Selahattin Batu Hayatı ve Oyun Yazarlığı




Selahattin Batu

 Selahattin Batu (D. 25 Aralık 1905 - Ö. 24 Mayıs 1973), veteriner hekim, akademisyen, Oyun yazarı, şair, siyasetçi, edebiyatçı.

Selahattin Batu 905 yılında Çanakkale'nin Eceabat ilçesinde doğmuş,  doğduğu yeri şöyle anlatmıştır. "Eceabat, benim doğduğum yerdir; denizi ilk gördüğüm kayalıklar işte şuracıkta. Zengin, bayındır bir rum kasabasıydı o zamanlar, çok bakımlı mahalleleri vardı; halkı çok neşeli, çok çalışkandı. Doğduğum ev de denizin içinde diyebilirim. “[1]

Babası Çanakkale İdare Meclisi Başkâtibi Emin (Batu) Bey, annesi Gelibolu eşrafından Hacı Ahmet Bey’in kızı Adviye Hanım’dır.

I.Dünya Savaşı sırasında ailesi ile birlikte Çanakkale’den ayrılmak zorunda kalsalar da sonra tekrar dönmüşlerdir. İlk öğrenimini Lapseki ilkokulunda, orta öğrenimini Gelibolu idadisinde yaptıktan sonra 1921 yılında İstanbul Öğretmen Okuluna kaydolmuş ve aynı yıl İstanbul Baytar Mektebi Alisi'ne kabul edilmiştir.

Ortaöğrenimden sonra devam ettiği İstanbul Yüksek Veterinerlik Okulu’nu 1925’te tamamlar. Öğrenciyken Aydınlık dergisinde şiirleri yayınlanmaya başlar.  Bu şiirleri nedeni ile tutuklanmış ama yargılama sonunda serbest bırakılmıştır.[2]

 1926 yılında bitirdiği okula asistan olarak alınarak İstanbul Yüksek Veterinerlik Okulunda asistan olarak göreve başlar.  Asistan olarak atandıktan bir yıl sonra 1927’de Ziraat Bakanlığı tarafından Almanya’ya uzmanlık yapması için gönderilir. . İki yıl Hannover Yüksek Veteriner Okulunda, yıl da Berlin de kaldıktan sonra Almanya’da dört yıl süren öğrenimi sonrasında Almanya da doktora programlarına da başvurur. Dört yıl sonra zootekni ve genetik konusunda doktorasını vererek yurda dönmüş olur. [3]

1.933 de İstanbul'daki Yüksek Baytar Mektebi'nin Ankara'ya nakledilmesiyle Kurulan Yüksek Ziraat Enstitüsü Baytar Fakültesinin Zootekni Enstitüsü şefliğine atanır. 1936 yılında aynı okulda doçent olarak görev yapmaya başlar. 1941 de profesörlüğe yükselir. Aynı yıllarda siyaset hayatına başlayarak 1943 de CHP yönetimi ile Çanakkale'den milletvekili seçilerek parlamentoya girer. 4 yıl sonra tekrar Fakülteye dönerek eğitim öğretim kadrosundaki hizmetlerine devam etmeye başlar. .

1950- i952 ve 1958- 1960 yılları arasında iki kez Veteriner Fakültesi Dekanlığına gelmiştir.

 Uzun yıllar Türk Dil Kurumu üyeliği yapmış, Tercüme Bürosu, Unesco yönetim kurulunda ve P. E. N. (Milletlerarası yazarlar derneğinde) görev almıştır. 1969 da emekliye ayrılmıştır.[4]

1972'de rahatsızlanarak İngiltere'de ameliyat olmuş ve tekrar yurda dönmüştür.[5]

1942’den itibaren Ulus Gazetesi’nde düzenli yazılar yayımlayan sanatçı, Varlık, Türk Dili, Hisar, Çağrı ve Tercüme dergilerinde yazı ve şiirlerini  yayınlamıştır. [6]Batu, dergilerde yayımlanan şiirlerini "Bursa’da Yeşiller" (1949), "Rüzgarlı Su" (1962) adlı kitaplarda toplamıştır.[7] Çok iyi derecede Fransızca ve Almanca bilen sanatçı, kimileri manzum çok sayıda edebi yapıtı Türkçeye çevirmiştir.[8] 1947’den itibaren Ankara’da Suut Kemal Yetkin ile birlikte "Edebiyat ve Sanat" Dergisi’ni çıkarmış bu dergide de çok sayıda yazısı yayımlanmıştır.

1973 yılında İstanbul’da hayatını yitirdi. Mezarı Zincirlikuyu'dadır.

 

ŞAİRLİĞİ VE TİYATROCULUĞU

Batu, şiir, nesir ve oyun türlerinde eserler vermiş çok yönlü bir yazardır. Onun şiirleri sade, özentisiz, açık ve anlaşılır şiirlerdir.  Şiirleri kendi hayatından aldığı izlenimlerle oluşan anlık hayat parçalarından ve gözlemlerinden oluşan şiirlerdir. Aşırı duygusallıktan uzak yalın şiirlerinde doğa ve insan sevgisi ağırlıklı olarak yer tutmaktadır.

Batu'nun şiirlerinde ve yazılarında seçtiği konular çok değişiktir. Özellikle düz yazılarında çok çeşitli konularda yazmış, daha çok İnsan, sevgi, doğa, toplum sorunları, batılılaşma, Atatürk gibi konular işlemiştir. Mevlana, Gazali ve Goethe’ye saygı duymuş özellikle  Geothe’ye duyduğu hayranlığını sık sık dile getirmiştir.  Nesir yazılarında incelemeyi seven şüpheci yaklaşan ve bunu da okura sezdiren bir tutum içindedir.

Yazdığı oyunlarda epik hikâyelerin, halk hikâye ve destanlarının Yunan Tragedyalarının etkisi büyüktür. Bu destan ve hikâyelerden esinlenerek oyunlar yazmayı tercih etmiştir. Oyunlarını hem manzum hem de nesir olarak kaleme almıştır.

Tragedyalarda olduğu gibi manzum oyunlarında da gösterişe kaçmış,  süslü ve şaşaalı sahneler yazmıştır. Tragedyaların etkisi altında kaldığı bu manzum oyunlarda Yunan Mitlerinin tesiri vardır. Güzel Helena adlı oyunu bunlardan biridir ve bu oyun yazarın oyun yazarlığı kariyerinde bir dönüm noktası olmuş, bu oyun Viyana’da sahnelenmiş ve Avusturya tiyatro eserleri yarışmasında ikincilik kazanmıştır.[9]

Batu Türk edebiyatında Tragedya tarzında yazan ilk yazarlardandır. Hamit’in oyunlarını saymazsak  Behçet Necatigil  ’in bu görüşü büyük ölçüde doğrudur.  Batu, oyun yazarlığı kariyeri açısından diğer oyun yazarlarımıza pek benzemeyen özgün bir stile sahiptir.

Onun en gözde oyunlarından birisi de Köroğlu Operasıdır.

 

ÖDÜLLERİ

 Güzel Helena adlı yapıtıyla Bregenz Uluslar arası Tiyatro yapıtları yarışmasında ikincilik kazandı. 

 

Eserleri

 

Şiir kitapları

  • Bursa’da Yeşiller (1949)
  • Rüzgarlı Su (1962)

Denemeler

  • İnsan Ve Sanat (1945)
  • Gezi Notları[değiştir]
  • Romancero (1953)
  • İsviçre Günleri (1966)
  • Avusturya Ve Venedik Günleri (1970)

Oyunları

  • İphigenia Tauris’te (1943)
  • Kerem İle Aslı (1943)
  • Kerem (Adnan Saygun’un operası için libretto 1953 )
  • Güzel Helena (1954)
  • Oğuzata (1955)
  • Köroğlu (Adnan Saygun’un operası için libretto 1971)


Kaynakça

  • [1] Nihal Erk, “Sanatçı Selahattin Batu,” dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/11/553/6826.pdf, SON ERİŞİM, 12,08, 2013
  • [2] Kenthaber.com Sitesi, Çanakkale İli İz Bırakanlar: Selahattain Batu, Erişim tarihi:16.08.2013
  • [3] Nihal Erk, “Sanatçı Selahattin Batu,” dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/11/553/6826.pdf, SON ERİŞİM, 12,08, 2013
  • [4] Güzide Berran Gönen, Köroğlu Operasının Dramatik Yapısı, Operaturkiye.com sitesi, Erişim tarihi:16.08.2013
  • [5] Nihal Erk,agy.
  • [6] https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahattin_Batu
  • [7] https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahattin_Batu
  • [8] https://tr.wikipedia.org/wiki/Selahattin_Batu
  • [9] Güzide Berran Gönen, Köroğlu Operasının Dramatik Yapısı, Operaturkiye.com sitesi, Erişim tarihi:16.08.2013
Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış