Şemkirli Aşık Hüseyin

 
 
Şemkirli Aşıq Hüseyin (Şamhor, 1811 - Karacaemirli, 1891)
 
 19. yüzyıl.  1811 yılında Şamhor vilayetinin Gupanh – Kapanlı – köyünde doğmuş,  ailesi daha sonra Kapanlı’nın yakınındaki  Karacaemirli köyüne göçmüş,  ömrünün sonuna kadar orada yaşamış, 19. yüzyıl sonlarında (1891) vefat etmiştir.
 
 Âşık Hüseyin, ilk çocukluk yıllarında babası Kurban tarafından Aisbaşlı köyünde meşhur bir demirci olan Keble Bağır’a çırak olarak "Demirci Mecnun" mahlaslı Âşık Keble Bağır'da usta bir âşıktır. Keble Bağır, Aşık Hüseyin’e hem demircilik sanatını hem de aşıklığı öğretmiş, aşıklık konusunda daha yetenekli olduğunu görünce ona saz çalmayı, Arapça ve Fars­ça’yı öğretmiş,  onu demirci olarak değil de âşık olarak yetiştirmiştir. (Dr. M. Öcal OĞUZ AzerbaycanlI Âşık Hüseyin Şemkirli, http://www.millifolklor.com/PdfViewer.aspx?Sayi=13&Sayfa=37)
 
Rivayetlere göre Molla Penah Vagıf, Âşık Hüseyin’in dayısıdır. Belki de bu nedenle Âşık Hüseyin’in şiirlerinde Vagıf m derin izleri görülmektedir. 20 yaşlarında âşıklık sanatıyla uğraşmaya başlamış ve 50 yılı bu yolda geçirmiştir. Lirik şiir ve hicviyelerinde; ikiyüzlülerin, istismarcıların ve ahlaksızların acı bir dille tenkit edildiğini görürüz. Şiirlerinde mollaları, beyleri, memurları da tenkit etmiştir.
 
Hüseyin 19.yüzyılda Azerbaycan'daki aşkların ustası durumunda olan Aşıq Hüseyin geraylı, koşma, tecnis, cigalı tecnis, zencirleme, goşayarpak, muhammes, dodakdeğmez tecnis, divanî, ciga'.i muhammes türlerinde başarılı şiirler yazmıştır. Fakat Güzelleme, muhammes, geraylı ve deyişmelerinde daha çok başarılıdır.
 
Elesker’le atışma yapmış, Âşık Haydar ile aynı mecliste çalıp söylemiş olan Âşık, şiirlerinde halk dilinin zenginliklerinden ve tasvir unsurlarından ustalıkla istifade etmiştir. Ehliman Ahundov'a göre "Zarına", "Zeynelâbidini", "Sarayi", "Şemkir Gözellemesi", "Aşıq Hüseyin" gibi saz havalarının da yaratıcısı Âşık Hüseyin'dir. Pek çok aşığa ustalık yapan Âşık Hüseyin oğlunu da aşık olarak yetiştirmiştir. Oğlu Âşık Çoban da babası tarafından yetiştirilen âşıklar arasındadır.( Dr. M. Öcal OĞUZ AzerbaycanlI Âşık Hüseyin Şemkirli, http://www.millifolklor.com/PdfViewer.aspx?Sayi=13&Sayfa=37 )
 
Kaynaklardan analışıldığına göre aynı zamanda iyi bir halk hikâye anlatıcısıdır. Serencam adı verilen türkülü hikâyeleri anlatmakta da usta olduğu ortaya çıkar.
 
Âşık Hüseyin'in kısa türkülü hikâyeler oluşturduğu da ortaya çıkmıştır.  «Vagıf Destanı», «Hü­seyin - Reyhan Destanı», “ Bey Çobanla Ahvalatı”, . «Âşık Hüsoyin ile Âşık Elesker’in Görüşü» adlarını taşıyan türkülü hikâyeleri de bulunmaktadır
 
Hüseyin, âşıklığın dışında, avcılık, ata binme gibi sporlarla da uğraşmıştır. Mehemmed Borcallı, Çardahlı Nikiş, Seyfelli Âşık Penah onun yetiştirdiği âşıklar arasındadır. Onun yüzlerce şiiri ve kendisinin tasnif ettiği üç halk hikâyesi vardır.
Veli Huluflu, Himmet Elizade, Ehliman Ahundov gibi araştırıcılar onu hakkında değişik çalışmalar yapmışlardır.
 
 
 Kaynaklar:
 
E. Ahundov, Aşıq Hüseyin Şemkirli, Baku Î971. Aşıqlar, Baku 1960, 52-55. Azerbaycan Edebiyyatı İncileri, Bayatı/Coşma/ Tecnis, Baku 1988,102-103; 244-246; 466; 536-537; 556. Paşa Efendiyev, Azerbaycan Şifahi Halq Edebiyyatı, Baku 1981,201-205. ------------------t Halqın Söz Hezinesi, Baku 1985,243-244. Zeynelâbidİn Makas, "Hüseyin (Şemkirli)", Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, 4. dit, 297. M. Öcal Oğuz, "Azerbaycanlı Aşık Hüseyin Şemkirli" Milli Folklar, (13), Bahar 1992, 35-38. Nîzamettin Onk, "Şemkirli Âşık Hüseyin, Göyçeli Aşık Elesker Karşılaşması", Türk Folklor Araştırmaları, 19 (344), Mart 1978. Telli Saz Ustadları, Baku 1964,59-64. Azerbaycan Aşıglan ve El Şairleri I, Baku 1983, 299-336. Mürsel Hekimov, Aşık Şiirinin Növleri, Baku 1987. Veli Huloflu, El Âşıkları, Baku 1927. Rüstem Rüstemzade, Aşık Hüseyin Şemkirli, Baku Dr. M. Öcal OĞUZ AzerbaycanlI Âşık Hüseyin Şemkirli, http://www.millifolklor.com/PdfViewer.aspx?Sayi=13&Sayfa=37 http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10916,semkirliasiqhuseyinpdf.pdf?0

Şiirleri


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...