü’l-Guzât (Gazilere Armağan)

 

 Matrakçı Nasuh (d.1480 – ö. 1564), Türk  Minyatür sanatçısı,  tarihçi,  silahşoru, hattat ve matematikçisidir.

Asıl adı Nasuh bin Abdullah olan Matrâkçı Nasûh,  Osmanlı devrinin en usta minyatür sanatçılarından birisi olduğu gibi aynı zamanda çok mühim bir tarihçi, Kanuni’den beratlı usta bir silahşoru, hattat ve matematikçisidir.  Matrak oyunu denilen bir savaş oyununu icat ettiği,  silah kullanma konusunda devrinin en usta silahşorlarından biri olduğunu çeşitli vesileler ile kanıtlamış olduğundan Matrakçı lakabını aldığı bilinmektedir. [1] Osmanlıların en tanınmış ve en mühim haritacılarından mühendislerinden ve devrinin en iyi tarihçilerinden birisi, de olan Matrakçı Nasuh' ’un bazı eserleri şunlardır.

Bu nedenle Silahî adıyla da anılırdı. Türlü silah ve mızrak oyunlarındaki ustalığı nedeniyle Osmanlı ülkesinde “üstat” ve “reis” olarak tanınması için 1530′da I. Süleyman (Kanuni) tarafından verilmiş bir beratı da vardı. [2]

Matrak oyunun mucidi olan  Matrakçı Nasuh , Osmanlı Sarayını temsil etmek üzere   o yıllarda yapılan yarışmalara da katılan bir  silah ustası idi. Onun bulmuş olduğu matrak oyunu pek çok türe ayrılmış, yeniçerilerin  talimlerinde kullanılan  bir eğitim aracı haline gelmişti.

Matrakçı Nasuh’un icadı olan bu oyun Kanuni Sultan Süleyman zamanında yaygınlaşmış ve saraya da girmiştir. 1529 yılında yapılan büyük şölende, devrin en meşhur matrakçısı olan Nasuh bu oyunun tüm inceliklerini sergilemiş ve saraydakilere de öğretmiştir.[3] Matrak oyunun 160 kadar çeşidinin bulunduğu belirtilmektedir.[4]

 “Matrakçılar, özel bir korunma aracı veya zırh kullanmazlardı. Giysileri, başlarında sarıkları, üstlerinde gömlek, altlarında hareketlerini engellemeyecek rahat bol ince kumaştan bir pantolon ve beli saran kuşaktan ibaretti. Ayaklarına hafif bir deri ayakkabı giyiyorlardı. Bu oyun dışında gerçek kılıçlarla yapılan eğitimler de kılıç kalkan oyunları şeklinde ayrıca sergilenir, ikili veya çoklu takımlar halinde kılıç kalkan oyunları oynanırdı.” [5]

Bir  mühendis ve  matematikçi de olan Matrakçı Nasuh,   hareketli kuleler içerisinde yeniçerileri taşıyan sistemler de geliştirmiş Kanuni’nin çocuklarını sünnet merasiminde ve İstanbul’a gelen İran Şah’ın kardeşinin huzurunda  içinden yeniçerilerin çıktığı hareketli kulelerle birlikte bir gösteri hazırlamıştı.

Tuhfetü’l-Guzât (Gazilere Armağan) anlamına gelmektedir. Bu eserini Osmanlı ordusu ve talimi için yazdığı anlaşılmaktadır.  Ordu, asker ve askerin talimi , savaş sanatını öğretmek amaçlı yazılan bu kılavuz kitabında savaşlar için askeri taktikler, savaş oyunları, çeşitli silahların nasıl kullanılacağını ve dövüş yöntemlerini   ve silahları anlatılmaktadır.

 Tuhfetü’l-guzât. Kanûnî Sultan Sülayman’ın şehzadelerinin sünnet düğünlerinin yapıldığı 936 (1530) yılında yazılmıştır. Bu eserinde fasıllar halinde okçuluk, kılıç, kalkan, topuz ve at tâlimi gibi silâhşorlukla ilgili konular  işlenmiştir. Eserde bizzat Matrakçı Nasuh tarafından yapılmış  kule krokileri ve resimler de bulunmaktadır.[6]

Matrakçı Nasuh, Tuhfetü’l-Guzât adlı eserini  Kanuni Sultan  Süleyman’ın oğullarının  sünnet törenleri sırasında, ( Bkz: Surnameler)  kağıt üzerine çizdiği  hareketli kalelerin projesini gösteren  kale projesiyle birlikte takdim etmiştir. (2. Yurdaydin, 1995) Hareketli kuleler projesi onun mühendislik alanındaki bilgisini ve çizimdeki ustalığını ortaya koyan modern mühendislik çizimleri derecesinde  değerli bir çalışmadır.Eserin  yazma nüshası Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 2206) da kayıtlıdır. [7]

Rodosun-fethi- Fethullah-Çelebi-Arifi--Matrakçı-Nasuh-

MATRAKÇI NASUH  İLGİLİ LİNKLER 

  1. Levni Ve Matrakçı Nasuh
  2.  MATRAKÇI NASUH TARİHÇİLİĞİ VE TARİH ESERLERİ
  3.  Matrakçı Nasuh ve Nakkaş Osman
  4.  Matrakçı Nasuh Hayatı Minyatürleri Tarih ve Matematikciliği
  5.  Matrâkçı Nasûh Mecmâu't-Tevârîh
  6.  Matrakçı Nasuh Süleymannâme ve Fetihname-i Karabuğdan
  7. Matrakçı Nasuh'un Tarih-i Sultân Bâyezid
  8. Mecma_ı Menazil Beyân-ı Menâzil-i Sefer-i Irakeyn-i Sultan Süleyman Han Matrakçı Nasuh
  9. Tuhfetü'l-Guzât (Gazilere Armağan) Matrakçı Nasuh

Matrakçı Nasuh’un Atmeydanı’nda kurduğu yürüyen hisarlar (Tuhfetü’l-guzât, Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 2206, vr. 33b-34a)

 

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, ebru, Fotoğraf, minyatür, hat, sedef, el işi, oya, bezeme, Telkari, kazaziye  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşarak kültürümüze katkıda bulunabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirsiniz.

 

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com

 

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış