Göyçeli Âşıq Ah ( 1801 - 1911)

 
 
Âşıq Ah (Göyçe, 1801 - Göyçe, 1911)
 
19. yüzyıl Azerbaycan âşık şiirinin önemli ozanlarındandır.  Azerbaycan Edebiyatında üstelik de Göyçeli  çok sayıda Aşık Ali vardır.  Bu aşık Ali 19 yy da yaşayan Aşık Ah olarak da bilinen  Elseger’in ustası olan Aşık Ali’dir.
 Doğum ve ölüm tarihleri kesin olmasa da 1801 yılında Göyçe civarında Qızılvenk köyünde dünyaya gelmiş olduğu, 1911 yılında da yine Göyçe’de öldüğü sanılmaktadır.
 
Baba adı Mirze, ana adı Fatma olan Âşık Ah (18011911),  yılları arasında yaklaşık llO yıl yaşamıştır. Yetiştiği yörenin Göyçe, doğduğu köyün ise Gızılveng olduğunu şiirlerinde de anlatır.
 
 16- 17 yaşlarında iken âşıklıkla uğraşmaya başlamış, çok kısa bir sürede âşıklık geleneğini tüm incelikleri ile öğrenmiştir. Göyçeli. Âşıq Ah kendisini üstad kabul ettirdiği gibi çok sayıda çırak yetiştirmiştir.  Bunlardan birisi de 19. yüzyıl Azerbaycan âşıq şiirinin büyük ustası Elesger'dir. Qizılvenk'li Aşıq Ali,  Elesger’i  yanına uşak olarak almış ve onu yetiştirmiştir.
 
Rivayete göre; usta-çırak, bir düğüne katılmışlar, deyişmede (atışmada) Aşıq Ah yenilmiştir. Bir başka rivayette ise; Aşiq Ali'nin, çırağına bilerek yenildiği ve sazını ona teslim etmek istediği Elesger'in ise, buna itiraz ederek; "Bir şeyird ki üstadına kem baxar, Onun gözlerine ağ damar, damar/' misralarıyla cevap verdiği söylenir.
 
Âşıq Ah  "Beşti - Besdi" adlı bir kadını sevmiş onunla evlenmiş ve ömrü boyunca sevgisine sadık kalmıştır. Şiirlerinde Tebriz,Kars, Erzurum, Ağrı, İzmir,  Bursa, İstanbul ve Türkiye'nin diğer yerleri ile bütün Azerbaycan ve Kafkasya'yı dolaştığından bir çok aşıkla atıştığından söz eder. Bu nedenle Aşık Ah ( Aşık Ali'nin )  ömrünün büyük bir kısmında  gezgin aşıklık geleneğini sürdürdüğü , pek çok aşık ile atışmlara da girdiği söylenebilir.   95 yaşlarında iken gözleri kör olmuş, 110 yaşında vefat etmiş ve köyüne defnedilmiştir.
 
Âşıq Alı, Azerbaycan, Kafkasya ve Türkiye'de de tanınan usta bir âşıktır. Türkiye ‘yede âşıklarla atışması, "Âşık Ali'nin Türkiye Seferi" adlı halk hikâyesinde anlatılmaktadır. Bunun yansıra, Ali'nin, gençlik döneminde yaşadığı bir aşk macerası; "Aşıq Alı ve Esmer" adlı halk hikâyesinde söz konusu edilmiştir. Âşık Ali özellikle geraylı, koşma, tecnis, divanî, mü- hemmes gibi türlerde güzel şiirler yazmıştır.
 
 
Kaynaklar:
Prof.Dr. Maarife HACIYEVA, Dr. Şahin KÖKTÜRK, ÂŞIK ALİ'NİN EDEBİ MİRASI, http://millifolklor.com/PdfViewer.aspx?Sayi=35&Sayfa=22
 Aşıq Ah / Şiirler, Bakı 1975, Azerbaycan Aşıqları ve El Şairleri, C.L., Bala 1983,287-298 Azerbaycan Edebiyyatı İncileri, Baya tı,/Goşma,Tecnis, Bakı 1988, 249-250, 466-468, 537-538. Telli Saz Üstadları, Bakı 1964, 65-68.

Şiirleri


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...