İlhan Başgöz Hayatı ve Eserleri




İlhan Başgöz

İlhan Başgöz (d. Gemerek1921, Sivas). Folklor araştırmacısı, yazar.

1921 yılında  Sivas- Gemerek'te dünyaya gelmiştir. Babası ilkokul öğretmeni Hasan Efendi, annesi Cadoğlu Türkmenleri'nden Zeycan hanımdır.

İlkokul, ortaokul  liseyi Sivas'ta bitiren Başgöz liseden sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne kayıt yaptırır. 1944 yılında bu okuldan mezun olur. 1945 yılında ise ünlü Halk Bilimci  Pertev Naili Boratav  ’ın asistanı olur. 1949'da "Türk Folkloru ve Halk Edebiyatı" dalında doktorasını verir. Fakat Ünlü Halk Bilimi Uzmanı  Pertev Naili Boratav  gizli örgütler ve komünist faaliyetler içindedir.  Bu yüzden Fakültenin Folklor kürsüsü  solculuk ve komünizm faaliyetlerine  alet olduğu için kapatılır. Fakültenin folklor   bölümü kapatılınca işsiz kalan İlhan Başgöz  Tokat Lisesine edebiyat öğretmeni olarak atanır.

Fakat İlhan Başgöz de takip edilmektedir. Bu nedenle  İlhan Başgöz Tokat’taki Edebiyat öğretmenliğinden de atılır.  Ocak 1953'de Türk Ceza Kanunu'nun 141. maddesine aykırı işler yapmış olmasından  dolayı da  tutuklanır ve iki yıl hapis yatar. [1][2]1960'ta Ford Vakfı bursu ile cumhuriyet dönemi Türkiye eğitimi üzerine bir projeye katılmak maksadı ile  ABD'ye  gider.  Dört yıl Kaliforniya Üniversitesinde çalıştıktan sonra Indiana Üniversitesinde görev almaya başlar.  Indiana Üniversitesinde öğretim üyesi olarak Türk folkloruyla ilgili çalışmalara  başlar. 1965’te Bloomington’a gelip yerleşen  ABD deki görevi esnasında 1975 yılında  Profesör olur.  [3]Ural-Altay Dilleri ve Folklor Enstitüsü'nde profesör ve üniversite Türkçe programının direktörü olarak çalışır.  İlhan Başgöz   bu görevinde 1997 yılına kadar kalacaktır. Bu tarihten itibaren de üniversitenin kurucusu olduğu Türk Araştırmaları Programı ile ilişkisini Emeritus (emekli profesör) olarak sürdürür. Bu yıllar arasında  zaman zaman Cumhuriyet Gazetesi'nde ve Radikal Gazetesi'nde yazıları yayımlanır. “ABD deki görev aldığı otuz küsür yıl içinde ve sonrasında yayımlamış oldu-ğu İngilizce eserlerin büyük bir bölümünü kendi emeği ile Türkçe’ye kazandırmıştır.”[4]

Birleşik Devletlerinde iken  Türk folkloru üzerine İngilizce olarak  önemli yayınlar yazan İlahn Başgöz Türkiye ile ilişkisini de kesmeden devam ettirir. Amerikan Folklor Cemiyeti'ne onur üyesi seçilir.  İlhan Başgöz, Türk Folkloru ve Halk Edebiyatı dalındaki araştırmaları ile tanınmaktadır.

Daha sonra Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı öğretim üyeliği yapan İlhan Başgöz  Bir süre de Bilkent Üniversitesinde dersler verir.  Şu anda ise Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde  “Major İssues in the History of Contemporary Turkey” derslerini vermektedir. [5]

Illinois Üniversitesi Öğretim Üyesi, Gönül Pultar ve Serpil Aygün Cengiz hayatı hakkında çalışmalar yapmışlar, bu çalışma Tetragon yayınevi tarafından “Kardeşliğe Bin Selam “ adıyla piyasaya çıkmıştır.

İlhan Başgöz,  Kars- Erzurum-Ardahan-Sivas çevresindeki halk hikâyeciliği alanında yaptığı  çalışmaları ile dikkat çeker. Halk hikâyelerinde düş motifi, İran Azerbaycan’ında hikâye anlatım geleneği ve Türk halk şiirinde aşk konularındaki yazıları  da dikkate değer yazıları  olmuştur.   Pertev Naili Boratav ’ın öğrencisi iken başlamış olduğu  bilmece vb derleme çalışmalarını devam ettirmiş, Archer Taylor ile birlikte kapsamlı bir Türk bilmeceleri külliyatı meydana getirmiş İlhan Başgöz ve Andreas Tietze  1060 sayfalık bu külliyatı 1973 yılında California’da bastırmıştır. Başgöz, Amerika’da Nasreddin Hoca kitabını da yayımlamış, halk hikâyeciliği konusunda çeşitli araştırmalar yapmış ve yayınlamıştır.  Boratav’ın aynı fıkra külliyatına dayanır,

Kitapları

  • Doğu Anadolu'da Folklor Derlemeleri (1947),
  • İzahlı Türk Halk Edebiyatı Antolojisi (1956),
  • Manilerimizden (1957), Köroğlu (1959),
  • Turkısche Foklore 1971
  • Bilmece A. Corpus Of Turkısh Riddles ( A. Tietze ile Birlikte 1973
  • Karacaoğlan (1977, 2003),
  • Turkısh Fokklore, ( M. Glazer ile 1978 )
  • Çıt Etti Çiçek Açtı: Çocuklar için Bilmeceler 1979
  • Folklor Yazıları (1987),
  • Yunus Emre (1990),
  • Aşık Ali İzzet Özkan (1994),
  • Turkish Folklore and Oral Literature (1998),
  • Geçmişten Günümüze Nasrettin Hoca (1999),
  • Türkiye’nin Eğitim Çıkmazı ve Atatürk (1999),
  • Anadolu Aleviliği ve Pir Sultan Abdal (Irene Melikoff, Fuat Bozkurt, Nejat Birdoğan ile birlikte), Turkish Traditional Art Today (2002),
  • İslam’da Fıkıh ve Akaid (Çeviri: İlhan Başgöz 2005),
  • Türkü (2008).

ÖNEMLİ TÜRKOLOGLAR VE LİNKLERİ


KAYNAKÇA

  • [1] Boybeyi, S., 2008, “Prof. Dr. İlhan Başgöz ile Söyleşi”, Toplum ve Demokrasi, 2 (3), MayısAğustos, s. 285–290.
  • [2] ( Not:  bazı kaynaklar 1953 affından yaralanarak çıktığını yazmaktadır Dr. Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank. 2005, shf 100)
  • [3] Dr. Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları, Ank. 2005, shf 100
  • [4] Prof. Dr. Mahir ŞAUL, İLHAN BAŞGÖZ’ÜN HALK EDEBİYATI ARAŞTIRMALARINA KATKISI, https://www.millifolklor.com/tr/sayfalar/85/
  • [5] https://eksisozluk.com/ilhan-basgoz--542905
Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış