Prof. Dr. Ahmet Ateş Hayatı Eserleri





Prof. Dr. Ahmet Ateş 

 

( D. 1917- Ö. 20 Ekim 1966 )  Yazar, akademisyen, araştırmacı

1917 yılında Gaziantep'in Nizip kazasına bağlı Barak nahiyesinin Ağcaköy'ünde dünyaya geldi. Babası müteahhitlik yapmış olan  Ateşzâde Mustafa Bey, annesi İrfan Hanım'dır. Babası  Aslen Konya'lı olan  bir yüklenici olduğu için sürekli iş yeri değiştiren biridir. Bu sebeple A. Ateş ilk tahsilini Adana, Pazarcık ve Maraş'ta yapmış, orta tahsiline Malatya'da başlamış ve Konya Lisesi'nde bitirmiştir ( 1935).[1]

Liseden sonra Yüksek Öğretmen Okulu ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümüne devam etti. Bu yıllarda Fransız Filolojisinde  bazı dersleri  de takip etti.  Edebiyat Fakültesine devam ederken  daha mezun olmadan  Prof. Dr. Helmut Ritter'in asistanı oldu. Mezun olduktan sonra da1939'da  İstanbul Üniversitesinin Arabiyat kürsüsünde göreve başladı.  1940 ta İslâm Ansiklopedisini hazırlamak için  kurulan Ahmed Ateş’in de aralarında bulunduğu ilk kurulda  Reşit Rahmeti Arat , M. Şerefeddin Yaltkaya,Mükrimin Halil Yinanç,  Zeki Velidi Togan  , Cavit Bay-sun, M. Tayyip Gökbilgin, Avni Başman, Sabri Esat Siyavuşgil ve Besim Darkot yer almaktaydı.[2]

1961 yılına kadar bu komisyonun üyesi 1961 den itibaren de komisyonun başkanı olarak İslam Ansiklopedisinin hazırlanmasına hayatını vakfetmiş oldu.  1940 ila 1966arasındaki çalışma sürecinde Ahmed Ateş ansiklopediye 52 madde hazırladı.[3]

1943'te Doçent olan Ateş,  yedek subay olarak askerlik hizmetini de tamamladı. 1943-1945 . Fakültesindeki Arap Filolojisinin Şarkiyat Enstitüsü'ne dönüşmesi için hocası ile  emeği geçti.  Doçent olduktan sonra pek çok milletlerarası ilmi konferanslarda Türk ilim âlemi adına temsilci olarak katıldı. Ahmet Ateş, kurucusu da olduğu Şarkiyat Enstitüsü Müdürlüğü, kurucusu olduğu Milletlerarası Şark Tetkikleri Cemiyeti idare heyetinde, M.  Fuad Köprülü , A. Adnan Adıvar ile birlikte çalıştı.

1949 yılında Prof. H. Ritter’in Almanya'ya dönmesinden sonra  Arap-Fars Filolojisi kürsüsü başkanı oldu. Şarkiyat Enstitüsü'nün ilmî araştırma ve çalışmalarının da mesul başkanı oldu.  [4]

İstanbul Fetih Derneği'nin çalışmaları ile İstanbul Enstitüsü kurulmuş ve başkanı olmuştu. (1957 ye kadar  enstitünün müdürlüğünü yaptı. İstanbul Enstitüsü Dergisinin 1955 neşrini temin etti. İran Millî Eğitim Bakanlığı İran edebiyatına yaptığı hizmetlerden dolayı  kendisine “Sipâs guzâri” nişanını verdi. (1957)[5]

1956' da  Şarkiyat Mecmuası adlı derginin çıkmasına ön ayak oldu. 1962 de Şarkiyat Enstitüsü'nü hükmî ve hukukî hüviyetine kavuşturdu ve vefatına kadar bu müessesenin müdürlüğünü yaptı. Afganistan Neşriyat Müdürlüğü'nün, Kabil'de düzenlediği "Hâce Abdullah Ensari'nin Ölümünün 900. Yıldönümü" (26 Eylül -Ekim, 1962) Anma toplantısına davet edildi.

1965 sonbaharında koroner kalp yetersizliğinden  rahatsızlık geçirdi.  1966 da Mufassal İran Tarihi hazırlığı için İran’a davet edildi. Bu yıllarda hastalığı ilerliyordu. 20 Ekim 1966 perşembe günü vefaat etti.

“Bâyezid camiinden kaldırılan nâşı, Üniversite merkez binasında yapılan bir merasimden sonra, Merkezefendideki kabrinde toprağa verildi.”

 

Hizmetleri 

Prof. Dr. Ahmet Ateş, Türk kültür ve ilim dünyası hakkında yazılan pek çok yazının hazırlanmasında İslam Ansiklopedisinin hayata geçirilmesinde çok büyük emeği oldu.  Türk bilim ve kültür dünyası hakkında bilinmeyen pek çok konuyu gün yüzüne çıkardı.  Türk Kültür, bilim ve sanatı ile tarihi hakkında pek çok meselenin  giderilmesine ön ayak oldu. Bilinmeyen bir çok konunun aydınlatılması için bizzat çalıştığı gibi bu neviden pek çok çalışmaların yapılmasına zemin hazırladı.

Arap, Fars Dilleriyle, edebiyatları sahasında dünya çapında bir otorite olan Prof. Dr. Ahmet Ateş, 20 Ekim 1966'da Hak'kın rahmetine kavuşmuştur. İslam Ansiklopedisinin  hemen her maddesine emeği geçti,  Süleyman Çeleb’nin Vesilet'ün Necat- Mevlit ile  Sinbadname üzerinde çalışmalar yaptı Bu eserleri Latin alfabesi ile günümüz  Türkçesine çevirdi.

Birçok Arapça ve Farsça yazılmış eserlerin Türkçeye tercüme edilmesini sağladı.  Türk ve şark Kültürünün gelişmesi için çok velut ve yararlı çalışmalarda bulundu.  12 kitap ve 100 ün üzerinde makale yayımladı.  Bazı yazılarında Abdullah Ağcaköylü takma adını kullandı. [6

Eserleri: [7]

Sinbâdnâme (1948), Kitab-ı Tercüman al-Balâga, Vesîletü'n-Necât (Süleyman Çelebi'nin Mevlid'i, 1954), Cami al-Tavarih (Reşidüddin'den, 2 cilt, 1957, 1960), İstanbul Kütüphanelerinde Farsça Manzum Eserler I (1958), İlimlerin Sayımı (Farabî'den, 1955), Râhatü's-Sudûr ve Âyetü's-Sürûr (Râvendî'den, 2 cilt, 1957, 1960), Şehriyar ve Haydar Baba'ya Selâm (1964). Arapça ve Farsça gramer kitapları da yazmıştır. Hayatı ve eserleri hakkında ayrıntılı bilgi için bkz: : Türk Kültürü, S. 50 (Aralık 1966).

ÖNEMLİ TÜRKOLOGLAR VE LİNKLERİ

KAYNAKÇA

  • [1] NİHAD M. ÇETİN, AHMED ATEŞ , HAYATI VE ESERLERİ, www.journals.istanbul.edu.tr/iusarkiyat/article/download/.
  • [2] Orhan F. Köprülü, “Dr. Adnan Adıvar ve İslam Ansiklopedisi”,
  • TürkKültürü, Ankara 1970, c. VIII/95, s. 786-790
  • [3] Orhan F. Köprülü, “Dr. Adnan Adıvar ve İslam Ansiklopedisi”,
  • TürkKültürü, Ankara 1970, c. VIII/95, s. 786-790
  • [4] NİHAD M. ÇETİN, AHMED ATEŞ , HAYATI VE ESERLERİ, www.journals.istanbul.edu.tr/iusarkiyat/article/download/.
  • [5] NİHAD M. ÇETİN, AHMED ATEŞ, agy.
  • [6] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda iismler, Elips Yayınları, s. 79
  • [7] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda iismler, Elips Yayınları, s. 79
Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış