Tuhfetü'l-Guzât (Gazilere Armağan) Matrakçı Nasuh





Tuhfetü’l-Guzât
 (Gazilere Armağan)

Nasuh ayrıca çok usta bir silahşordur. Bu nedenle Silahî adıyla da anılırdı. Türlü silah ve mızrak oyunlarındaki ustalığı nedeniyle Osmanlı ülkesinde “üstad” ve “reis” olarak tanınması için 1530′da I. Süleyman (Kanuni) tarafından verilmiş bir beratı da vardı. [1]

Matrak oyunun mucidi olan Matrakçı Nasuh , Osmanlı Sarayını temsil etmek üzere   o yıllarda yapılan yarışmalara da katılan bir  silah ustası idi. Onun bulmuş olduğu matrak oyunu pek çok türe ayrılmış, yeniçerilerin  talimlerinde kullanılan  bir eğitim aracı haline gelmişti.

Matrakçı Nasuh’un icadı olan bu oyun Kanuni Sultan Süleyman zamanında yaygınlaşmış ve saraya da girmiştir. 1529 yılında yapılan büyük şölende, devrin en meşhur matrakçısı olan Nasuh bu oyunun tüm inceliklerini sergilemiş ve saraydakilere de öğretmiştir.[2] Matrak oyunun 160 kadar çeşidinin bulunduğu belirtilmektedir.[3]

 “Matrakçılar, özel bir korunma aracı veya zırh kullanmazlardı. Giysileri, başlarında sarıkları, üstlerinde gömlek, altlarında hareketlerini engellemeyecek rahat bol ince kumaştan bir pantolon ve beli saran kuşaktan ibaretti. Ayaklarına hafif bir deri ayakkabı giyiyorlardı.Bu oyun dışında gerçek kılıçlarla yapılan eğitimler de kılıç kalkan oyunları şeklinde ayrıca sergilenir, ikili veya çoklu takımlar halinde kılıç kalkan oyunları oynanırdı.”[4]

Bir  mühendis ve  matematikçi de olan Matrakçı Nasuh,   hareketli kuleler içerisinde yeniçerileri taşıyan sistemler de geliştirmiş Kanuni’nin çocuklarını sünnet merasiminde ve İstanbul’a gelen İran Şah’ın kardeşinin huzurunda  içinden yeniçerilerin çıktığı hareketli kulelerle birlikte bir gösteri hazırlamıştı.

Tuhfetü’l-Guzât (Gazilere Armağan) anlamına gelmektedir. Bu eserini Osmanlı ordusu ve talimi için yazdığı anlaşılmaktadır.  Ordu, asker ve askerin talimi , savaş sanatını öğretmek amaçlı yazılan bu kılavuz kitabında savaşlar için askeri taktikler, savaş oyunları, çeşitli silahların nasıl kullanılacağını ve dövüş yöntemlerini   ve silahları anlatılmaktadır.

 Tuhfetü’l-guzât. Kanûnî Sultan Sülayman’ın şehzadelerinin sünnet düğünlerinin yapıldığı 936 (1530) yılında yazılmıştır. Bu eserinde fasıllar halinde okçuluk, kılıç, kalkan, topuz ve at tâlimi gibi silâhşorlukla ilgili konular  işlenmiştir. Eserde bizzat Matrakçı Nasuh tarafından yapılmış  kule krokileri ve resimler de bulunmaktadır.[5]

Matrakçı Nasuh, Tuhfetü’l-Guzât adlı eserini  Kanuni Sultan  Süleyman’ın oğullarının  sünnet törenleri sırasında, ( Bkz: Surnameler)  kağıt üzerine çizdiği  hareketli kalelerin projesini gösteren  kale projesiyle birlikte takdim etmiştir. (2. Yurdaydin, 1995) Hareketli kuleler projesi onun mühendislik alanındaki bilgisini ve çizimdeki ustalığını ortaya koyan modern mühendislik çizimleri derecesinde  değerli bir çalışmadır.

Eserin  yazma nüshası Süleymaniye Ktp., Esad Efendi, nr. 2206) da kayıtlıdır. [6]



 
  • [1] https://www.edebiyadvekitap.com/matrakci-nasuh-ve-tarihciligi-ve-tarih-eserleri/comment-page-1/#comment-161
  • [2] Prof.Dr. İbrahim ÖZTEK, OSMANLI DEVLETİNDE MATRAK, https://yasamspor.com/?SId=129
  • [3] Prof.Dr. İbrahim ÖZTEK, OSMANLI DEVLETİNDE MATRAK, https://yasamspor.com/?SId=129
  • [4]Prof.Dr. İbrahim ÖZTEK, OSMANLI DEVLETİNDE MATRAK, https://yasamspor.com/?SId=129
  • [5] Hüseyin Gazi Yurdaydın, ,MATRAKÇI NASUH, TDV İA, cilt: 28; sayfa: 145
  • [6]  Hüseyin Gazi Yurdaydın, ,MATRAKÇI NASUH, TDV İA, cilt: 28; sayfa: 145

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, ebru, Fotoğraf, minyatür, hat, sedef, el işi, oya, bezeme, Telkari, kazaziye  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşarak kültürümüze katkıda bulunabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirsiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış