Fatma Nezihe Araz Hayatı ve Eserleri


Fatma Nezihe Araz; (d. 11 Mayıs 1920, Konya - ö. 25 Temmuz 2009, İstanbul), Türk yazar, gazeteci  senaristi.

HAYATI

11 Mayıs 1920’de Konya’da dünyaya gelen Fatma Nezihe Araz ‘ın  Babası, Ankara’nın köklü ailelerinden  biri olan, Çankaya köşkündeki bağ evini Atatürk’e veren Bulgurzadeler ailesine mensup, 1927- 1943 yıllara arasında   CHP Ankara milletvekili olarak TBMM de görev yapan Rıfat Araz’dır. Fatma Nezihe, babasının Konya Ziraat Bankası müdürü olduğu dönemde dünyaya geldi. [1]. Aile Bulgurluzadeler olarak biliniyordu; ancak Soyadı Kanunu çıktığında Mustafa Kemal milletvekili Bulgurluzade Rıfat Bey’e “Araz” soyadını vermişti.

Rıfat Araza Bey’in Atatürk ile yakınlığı cumhuriyet öncesine dayanıyordu.  İstiklal harbi yıllarında  Rıfat Bey,  Ziraat Bankası’nın  amirlerinden biriydi.  Rıfat Araz, Fransızların Şam’ı; İngilizlerin İstanbul’u işgali sırasında Mustafa Kemal’in emriyle bankanın altınlarını bin bir güçlükle Ankara’ya kaçırmayı başarmıştı. [2] Milletvekili olduğu döneme kadar Ziraat Bankası’nda görev yapmış, 1927 yılında Milletvekili seçilmişti.  Nezihe Araz, babası  Rıfat Bey Konya Ziraat Bankası müdürü iken  1920 yılında  Konya’da dünyaya geldi.  Rıfat Bey iki evliydi ve Fatma Nezihe Araz babasının ikinci eşi Müzeyyen hanımdan dünyaya gelmişti.  Nezihe Araz hayatı boyunca hiç evlenmedi ve çocuk sahibi de olmadı.

1941'de Ankara Kız Lisesi’ni, 1946’da Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Felsefe Bölümü’nü bitirdi. Bu yıllarda Behice Boran ile çok yakın bir  öğrenci öğretmenlik ilişkisi kurmuş adeta dost olmuşlardı.  Behice  Boran’ın çıkardığı “Adımlar” dergisinde gönüllü çalışıyor hocasının her işine destek olmaya gayret ediyordu.  Okuldan mezun olduğu yıl  1946 Behice Boran’ın asistanı olarak üniversitede akademik  hayata adım atmıştı.  Behice Boranla birlikte   bazı sol eylemlere katılmış, 1948’de Behice Boran üniversiteden kovulunca  kendisi de  DTCF deki  görevinden ayrılmak zorunda kalmış,  fakat akademik dünyadan kopmak da istememişti.  Ailesi,  onu solcu çevrelerden  koparmak istiyordu bu yüzden ailesi onu İstanbul’a götürmüş  doktorasını  yapabilmesi için İstanbul’da olanaklar hazırlamışlardı.  Fakat İstanbul Üniversitesi’ndeki görüşmelerinden sonra akademisyenliğe  olan alakasını yitirerek bu defa  Kenan Rıfai’nin sohbetlerine katılıp Rıfai Dergâhı’na girip Rıfai tarikatına katılma kararı almıştı.

Rıfai dergâhının o yıllardaki diğer bir yazar müdavimi olan Samiha Ayverdi “Mülakatlar” adlı kitabında, bildirdiğine göre  Nezihe Araz 25 Mayıs 1948 tarihinde Kenan Rıfai’nin sohbetine katılmaya başlamıştı. Kenan Rıfai, Nezihe Araz’ın babası  Rıfat Bey’in dünürü olmuş, Nezihe Araz’ın kız kardeşi Vecihe’yi oğluna almıştı. Bu sebepten ailenin çok yakını olan  Kenan Rıfai, Nezihe Araz ile yakından ilgilenmiş onu  dergâhın ve kendisinin asistanı yapmıştı. Nezihe  Araz dergâhın diğer  yazar müdavimi olan  Semiha Ayverdi ile  bu şekilde dostluğunu ilerletecekti.  Behice Boran’dan sonra Kenan Rıfai’nin “asistanı” olan  Nezihe Araz   [3] Rıfai dergâhına bağlı sıkı bir solcu olarak, tasavvuf felsefesine  de inanan ilginç bir portre ortaya çıkarıyordu.

 

Gazetecilik Yılları

Şiirlerini 1950’de “Benim Dünyam” adlı kitapta yayımlayan Nezihe Araz,  Gazeteciliğe 1952 yılında Şevket Rado’nun çıkardığı “Resimli Hayat” dergisinde başlamış  ve bu mesleğini  57 yıl sürdürmüştü. Gazeteciliğe başladığı yıllarda, basın dünyasında bulunan üniversite mezunu çok az sayıda insandan birisiydi[4].

Kenan Rıfai’nin 1950 yılında  ölümü üzerine  Semiha Ayverdi, Safiye Erol ve Sofi Huri ile birlikte "Ken’an Rifai ve Yirminci Asrın Işığında Müslümanlık” kitabını yazmıştı.  “Hayat” dergisini çıkarmış, 1953’te ilk biyografi kitabı olan  “Fatih’in Deruni Tarihi” adlı eserini yayımlamış, 1956 yılında  ise DP’li Bahadır Dülger’in çıkardığı “Havadis”te çalışmaya başlamıştı. Havadis gazetesi Nezihe Araz’ı, Kâbe’ye gönderip  Hacc ile ilgili izlenim yazılarıyla baskı sayısı arttırmayı planlamış ama bu yazıların içersine konulan bir resim  Suudi Kralının  tepkisine ve derginin kapatılmasına neden olmuştu.

Babıâli’nin çeşitli gazetelerinde fıkra yazarlığı yapan Nezihe Araz, röportajları ve araştırmaları ile de dikkat çekmiş  Gazetecilik alanında verdiği hizmetlerden dolayı 2003 yılında Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü ile ödüllendirilmişti.[5]

 

Araştırma Yazarlığı

1953’te “Fatih’in Deruni Tarihi” adlı kitapla Fatih Sultan Mehmet’in hayatını anlattı. 1959 yılında çıkardığı “Anadolu Evliyaları” adlı kitap; satış rekoru kırdı. Elli evliyanın anlatıldığı kitapta son evliya Kenan Rıfai’nin annesi Hatice Cenan Sultan idi.

Meydan-Larousse, Larousse-Gençlik ve Türkiye Ansiklopedisi gibi yayınların yapımcı veya yayıncılığını yapmaya da başlamıştı. . Özal'lı yıllarda dışlanmış,   peruk taktığı için Nezihe Araz örtündü, tesettüre girdi şeklinde üzerine gidilmiş solcu çevreler tarafından bir çeşit aforoz edilmişti. [6]

Anadolu halk törelerini, özellikle kadın giyim ve süs eşyaları ile ilgili çalışmalar yapmış ve koleksiyonlar oluşturmuştu. Bir  Atatürk hayranı olan  Nezihe Araz  1993 yılında “Mustafa Kemal’le 1000 Gün” adlı eserini de yazdı.

 

Oyun Yazarlığı

Nezihe Araz, "Hayattan Yapraklar" adlı televizyon dizisini ve "Akıllı Tavşan ve Güçlü Aslan", "Sihirli Fındıklar" adlı müzikli çocuk oyunlarını da yazarak oyun yazarlığı konusunda da söz sahibi  olmuş moyun yazarlığını "Bozkır Güzellemesi", "Öyle Bir Nevcivan", "Alacakaranlık", "İmparatorun İki Oğlu", "Afife Jale", "Cahide", "Ballar Balını Buldum". “Öyle Bir Nevcivan”, adlı eserleri ile sürdürmüştür.  Oyun yazarlığı  ona bir çok ödül de kazandırmış, 1984 Muhsin Ertuğrul Tiyatro Ödülü’nü; "Afife Jale", 1987 Kültür Bakanlığı En İyi Tiyatro Yazarı Ödülü ile 1988 İsmet Küntay Tiyatro Ödülü’nü  almıştır. [7]

 1984’ten sonra televizyonda "Hanımlar Sizin İçin" adlı, kadınlara yönelik kuşak programları hazırlayan  Nezihe Araz  senaryolar da yazmış, :  "O Kadın", "Ekmek Kavgası", "İhtiras Fırtınası", "Afife Jale" ve "Hanım" adlı senaryoları filme çekilmiştir.

Ölümü

Alzheimer  hastası olan  Nezihe Araz  hayatı boyunca evlenmemiş,  içki masalarına  oturup kalkmaktan da kaçınmamış  Atatürkçü, solcu ve  tasavvufçu kimliği ile ilginç bir  karakter ve yaşantı oluşturmuştur. Alzemeier hastası olan  yazar  son yıllarını sığınmak zorunda kaldığı  İstanbul Maltepe Huzurevi’nde geçirirken  26 Temmuz 2009’da İstanbul’da hayatını kaybetti..[8]

 Behice Boran'ın asistanlığını yaptığı için solcuların,  Rıfai dergâhına girdiği için  tarikatçıların,  muhafazakâr bir çevresi olduğu için muhafazakârların,  Atatürkçü olduğu için Atatürkçülerin bir dönem baş tacı yaptıkları Nezihe Araz’ın cenazesine çok az insan katılmıştı.[9]

Ölümünden sonra 2010 yılında kız kardeşi Vecihe Büyükaksoy'un torunu Jeyda Elsasser'in yönetmenliğinde da Nezihe Araz hakkında  “Beyond Words” adlı  bir belgesel hazırlandı.[10]

 

Eserleri[11]

Şiir

  • Benim Dünyam (1950)
  • Yalnız Ağaç

Biyografi

  • Fatih Sultan Mehmet (1953)
  • Hazreti Muhammed (1960)
  • Mustafa Kemal'le 1000 Gün

Roman

  • Kervankıran (tarihi roman, 1960'ların başında gazetede tefrika edildi)[12]

Araştırma

  • Dertli Dolap (1961)
  • 28 Peygamber (1963)
  • Anadolu Evliyaları (1966)
  • Aşk Peygamberi
  • Kırk Pencereli Konak
  • Anadolu'nun Kadın Erenleri

Oyunları

  • Hayattan Yapraklar
  • Sihirli Fındıklar (Çocuk Oyunu)
  • Bozkır Güzellemesi (Çorak Toprak)
  • Öyle Bir Nevcivan
  • Alacakaranlık
  • Ateş Hattında Bir Kadın
  • Kuvay - i Milliye Kadınları
  • Savaş Yorgunu Kadınlar (Bosnalı Kadınlara Ağıt)
  • İmparatorun İki Oğlu
  • Dülger Balığı
  • Akıllı Tavşan Ve Güçlü Aslan (Çocuk Oyunu)
  • Afife Jale
  • Cahide
  • Kerem ile Aslı
  • Hoşgör
  • Ballar Balını Buldum
  • Kutlu Melek
  • Nakşıdil Sultan
  • Uzun Bir Gün
  • Yarım Kalan Masal
  • Saat Dokuz Sıfır Beş
  • Senaryo
  • Kadın
  • Ekmek Kavgası
  • İhtiras Fırtınası
  • Afife Jale (Selim İleri'yle birlikte)[13]
  • Hanım
  • Bir Kırmızı Gül

KAYNAKÇA 

  • [1] Soner Yalçın, Solculuktan Sufiliğe Nezihe Araz, Hürriyet Gazetesi, 02.08.2009
  • [2] Soner Yalçın, Solculuktan Sufiliğe Nezihe Araz, Hürriyet Gazetesi, 02.08.2009
  • [3] Soner Yalçın, Solculuktan Sufiliğe Nezihe Araz, Hürriyet Gazetesi, 02.08.2009
  • [4] Soner Yalçın, Solculuktan Sufiliğe Nezihe Araz, Hürriyet Gazetesi, 02.08.2009
  • [5] https://tr.wikipedia.org/wiki/Nezihe_Araz
  • [6] https://www.zaman.com.tr/kursunkalem/nezihe-araz-perugu-neden-cikartmisti_875426.html
  • [7] Nezihe Araz’ı kaybettik, Milliyet Gazetesi, 26.07.2009
  • [8] Nezihe Araz’ı kaybettik, Milliyet Gazetesi, 26.07.2009
  • [9] https://www.zaman.com.tr/kursunkalem/nezihe-araz-perugu-neden-cikartmisti_875426.html
  • [10] Nezihe Araz belgeseli Toronto'da izleyiciye sunuldu, Bizim Anadolu Gazetesi, Şubat 2010
  • [11] https://tr.wikipedia.org/wiki/Nezihe_Araz
  • [12] Selim İleri. "Nezihe Araz’ı anmak..." (Türkçe). zaman.com.tr. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2013.
  • [13] Selim İleri. "Nezihe Araz’ı anmak..." (Türkçe). zaman.com.tr. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2013.
Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış