Vüs'at Orhan Bener Hayatı ve Edebi Kişiliği



Vüs'at O. Bener.jpg

Vüs`at O. Bener, (d. 1922 - ö. 2005) Türk yazar ve şair. Yazar Erhan Bener'in kardeşi, Yiğit Bener'in amcasıdır.

Vüs'at Orhan Bener, 1922'de Samsun’da doğdu.  Babası Mustafa Raşit Bey, annesi ise Mediha Hanımdır. Babası Reşit Bey  1921 yılında yabancı dille eğitim yapan misyoner okullarını kapatma görevi ile  Amasya MaarifMüdürlüğü’ne ve bu görev dolayısıyla Amasya’dan Merzifon’a gelmiş Annesi Mediha Hanım ile evlenmiş bu evlilikten de Vus’at O Bener ailenin ilk çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. Mustafa Raşit Bey’in işi dolayısıyla Bener ailesi Aydın’a oradan da Tekirdağ’a  taşınır.[1]

 Milli Eğitim Bakanı ile arası açılan  Mustafa RaşitBey İngiliz hükümetinin Kıbrıs’taki Türk Lisesi’ne sözleşmeli öğretmen araması üzerine  (Kansu 86-87) [2]1928’de Lefkoşa’ya taşınırlar. Aynı yıl Vüs’at O. Bener, İngiliz Koleji’nde ilkokula başlar. 1930 yılında Vüs’at O. Bener, annesi ve kardeşiyle birlikte Amasya’ya dedesinin yanına gider ve bir süre sonra babası da Amasya’ya gelir; 1931 yılında Raşit Bey’in Erzincan Askerî Ortaokulu’nda çalışmaya başlaması üzerine aile Erzincan’a taşınır. Vüs’at O. Bener, ilkokulu 1932’de Erzincan’da bitirir. 1934 yılında Bursa’ya, Babasının bir sanat okulunu yeniden yapılandırmak için bulunması sebebiyle  ailesi Aydın’a taşınır.[3]1935’te de Sivas’a taşınırlar. 1936 yılında orta öğrenimini Sivas’ta tamamlar.[4][5]

Bu yüzden yazar  İlk, orta öğrenimini Anadolu’nun çeşitli kentlerinde tamamlamak zorunda kalır. Bursa Işıklar Askerî Lisesi’nin sınavlarını kazanarak Bursa’ya gider. Bursa Işıklar Askerî Lisesi’nden 1939da mezun olan Bener,  Kara Harp Okulu’na başlar. Bu yıllarda aile, görev nedeniyle Bolu’dadır.[6]  Ocak 1941’de Kara Harp Okulu’nu birincilikle bitirdikten sonra 1941 yazında levazım asteğmeni olarak Edremit’e atanır.[7] Birliği Dikili’ye nakledilince burada beş ay kalır. Ardından Bergama’ya atanır, babası da Bergama’ya tayinini istemiştir.[8] Ancak birliği 1942’de tekrar Edremit’e nakledilir.

1944 yılında Edremit’te 22 yaşındayken Bergama’lı Gazale Harputlu ile evlenir. [9] Bir yıl sonra Gazale Bener menenjit geçirmiş  1946 yılında karısını ve bebeğini kaybetmiştir.

Karısının ölümünden sonra Dame de Sion mezunu Neriman Ündeğer [10]ile bir buçuk yıl süren bir ilişki yaşar.Evli bir kadınla aşk yaşadığının öğrenilmesi üzerine Burhaniye’ye sürülür [11]ve  arkasından 1948 yılında Ankara-Etimesgut’taki motorlu tugaya atanır.  10 Ağustos 1950 tarihinde düzenlenen New York Herald Tribune ve Yeni İstanbul gazetelerinin düzenlediği Dünya Hikâye Müsabakası yarışmada dördüncü olur.[12]

Memduh Şevket Esendal ve Salim Şengil’in teşvikleri ile öyküleri Seçilmiş Hikâyeler, Pazar Postası, Varlık,Yeditepe gibi dergilerde yayımlanır. Ocak 1951 tarihinde Vüs’at O. Bener  Kore’de ölen askerler konulu bir yazısından dolayı tutuklanır. Raziye Nugay ile 1951’de evlenir.  [13]1953 yılında Siirt’e atanır ve burada yaklaşık olarak üç ay kalır. TBMM’den zorunlu askerlik süresini 15 yıldan 10 yıla indiren bir kanun çıkması üzerine askerlikte 12 yılı dolduran Bener, Siirt’te kıdemli yüzbaşıyken kendi isteğiyle askerlikten ayrılır ve Ankara’ya yerleşir. [14]Ekim 1953’te Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde okumaya başlar. Öğrencilik yıllarında İstatistik Enstitüsü’nde memurluk, Ulus gazetesinde gece düzeltmenliği, Cebeci İmam Hatip Ortaokulu’nda öğretmenlik gibi işler yapar. Bu yıllar arasında 1952 de “ Dost” 1957’de “Yaşamasız “ adlı öykü kitaplarında yer toplam 32öyküsü yayımlanmıştır. [15]

1957'de Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirir. 1958’de avukatlık ruhsatını alır ve Ticaret Bakanlığı’nda rapor yazıcı olarak çalışmaya başlar.

1957 yılında Yaşamasız adlı ikinci öykü kitabı Dost Yayınları tarafından basılır.

1959’dan 1978’de emekli oluncaya kadar Karayolları Genel Müdürlüğü’nde hukuk müşaviri olarak çalışır.

1962 yılında ilk oyunu Ihlamur Ağacı, Dost Yayınları tarafından yayımlanır. 1963’te bu oyunla Türk Dil Kurumu Tiyatro Armağanı’nı alır. 1963 yılında eşi Raziye Nugay’dan ayrılır.  [16]1972’de ODTÜ’de öğretim görevlisi olarak çalışan Ayşe Ilıcalı ile evlenir. 1978 yılında Karayolları Genel Müdürlüğü’nden emekli olan Bener1979’da Yol-İş Sendikası’nda çalışmaya sendikanın danışmanlığını yürütür. 1991’de Bay Muannit Sahtegi’nin Notları adlı romanı ve 1993’te Siyah-Beyaz adlı öykü kitabı yayımlanır. 1994’te Manzumeler adılı şiir kitabı, 1997’de Mızıkalı Yürüyüş, 1998’de Kara Tren ve 2001’de Kapan adlı öykü kitapları yayımlanır.

31 Mayıs 2005’te 83 yaşında hayatını kaybeder .[17][18]

 

ALDIĞI ÖDÜLLER

10 Ağustos 1950 New York Herald Tribune ve Yeni İstanbul gazeteleri Dünya Hikâye Müsabakası yarışma dördüncüsü

1980 “ İpin Ucu”  Abdi İpekçi Tiyatro Armağanı’nı (Tuncer Cücenoğlu ile birlikte)

“Siyah-Beyaz “  öykü  Yunus Nadi Yayımlanmamış Öykü Ödülü’nü (Mehmet Zaman Saçlıoğlu ile birlikte) ve Sedat Simavi Vakfı Ödülü’nü (Oktay Akbal ile birlikte)

1994 Edebiyatçılar Derneği Altın Madalya Onur Ödülü, 1997 Ankara

Öykü Günleri Onur Ödülü ve 2000-

İsmet Küntay Tiyatro Ödülü 2001

 

Eserlerinin Özellikleri

Vüs'at O. Bener,  daha çok öz yaşamıyla lakalı öyküleri ile bilinir. Öykülerinde uzun müddet yaşadığı Eğe Bölgesi Ankara ve Ülkenin çeşitli yerleride söz edilmiştir.  Onun öyküleri yaşadığı yerler ve coğrafyalarda geçen öykülerdir. [19]

Türk edebiyatında 1950 kuşağı öykücüleri arasında değerlendirilen Bener,başlangıçtan itibaren özgün anlatımı ile dikkat çekmiş tir.  “Memduh Şevket Esendal’dan kaynaklanan ve dalları gerçekçi hikâyeciliğimize uzanan akım ile, SaitFaik’le başlayıp hikâyeyi konunun bağlarından, klasik biçimin dar kalıplarından kurtaran yenilikçi akım” arasında bağ kurduğunu belirtir (Aktaran Yalçın” 168)

Bener, gündelik olaylarla, bilinçaltında birikmiş yaşam parçalarını ham gerçeklik olarak tanımlanabilecek bir yaklaşımla  ele almıştır. Bener'in eserlerinde ölüm teması  başlıca temalara rasındadır. Genç yaşta doğum sırasında kaybettiği ilk eşi ve çocuğunu  kaybetmesi bunda etkili olmuş olmalıdır

Okurdan çaba isteyen, ayrıksı bir dili olan Bener'in kişilerinin gündelik hayatın ikiyüzlülüklerini dışa vuran bilinç akışlarını, Virgül dergisindeki yazısında, Orhan Koçak "iç konferans tekniği" olarak adlandırmıştır. Öykülerinin yanı sıra Vüs'at O. Bener'in şiirleri, kısa dizelerden oluşan, esprili, ironik ve şaşırtıcıdır.”[20]

 

Eserleri

Öykü

 

  • Dost (1952)
  • Yaşamasız (1957)
  • Siyah-Beyaz (1993)
  • Mızıkalı Yürüyüş (1997)
  • Kara Tren (1998)
  • Kapan (2001)

 

Oyun

  • Ihlamur Ağacı (1962)
  • İpin Ucu (1980)

Roman

  • Buzul Çağının Virüsü (1984)
  • Bay Muannit Sahtegi’nin Notları (1991)

Şiir

  • Manzumeler (1994)

 

  • [1] REYHAN TUTUMLU, VÜS’AT O. BENER’İN YAPITLARINAANLATIBİLİMSEL BİR YAKLAŞIM, Doktora Tezi, Türk Edebiyatı Bölümü Bilkent Üniversitesi Ankara Temmuz 2007, shf  3.-11
  • [2] Kansu, Işık. “Ankara Kulisi: Vüs’at O.” Cumhuriyet (29 Kasım 2004): 17.
  • ——. “Ankara Kulisi: Yazarlarımız...”. Cumhuriyet (4 Haziran 2005): 17
  • [3] Ömer SOLAK, VÜS’AT O. BENER’İN DOST-YAŞAMASIZ ADLI KİTABINDAKÖYKÜLERİN KURGUSAL COĞRAFYASI, https://turkishstudies.net/Makaleler/460328327_2_sola .789-804 ,
  • [4] REYHAN TUTUMLU, VÜS’AT O. BENER’İN YAPITLARINAANLATIBİLİMSEL BİR YAKLAŞIM, Doktora Tezi, Türk Edebiyatı Bölümü Bilkent Üniversitesi Ankara Temmuz 2007, shf  3.-11
  • [5] Ömer SOLAK, age shf. .789-804 ,
  • [6] Ömer SOLAK, age shf. .789-804 ,
  • [7] REYHAN TUTUMLU, age.2007, shf  3.-11
  • [8] Ömer SOLAK, age shf. .789-804 ,
  • [9] REYHAN TUTUMLU, age.2007, shf  3.-11
  • [10] Ömer SOLAK, age shf. .789-804 ,
  • [11] REYHAN TUTUMLU, age.2007, shf  3.-11
  • [12] REYHAN TUTUMLU, age.2007, shf  3.-11
  • [13] REYHAN TUTUMLU, age.2007, shf  3.-11
  • [14] REYHAN TUTUMLU, age.2007, shf  3.-11
  • [15] Ömer SOLAK, age, shf. .789-804 ,
  • [16] REYHAN TUTUMLU, age.2007, shf  3.-11
  • [17] Şahin , Ümran (2006). Vüs’at O. Bener’in Hayatı, Eserleri ve Hikayeciliği. Ankara: Gazi
  • Üniversitesi Sos. Bil. Ens. Yüksek Lisans Tezi, (Dan. Mehmet Önal).
  • [18] TUTUMLU, Reyhan (2007). Vüs’at O. Bener’in Yapıtlarına Anlatıbilimsel Bir Yaklaşım, Ankara:
  • Bilkent Üniversitesi Doktora Tezi.
  • [19] Ömer SOLAK, age, shf. 803
  • [20] https://tr.wikipedia.org/wiki/V%C3%BCs%27at_O._Bener
Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış