Prof. Dr. Zeynep Korkmaz Biyografisi Çalışmaları Eserleri

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 09 Şubat 2016 Salı aaa Beğen




Zeynep Korkmaz, (d. 1922 Nevşehir), Türkolog, Dilci 

Ailesi ve Çocukluk Yılları

Kızlık soyadı ile  Zeynep Dengi’dir. 1922 yılında Nevşehir'de doğdu. Sülalesi  Niğde livasına bağlı Alacaşar'a, Nevşehir’e yerleşmiş olan bir Türkmen ailesidir.[1] Büyükdedesi Hacı Osman Ağa, bölgede Dörtkoloğlu  ile tanınmış bir tacirdir. Babası Yusuf Hüsnü (Dengi) Konya ve İstanbul medreselerinde öğrenim görmüş,  İzmir-Urla, Karaburun ve Turgutlu yörelerinde üzüm ve  incir ticareti ile uğraşan, İstiklal Savaşı yıllarında da Nevşehir’de bir süre öğretmenlik yapan bir adamdı. Annesi ise  Şefika Dengi’dir. Zeynep Dengi  ailenin üçüncü ve son çocuğudur.. [2]

İlk altı yaşına kadar Nevşehir’de yaşadı. Üzüm ve İncir ticareti yapan babası  ailesini nevşehirden alarak İzmir’e getirmişti. Bu nedenle Zeynep korkmaz ilk orta ve liseyi İzmir ‘de okumak zorunda kaldı.  1929-1934 yılları arasında Urla Birinci İlkokul’unu ,  1934-1940 arasında İzmir Kız Lisesinde ortaokul ve lise öğrenciliği yaptı.   1940 yılında İzmir Kız Lisesi'ni bitirdikten sonra ,Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi'nin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne devam etmeye başladı. Bu okulda iken Necmi Dilmen, Tahsin Banguoğlu, Besim Atalay, Abdülbaki Gölpınarlı, Necmettin Halil Onan, Necati Lügal, Ferit Kam, Pertev Naili Boratav, W. Ruben, W. Eberhart, Suut Kemal Yetkin, Abdülkadir İnan, Saadet Çağatay, Fuat Köprülü, Akdes Nimet Kurat, Şinasi Altundağ, Enver Ziya Karal, Bekir Sıtkı Baykal gibi hocalardan ders gördü. Prof. Dr. Tahsin Banguoğlu,  ise bölüm başkanıydı. 1944 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinin (DTCF) Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirdi.

Fakülte yılları

Fakülte yıllarında  Yücel ve Ülkü dergilerinde “Gençliğin Düşünceleri”, “Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Fikir Cephesi”, gibi bazı yazıları yayımlandı [3] 1943 yılında T. Banguoğlu  milletvekili olmuş Yerine Pertev Naili Bortav Bölüm başkanı olmuştu. Daha sonra da Prof. Dr. Necmettin Halil Onan bölüm başkanı oldu. 1945 yılında  fakültede boş asistanlık kadrosu bulunmadığı için Prof. Necmettin Halil Onan, Prof. Dr. Saadet Çağatay, Prof. Dr. Abdülkâdir İnan’ın önerisi ve buldukları bir yol  ile  AÜ DTCF’nin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nde “ilmî yardımcılık “ görevi ile  çalışmaya başladı.[4] Bu hocalarının ve özellikle Saadet Çağatay’ın  desteği sayesinde ve Fakülteye asistanlık kadrosu açılınca yapılan asistanlık sınavını kazanarak 1948 yılında Türk Dili asistanı olarak atandı. Saadet Çagatay’ın ilk asistanı Zeynep Korkmaz olmuştu.  

1949 yılında   Ankara Devlet Konservatuvarı tarih öğretmeni ve müdür yardımcısı Mehmet Korkmaz’la evlenerek Korkmaz soyadını aldı. Bu tarihten sonra Zeynep Korkmaz adı ile anılmaya başladı. [5] 1948 ve 1949 yıllarındaki olaylarda  DTCF Olayları'nda devlet yanlısı tutumu ile görevinde kalmayı başardı. Bu konularla ilgili davalarada tanık oldu. Bu yıllarda  AÜ DTCF  de  “ Halk Edebiyatı  “ kürsüsü kapatılmış kominsit faaliyetlere katıldığı için Pertev Naili Boratav , Behice Boran, Adnan Cemgil, Niyazi Berkes, Azra Erhat ve  İlhan Başgöz  gibi akademisyenler görevlerinden atılmıştı.[6][7]

Güney-Batı Anadolu Ağızları: Ses Bilgisi (Phonetique) adlı doktora tezi ile 1950  “edebiyat doktoru” unvanını aldı. Aynı fakültede doktor olarak çalışmaya başladı. 1954 yılında Fakülte kontenjanı ile Almanya’ya gönderildi. Hamburg Üniversitesine bağlı  bir enstitüde  ünlü Türkolog Prof. Dr. A. von Gabain ile ünlü Altaist Prof. Dr. Omeljan Pritsak’ın yanında misafir asistan olarak çalıştı. Prof. Dr. von Essen’in derslerine devam etti.

1955 yılı Temmuzunda ülkeye ve görevine döndü.  Aralık 1957 tarihinde doçentliğe, Şubat 1964 yılı başında da profesörlüğe yükseltildi.

Profesörlük Yılları Görevleri ve Hizmetleri

Fakülte öğretim üyeliğine ilaveten 1958-1960, 1966-1968, 1972-1974 yılları arasında DTCF Yönetim Kurulu üyeliğinde bulundu. 1965-1966 yılları arasında  Avrupa kitaplıklarındaki yazma eserler üzerinde araştırma yapmak için British Council bursu ile İngiltere’ye gitti. Alexander von Humboldt Vakfı’nınverdiği araştırma bursu ile de Almanya’ya da kaldı.

1974-1978 arasında Ankara Üniversitesi Senato Üyeliğinde bulundu. Üniversite dışındaki ilmî çalışmalarını Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü ve özellikle Türk Dil Kurumunda devam ettiriyordu.[8] 1958-1960, 1966-1968, 1972-1974 yılları arasında Fakülte Yönetim Kurulu üyeliği görevlerinde  bulundu. 1974-1981 yılları arasında Kültür Bakanlığı Kültür ve İhtisas Komisyonu üyeliklerinde de bulundu. Bir   süre” Millî Kültür Dergisi’ninde  redaktörlüğünü yaptı.1971-1983 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde yüksek lisans ve doktora dersleri verdi.  Eşi Mehmet Korkmaz’ı 1984 yılında kaybetti.

1981-1983 yılları arasında Ankara Üniversitesi Türk Dili Bölümü ve Yeni Türk Dili Ana Bilim Dalı Başkanlığı'nı yürüttü. Kenan Evren’in görevlendirmesi ile Tük Dil Kurumunda faaliyetlerde bulundu. (1983, 1987) döneminde  Yükseköğretim Kurulu üyesi olara görev yaptı.  5 Ocak 1989–19 Mayıs 1990 tarihleri arasında da Yükseköğretim Kurulu Başkan  YÖK Vekili oldu.  Bu görevde iken yaş sınırından emekli Oldu.

Emekli olduktan sonra da 15 Mayıs 1992’ye YÖK’te  Başkan Danışmanlığı yaptı.  1 Ocak 1991 tarihinden başlayarak iki yıl süre ile Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde sözleşmeli profesör olarak görevde kaldı.  1941-1980, 1983-2002 yılları arasında Türk Dil Kurumu asli üyeliğinde bulundu.  1997 yılında Türkiye Türkçesi ve Tarihî Devirler Yazı Dilleri Gramerleri Projesi Başkanlığı, TDK Atatürk ve Türk Dili Çalışma Grubu Başkanlığı ile öteki bazı çalışma grupları üyeliklerinde de bulundu.  

Ödülleri

 “Türk Dilinin Tarihî Akışı İçinde Atatürk ve Türk Dili”  adlı kitabı 1967 yılında "Yunus Nadi Armağanı" birinciliğini kazandı.

Türk Kültürü Araştırma Enstitüsünce Türk Kültürü Araştırmaları'nın XXXII cildi "Prof. Dr. Zeynep Korkmaz'a Armağan cildi" olarak yayınlandı Ankara 1996. 

Güney-Batı Anadolu Ağızları adlı kitabı ile  1955 yılında Türk Dil Kurumu’ndan teşvik ödülü aldı.  

Uzmanlık Alanları ve Eserleri

Prof. Dr. Zeynep Korkmaz, Türk Dili sahasında yapılmış çalışmları ve kitapları ile tanındı.  Oğuz Türkçesinin tarihi gelişimi ve bu günü üzerinde durdu. Oguz Lehçelerinin dünü ve bu günü hakkında çalışmlar yaptı. Bu türdeki çalışmlarının özünü “Türkiye Türkçesinin Temeli Oğuz Türkçesinin Gelişimi“  adlı çalışmasında toparladı. Şeyhoğlu Sadrettin’in Marzubanname Tercümesi adlı eserinin  Berlin Nüshasını  inceledi ve yayınladı. 1973.[9]  Türk dilinin tarihi gelişimi, ses ve gramer özellikleri gibi konularda uzmanlaştı Türkiye Türkçesi Grameri (şekil bilgisi) adlı eseri ile bu alandaki en etkili çalışmalardan birisini yapmış oldu.[10] Çalışmları da en çok bu alanlarda oldu. Tük Dili ile ilgili 16 kitap hazırladı.  Oğuz Türkçesi, Tarihi , gelişimi, Türkiye Türkçesi, Oğuz Lehçeleri, 13i 14 yy Oğuzca, metinleri, beylikler veSelçuklullar dönemi Oguzca  vb alanları ile ilgili 250‘ye yakın araştırma yazısı yayınlandı. Yazılarını “Türk Dili Üzerine Araştırmalar” adlı kitapta topladı. Atatürk’ün “Nutuk” adlı eserini  günümüz Türkçesine aktardı.

Zeynep Korkmaz halen hayattadır ve 94 yaşındadır.

Basılmış Kitapları

Güney-Batı Anadolu Ağızları Ses Bilgisi (Fonetik)

Marzubanname Tercümesi 1973
Fuzulî’nin Dili Hakkında Notlar (S. Olcay’la birlikte)
Türkçede Eklerin Kullanılış Şekilleri ve Ek Kalıplaşması Olayları
Türk Dilinin Tarihi Akışı İçinde Atatürk ve Dil Devrimi
Nevşehir ve Yöresi Ağızları
Sadrü’d-din Şeyhoğlu, Marzubânnâme Tercümesi
Cumhuriyet Döneminde Türk Dili
M. Kemal Atatürk, Nutuk
Gramer Terimleri Sözlüğü
Atatürk ve Türk Dili 1
Bartın ve Yöresi Ağızları
Türk Dili Üzerine Araştırmalar
Atatürk ve Türk Dili 2
Gramer Terimleri Sözlüğü
Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi)
Türk Dili Üzerine Araştırmalar

Türkiye Türkçesinin Temeli Oğuz Türkçesinin Gelişimi-  TDK 2013



[1] Zeynep Korkmaz'ın Ailesi , PROF. DR. ZEYNEP KORKMAZ'IN ÖZ GEÇMİŞİ  VE ESERLERİ, http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1789750245_0

[2] Prof Dr. Zeynep Korkmaz, “ Otobiyografim” http://www.biyografi.net/kisiayrinti.asp? Son erişim 23-10-2016

[3] Prof Dr. Zeynep Korkmaz, “ Otobiyografim”

[4] Sertkaya, Osman Fikri (2007). "Doğumunun 100. Yıldönümü Dolayısıyla Prof. Dr. Saadet Çağatay". Belleten dergisi. II: 133. Erişim tarihi: 2 Şubat 2014.

[5] Prof Dr. Zeynep Korkmaz, “ Otobiyografim”

[6]Şahamettin Kuzucular,  İlhan Başgöz Hayatı ve Eserleri, http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/

[7] Şahamettin Kuzucular,  Azra Erhat Hayatı Edebi Yönü Eserleri, http://www.edebiyadvesanatakademisi.com/

[8] Sertkaya, Osman Fikri (2007). "Doğumunun 100. Yıldönümü Dolayısıyla Prof. Dr. Saadet Çağatay". Belleten dergisi. II: 133. Erişim tarihi: 2 Şubat 2014

[9]  Şeyhoğlu Mustafa Marzubânâme Tercümesi, www.edebiyadvesanatakademisi.com/edebiya


[10] Leyla Karahan, Zeynep Korkmaz’ın Türkiye Türkçesinin Temeli Oğuz Türkçesinin Gelişimi , Adlı Eseri Üzerine , e-dergi.atauni.edu.tr/ataunitaed/article/viewFile/.../1020007862



Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...