Ömer Asım Aksoy Biyografisi ve Dilciliği




Ömer Asım Aksoy

Ömer Asım Aksoy (d. 5 Nisan 1898, Gaziantep - ö. 30 Ekim 1993, Ankara), öğretmen, avukat, savcı, milletvekili yazar ve dilbilimci

5 Nisan 1898'de Gaziantep'te doğdu. 1908'de ilkokulu, 1911'de ortaokulu, 1916'da liseyi Gaziantep'te tamamladı. Uzun bir süre memurluk ve öğretmenlik yaptı. 1917'de Halep "Posta ve Telgraf Başmüdürlüğü"nde "kâtip" olarak çalıştı.[1]

 1919'da Gaziantep'e döndü. Gaziantep’te posta telgraf memurluğu yaparken  bir yandan da Ticaret İdadisi ( Lisesinde)  Türkçe dersi verdi. 1920'de Tıp Fakültesine başladı; ama Anteplilerin Fransız işgaline karşı  yaptıkları  direnişe katılarak okulu bıraktı.

1922-1925 yılları arasında Gaziantep Lisesi’yle Amerikan Koleji'nde Türkçe, Darülhilafe Medresesi'nde de matematik öğretmenliği yaptı. Bu sırada Maarifi İslamiye Cemiyeti'nde yönetim kurulu üyeliği, Halk Mektebi'nde yöneticilik, Muallimler Cemiyeti'nde başkanlık, Gazisancak ve Halk Dili gazetelerinde başyazarlık, Türkocağı'nda il genel yazmanlığı gibi görevler üstlendi.

1925'te, kendisi gibi Gaziantepli olan Beşire Hanım'la evlendi. Aynı yıl İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kayıt oldu. Hukuk Fakültesi'ni 1928'de bitirdi. 1928-1931 yılları arasında Nizip Cumhuriyet Savcısı olarak çalıştı, sonra 1931'de Gaziantep’te  avukatlık yapmaya başladı. 1935'e dek Antep Lisesinde Türk dili ve edebiyatı öğretmenliği, Halkevi ve Cumhuriyet Halk Partisi İl Başkanlığı gibi birçok görevi aynı anda sürdürdü. 1935'te Gaziantep Milletvekili olarak Ankara'ya, TBMM’ye katıldı.[2]

1941’de Türk Dil Kurumu’nun yönetim kurulu üyesi oldu. 1941-1976 arasında Türk Dil Kurumu Derleme ve Tarama Kolu Başkanı olarak çalıştı.  Halk Ağzından Söz Derleme Sözlüğü (12 cilt) ile Tarama Sözlüğü (8 cilt) nün hazırlanmasında etkili oldu. [3]

1950'de Demokrat Partinin seçimi kazanmasıyla milletvekilliği, sona erdi. Bundan sonra tüm zamanını TDK'ye ayırdı. 1971'de Macaristan'a gitti. 1963-1976 yılları arasında, Türk Dil Kurumu'nun Genel Yazmanı oldu. Türkçenin özleştirilmesi ile ilgili çalışmaları ile tanındı. [4]

Aksoy, 1988’de Dil Derneği’nin, 1992'de de Edebiyatçılar Derneği’nin onur üyesi olarak ödüllendirildi.

Biri kız, üçü erkek dört çocuk babası olan Ömer Asım Aksoy, 30 Ekim 1993'te, 95 yaşında yaşamını yitirdi. 60'a yakın kitap, onlarca makale yazdı. Ölümünden sonra kütüphanesi Gaziantep Üniversitesi'ne bağışlandı. (1996).

Ömer Asım Aksoy’un, Derleme ve Tarama Sözlükleri gibi yapıtlarının dışında, Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü (TDK baskısı üç cilttir), Özleştirme Durdurulamaz, Dil Yanlışları, Dil Yazıları, Dil Gerçeği gibi Dil Devrimini anlatan kaynak  eserler de yazdı.

Bu eserlerinin yanı sıra İki Damla Gözyaşı  adlı şiir kitabını da yayımladı.( 1918) [5]

Ölümünden sonra çocukları ile Dil Derneği  onun anısına bir bir ödül oluşturdu. [6]Ömer Asım Aksoy Ödülü adı verilen bu ödül 1995'ten beri verilmeyi sürdürmektedir.

Kaynaklar

  • [1] https://www.dildernegi.org.tr/TR,128/omer-asim-aksoyun-yasamoykusu.html
  • [2] https://www.dildernegi.org.tr/TR,128/omer-asim-aksoyun-yasamoykusu.html
  • [3] https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%96mer_As%C4%B1m_Aksoy#endnote_
  • [4] Dr Aslan Tekin, Edebiyatımızda İismler, Ankar 2005, shf 41
  • [5] Dr Aslan Tekin, Edebiyatımızda İismler, Ankar 2005, shf 41
  • [6] https://www.dildernegi.org.tr/TR,127/omer-asim-aksoy-odulu.html

 

 

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış