MENÜ
ESA E- DERGİ
DUYURULAR
SON 5 ÜYEMİZ
BEĞENİLENLER
Günün Şiiri: Haftanın Şiiri: Ayın Şiiri: Günün Yazısı: Haftanın Yazısı: Ayın Yazısı:
Osmanlı Ressamlar Cemiyeti
Ekleyen : Adem , 22 Ağustos 2016 Pazartesi Beğen
Dosya:ORC gazetesi.jpg

Osmanlı Ressamlar Cemiyeti

(1908 - 1919) (1908 - 1919) Türk ressamlarının ilk örgütüdür.

Plastik sanatlar tarihimizin ilk bağımsız sanatçı topluluğu  olarak kurulmuş 1908 - 1919 yılları arasında etkinliğini sürdürmüştür. Güzel ve plastik sanat dallarında "asker ressamlar", "Dar-üş-şafaka'lı ressamlar" adlarıyla anılan sanatçı toplulukları topluluk olarak aslında var olmayan sanat tarihçilerinin belli bir dönemi ifade etmek amacıyla oluşturdukları adlandırmalardır. Bu bakımdan  Osmanlı Ressamlar Cemiyeti Türkiyede kurulan ilk sanat cemiyetidir.

"Asker ressamlar", "Dar-üş-şafaka'lı ressamlar" ortak bir amaç güden ve bu amaç doğrultusunda çaba gösteren, topluluk niteliği ve ruhu taşıyan bir çatı etrafında birleşerek hareket eden örgütlü veya örgütlenmiş  sanatçılar değildir. Osmanlı Ressamlar Cemiyeti ise çoğunluğu Sanayi-i Nefise Mektebi mezunu olan ressam ve heykeltraşların bir araya gelerek sanat  ve sanatçıların sorunlarına çözüm bulmak amacıyla kurulan örgütsel bir yapıdır. (1)

Osmanlı Ressamlar Cemiyeti'nin maddi giderlerini Şehzade Abdülmecid Efendi'nin karşıladığı topluluğun çıkardığı dergini ilk sayılarında açıkça ifade edilmiş olsa da bu maddi desteğin ytersiz kaldığı dergilerinin onuncu sayısından sonra çıkan makalelerinden anlışılmaktadır. Abdülmecit Efendinin başlangıçta desteklediği bu derginin daha sonra maddi sıkıntılar içine düştüğü anlaşılmaktadır. "Abdülmecid Efendi'nin en azından gazetenin çıkışına maddi desteğinin olduğu" (2) açıkça anlaşılmaktadır.

İkinci Meşrutiyeti’n ilanıyla  hemen hemen her alanda siyasal, sanatsal ve düşünsel yönden haklar verilince; Sanayi-i Nefise çıkışlı, Batı resmine ilgi duyan milliyetçi ama  bağnaz olmayan, genç sanatçılar sanatın ve sanatçıların sorunlarını çözmek ve bu özgürlük ortamının ruhuna uygun çıplak kadın resimleri  dahi yapabilecekleri bir ortam hazırlayabilmek için bir örgüt kurmak fikrinde birleştiler Şehzade Abdülmecid Efendi'nin de maddi ve fikir desteği ile bir araya gelerek Osmanlı Ressamlar Cemiyeti adını verdikleir cemiyeti kurdular.  Ressam Ruhi’ Arel'in önerisiyle çoğunluğu Sanayi-i Nefise Mektebi mezunu Sami Yetik, Şevket Dağ, Hikmet Onat, İbrahim Çallı, Agah Bey, Mehmet Ruhi Arel, Ahmet Ziya Akbulut Halil Paşa, Hüseyin Zekai Paşa, Nazmi Ziya Güran, Hüseyin Avni Lifij, Feyhaman Duran Mehmet Ali Laga ve Müfide Kadri gibi genç ressamlar, Osmanlı Ressamlar Cemiyetinin  üyeleri olarak cemiyetin iskeletini oluşturdular. (1) ,  1908 yılında  kurulan bu cemiyet, dönemin sanat ve sanatçı sorunlarına çözüm bulmak üzere kurulan Türk ressamlarının ilk örgütü olmuştur. Cemiyetin faaliyetlerinin  1919 yılında durduğu genel kabul görse de 1921 yılına kadar sürdüğü söylenebilir. "Osmanlı Ressamlar Cemiyeti'nin işlev ve faaliyetlerinin ve plastik sanatlar tarihimiz içindeki seyrinin 1921'de, Türk Ressamlar Cemiyeti'nin kuruluşuyla bittiği genel olarak kabul görür." ( 2. Sinan Güler, age.shf,25) 1929 yılında Müstakil Ressamlar ve Heykeltraşlar Birlği’nin kuruluşuna kadarki tek ressam birliği olarak varlığını sürdürmüştür.  

İlk başkanlığını Sami Yetik’in yaptığı Osmanlı Ressamlar Cemiyeti, kendi yayınları ve ilk sanat dergisi olan "Osmanlı Ressamlar Cemiyeti Mecmuası]"nın yayımlanmasına da yardımcı olan Abdülmecid tarafından da desteklendi. (1-2 ) Cemiyet ülkemizin o günlerdeki en önemli ressam ve heykeltraşlarıı bir araya getirmişti. Cemiyet ilk işi olarak bir dergi, çıkarmak ve sergiler açamak faaliyetlerinde bulunmuştur. Osmanlı Ressamlar Cemiyeti Mecmuası  cemiyetin  yayın organı olarak yayımlanmya başlamıştır. Sergiler açmak için zemin arayan cemiyet Türk ressamlarının eserlerinin tanıtmak amacıyla  Galatasaray Sergileri’nin açılmasına öncülük etmiştir.  Cemiyetin girişimi ile başlatılan bu sergi faaliyeti yıllar byunca geleneksel sergiler olarak her yıl düzenlenmeye başlayacaktır. İstanbul’da açılan sergilere her yıl katılan cemiyet, Ankara’da açılan Galatasaray Sergileri’ne ise Cumhuriyet’in kuruluşundan sonra katılarak etkinlik alanını genişletti. (1-2)  " Yayın organının da neşredilmeye başlanmasından sonra cemiyeti, Sanayi-i Nefise Mektebi'nin İkinci Meşrutiyet'in ilanı sonrası mezunlarının oluşturduğu, tam anlamıyla bağımsız ve kurumsal bir sanatçı örgütü olarak kabul etmememiz için hiç bir neden kalmamaktadır." ( 2. Sinan Güler, age.shf,25)

Cumhuriyet döneminin en önemli ressamları olan bu gençlerin bazılarının yurtdışına eğitimegönderilmiş olmaları cemiyetin ilk yıldaki heyecanlı faaliyetlerine kısa bir süre durgunluk getirmiş fakat Avrupaya eğitim için giden bu gençler topluluk ruhunu Avrupada da sürdürmüşlerdir.  

Halil Edhem’in aktarımıyla Cemiyetin düzenlediği ilk büyük sergi 1916’daki Galatasaray Sergisi’dir. 1919 yılından sonraki beş serginin, Osmanlı Ressamlar Cemiyeti tarafından değil, Türk Ressamlar Cemiyeti tarafından düzenlendiği Abdullah Sinan Güler’in doktora tezinde belirtilmiştir.[1- 2 ]

Abdullah Sinan Güler'in Doktora tezinde, Cemiyetin hukuki varlığının son bulduğu yıl 1919 olarak gösterilmektedir. Güler: Osmanlı ressamlar Cemiyeti’nin İşlev ve faaliyetlerinin ve plastik sanatlar tarihimiz içindeki seyrinin 1921’de Türk Ressamlar Cemiyeti’nin kuruluşuyla bittiği genel olarak kabul görür. Ancak, Türk ressamlar cemiyeti’nin 10 Kanun-i evvel 1335/1919’da kurulup; hükümet tarafından onaylanan nizamnamesinin 1337/1921 sergisi kataloğunda yazılı olduğunu biliyoruz. Dolayısıyla Osmanlı ressamlar Cemiyeti’nin faaliyetleri 1921’e kadar sürse bile, hukuken varlığını bir başka kuruma devrettiği tarih olan 1919’u cemiyetin varlığının sona erdiği yıl olarak kabul etmemiz gerekir.

"Osmanlı Ressamlar Cemiyeti'nin kuruluş amacının, Osmanlı devletinde ressamlığın ilerlemesi ve Osmanlı ressamlarının geleceklerini temin doğrultusunda birleşmeleri esasına..." dayanmıştır.  ( 2. Sinan Güler, age.shf,28)

Abdullah Sinan Güler’in İkinci meşrutiyet ortamında Osmanlı Ressamlar Cemiyeti ve Osmanlı Ressamlar Cemiyeti Gazetesi adlı Doktora tezinde cemiyet ile ilgili düşüncelerini şöyle özetlemektedir: " Türkiye’de, sanat, özellikle resim ve sanat sorunları üzerine düşünce üretmiş, ve dönemin kanunlarının verdiği haklarla kurulmuş, dernek statüsündeki ilk sanatçı örgütüne de bu dönemde rastlamaktayız. “Osmanlı Ressamlar Cemiyeti” adındaki bu derneğin temel özelliği Sanayi-i Nefise Mektebi Alisi’nden sonra kurulmuş olan ikinci sanat kurumumuz olmasıdır. Sanayi-i Nefise Mektebi’nin düşünce yapısının doğrultusunda yetişmiş mezunları tarafından kurulan Osmanlı Ressamlar cemiyeti’nin plastik sanatlar tarihimizdeki asıl önemi devlet eliyle kurulmamış ilk bağımsız sanatçı örgütü olmasında ve bağımsızlığının düşünsel yapısına yansımasında yatmaktadır. Bağımsız bir düşünce yapısına sahip olmasının tipik sonuçlarından yüklendikleri görevlerden birini yerine getirirken, yani topluma sanatı ve sanatçıyı sevdirme mücadelesini verirken görmekteyiz. Geniş halk kitlelerine resmi sanatı ve sanatçıyı sevdirmek konusunda çaba gösterirlerken engel gördükleri güçlerle özellikle mezun oldukları kurumla düşünsel bir savaşım içine girmekten kaçınmadıklarını görmek bize ayrıca “Yüklendikleri görevi yerine getirirken geleneğin işlerine yaramayan kısmı”yla da çok fazla ilişkilerinin olmadığını da hissetirmektedir.[2]




Osmanlı Ressamlar Cemiyeti gazetesi 1911-1914 kitap kapağı




Osmanlı Ressamlar Cemiyeti Mecmuası

1911 yılında Abdülkadirzade Hüseyin Haşim Paşanın yönetiminde kuruluşun adını taşıyan bir mecmua yayınlamaya başlamıştır. Ressam Osman Asaf’ın sorumlu yönetici olduğu dergi, 1914 yılına kadar 18 sayı yayınlamıştır. (3)


İki özel sayısından biri Osman Hamdi’ye, diğeri ise Hoca Ali Rıza’ya ayrılan ve Balkan Savaşı yıllarında yayımlanan mecmua aylık dergi olarak dört yılda ancak 18 sayıya kadar yayın hayatını sürdürebilmiştir. Cemiyet üyelerinin düşüncelerini ve sanat anlayışlarını topluma yansıtmak, devrin sanatçılarının bir arada olmasını temin etmek saantı ve saantçıları kamuoyuyla paylaşmak gibi önemli işlevleri yerien getiren bu dergi Osmanlı devletinin  son zamanlarına kadar varlığını sürdürmüştür.  Pek çok sanatçımızın kamuoyuna tanıtılması, sanat ve sanatçılarla ilgili yazıların yayınlanması ile dikkat çeken derği ülkemizde  resim saantı ile ilgili olarak çıkan  ilk belli başlı dergi olarak dikkati çekmiştir.  Osman Asaf’ın sorumlu yöneticisi olduğu gazetede Hoca Ali Rıza, Sami Yetik, Ruhi Arel ve Ahmet Ziya Akbulut gibi birçok resim sanatçısının yazıları yer almıştır.


Kaynaklar

 
  1. http://tr.wikipedia.org/wiki/Osmanl%C4%B1_Ressamlar_Cemiyeti
  2. Abdullah Sinan Güler’in İkinci meşrutiyet ortamında Osmanlı Ressamlar Cemiyeti ve Osmanlı Ressamlar Cemiyeti Gazetesi, M. Sinan Ünv. SBE, Doktora tezi, İst. 1994
  3. http://www.gorselsanatlar.org/turk-sanati/20-yuzyila-dogru-sanat-alanindaki-gelismeler/8/

 

Not: Geleneksel ve Güzel Sanatlarla ilgili, Tez, yazı, İnceleme, Resim,Tablo, kaligrafi, ebru, Fotoğraf, minyatür, hat, sedef, el işi, oya, bezeme, Telkari, kazaziye  benzeri çalışma  ve araştırmalarınızı, sitemize üye olarak ,  bize başvurarak ESA'da paylaşarak kültürümüze katkıda bulunabilir, kendinizi ve ürünlerinizi tanıtabilirisiniz.

 BAŞVURU İÇİN : ESA, İLETİŞİM  veya s_kuzucular@hotmail.com
 

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...