Samet Ağaoğlu Biyografisi ve Öykücülüğü




Samet Ağaoğlu,

 

Samet Ağaoğlu, (d. 1909, Bakü - ö. 6 Ağustos 1982, İstanbul), [1]Türk yazar, hikâyeci romancı ve  siyasetçi.

Samet Ağaoğlu Azerbaycan'dan Türkiye'ye göç eden Ağaoğlu çok çocuklu bir ailenin dördüncü çocuğudur. Babası  Ahmet Ağaoğlu Meşrutiyet ve Cumhuriyet devirlerinin ünlü siyasetçisi Türkçü ve Turancı bir yazar olan [2] Karabağ’lı bir  yazardır. Annesi ise dindar bir kadın olan dindar Sitare Hanım’dır.[3]

İlk ve orta öğretimini  İstanbul’da ve Bayazıt Fevziye Lisesi'nde yaptıktan sonra, 1929 yılında Ankara Lisesi'nden mezun olmuştur.

Edebiyata olan ilgisi ortaokulda başlayan  Samet Ağaoğlu, 1929 - 1931 yıllarında Behçet Kemal Çağlar, Ahmet Muhip Dranas gibi arkadaşlarıyla Hep Gençlik adında bir dergi çıkarmıştır. İlk yazılarını da bu yıllarda  Genç Türk Edebiyatı Birliği'nin yayın organı olan  Hep Gençlik dergisinde (1930),[4] ilk öykülerini ise Varlık'ta (1931) yayımlamıştır.[5]

1931 yılında Ankara Hukuk Mektebi'ni bitirdikten sonra Strazburg'a giderek üniversitenin "yüksek etütler" bölümünde doktora eğitimi görmüş ama babasının işlerinin bozulması üzerine  doktorasını tamamlayamadan yurda dönmek zorunda kalmıştır.

Yurda döndükten sonra Ekonomi ve Ticaret Bakanlıklarında bazı üst düzey görevlerde bulunmuş,  bu yıllarda Varlık ve Yücel dergilerinde  1935 çıkan ilk hikâyeleri ile  [6]dikkat çekmeye başlamıştır. 1946 yılında devlet hizmetinden ayrılmıştır.

1946'da avukatlık yapmaya başlayan yazar,  aynı yıl  Demokrat Parti saflarında politikaya atılmış, Demokrat Parti’de hızla yükselerek, partinin önde gelen yöneticilerinden biri olmuştur. 1950’de Manisa milletvekili olarak Meclis’e giren Ağaoğlu, bu görevini 27 Mayıs 1960 askerî darbesine kadar sürdürmüştür.  1950, 1954 ve 1957 seçimleri ile IX., X., XI. Dönem Manisa Milletvekili olmuş, Menderes Hükümetinin iktidar yıllarında çalışma, sanayi ve devlet bakanı olarak görev yapmış ve bu yıllar arasında oldukça nüfuz kazanmış [7]  bakanlıkların yanı sıra, başbakan yardımcılığı da yapmıştır.

Bakanlık yaptığı yıllarda dahi edebiyattan kopmayan yazar, başta Varlık olmak üzere, Yücel, Şadırvan ve Çığır dergilerinde, siyasi yazılarını (1946-50) Kuvvet ve Kudret gazetelerinde yayımlamayı sürdürmüştür. [8]

27 Mayıs 1960 askeri müdahalesinde tutuklanıp hüküm giymiş olan bakanlar a ve milletvekilleri arasında olan Samet Ağaoğlu yargılanma sonrasında   ömür boyu hapisle cezalandırılmıştır. Cezasını arkadaşlarıyla birlikte İmralı’da çekmeye başlayan yazar,   daha sonra Kayseri cezaevine yollanmış Kayseri cezaevinde iken, Yassıada mahkûmları için Ekim 1964’te çıkarılan özel af ile salıverilmiştir.

Aftan sonra siyasetle dolaylı olarak ilgilenmeye başlamış, ; kendini iyice yazıya vermiş,  6 Ağustos 1982 de  İstanbul’da ölmüştür. Ölümünden sonra bulunan 14 defter ve yüzlerce sayfadan oluşan günlüğü Cemil Koçak tarafından yayına hazırlanmış  ve 1992’de İletişim Yayınları tarafından Siyasi Günlük / Demokrat Parti’nin Kuruluşu adıyla yayımlanmıştır.

 

EDEBİ HAYATI

Yazarlık çalışmalarına 1929 yılında Behçet Kemal Çağlar, Ahmet Muhip Dıranas gibi arkadaşlarıyla çıkardıkları  Hep Gençlik adındaki dergide başlayan yazar  politikaya atılması yüzünden kitaplarını uzun aralıklarla çıkarmış, ancak yaşamının sonuna kadar yazın hayatı ile olan ilgisini koparmadan devam etmiştir.

"Samet Ağaoğlu hikâyelerinde çok sevdiği Dostoyevski’yi örnek almıştır. Onun Rus toplum yapısından çıkardığı tipler gibi, Ağaoğlu da Türk toplumundan birtakım küçük insanların ruh maceralarını işlemiştir. Bu insanların çoğu marazî, kuruntulu, dengesiz, evhamlı, ihtiraslı ve dramatik tiplerdir.  " ( Orhan Okay, AĞAOĞLU, Samet –TDVİA,  cilt: 01; sayfa: 467 ) 

Yazılarında Samet Agayef imzasını da kullanmış olan yazar,  edebi  yazılarını ve öykülerini “ Hep Gençlik”,  “Varlık” ve daha sonrasında   “Yücel”, “Şadırvan” ve “Çığır”  dergilerinde yayımlamış, Siyasi yazılarını  ise (1946-50) “Kuvvet” ve “Kudret” gazetelerinde yayımlamıştır. [9]

 Samet Ağaoğlu, eserlerinde  ruhsal çözümlemelere ağırlık vermiş,  Hikâyelerinde hastalıklı insanların ruhi bunalımlarını işlemekten hoşlanmıştır. Samet Ağaoğlu’nun öyküleri  anılarla iç içedir. “Samet Ağaoğlu’nun insanları sürrealistlerin insanlarını hatırlatır. Bunalımları –daha doğrusu ıstırap ve saplantıları- rüyalarla, hayal ve çağrışımlarla birliktedir... Samet Ağaoğlu’nun, siyasal ve sosyal olanları da dâhil hiçbir öyküsü psikolojiye uzak durmaz. Olup bitenin kişisel ve psikolojik bir yanı mutlaka bulunur. ”[10]

 Samet Ağaoğlu  kendi üslubunu bulan bir yazar olarak dikkat içekmiş, o yıllarda moda olan  TDK’cıların dil anlayışından uzak durmuş içten ve canlı bir dille yazmıştır. Anı ve gezi türlerinde kitapları olan, inceleme ve araştırma dallarında  eserler veren yazar daha çok bir öykücü olarak kabul görmüştür.

 “Öykülerinde  anı ve portre yazarlığının iç içe geçtiği söylenebilir.  Dilde yenilik akımından uzak durmuş, klasik, sağlam ve ustalıklı bir anlatım geliştirmiştir.”[11]

Eserleri

Öykü[12]

  • 1944 Strassburg Hatıraları
  • 1950 Zürriyet
  • 1953 Öğretmen Gafur
  • 1957 Büyük Aile
  • 1964 Hücredeki Adam
  • 1965 Katırın Ölümü

Diğer eserleri

  • 1944 Kuvayı Milliye Ruhu
  • 1958 Babamın Arkadaşları
  • 1967 Sovyet Rusya İmparatorluğu
  • 1968 Arkadaşım Menderes
  • 1972 Marmara'da Bir Ada
  • 1973 Demokrat Parti'nin Doğuş ve Yıkılış Sebepleri
  • 1980 İlk Köşe
  • 1992 Siyasî Günlük

KAYNAKÇA

  • [1] https://www.byegm.gov.tr/yayinlarimiz/ayintarihi/1982/agustos1982.htm T.C. Başbakanlık Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü Ağustos 1982 Bülteni
  • [2] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları Ank. 2005 , shf 15
  • [3] Necati Meet, SAMET AĞAOĞLU'NUN ÖYKÜLERİ  Heceöykü, Sayı: 5, Ekim-Kasım 2004
  • [4] https://tr.wikipedia.org/wiki/Samet_A%C4%9Fao%C4%9Flu
  • [5] https://www.kitapyurdu.com/yazar/samet-agaoglu/6891.html
  • [6] Dr Aslan Tekin Edebiyatımızda İsimler, Elips Yayınları Ank. 2005 , shf 15
  • [7] https://www.basbakanlik.gov.tr/sour.ce/index.asp?wpg=kabine&did=basbakanlik.123475, 20.HÜKÜMET ÜYELERİ
  • [8] https://www.kitapyurdu.com/yazar/samet-agaoglu/6891.html
  • [9] Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, Yapı Kredi, İstanbul, ikinci baskı: 2003, cilt: 1, s. 21-22.
  • [10] Necati Meet, SAMET AĞAOĞLU'NUN ÖYKÜLERİ  Heceöykü, Sayı: 5, Ekim-Kasım 2004
  • [11] https://www.kitapyurdu.com/yazar/samet-agaoglu/6891.html
  • [12] https://tr.wikipedia.org/wiki/Samet_A%C4%9Fao%C4%9Flu

cilt: 01; sayfa: 467
[AĞAOĞLU, Samet - Orhan Okay]

cilt: 01; sayfa: 467
[AĞAOĞLU, Samet - Orhan Okay]

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış