Valeh Azerbaycanlı Aşık (Ağdam, 1776-Şuşa, 1834)

 
Âşiq Valeh (Ağdam, 1776-Şuşa, 1834)
 
 18. yüzyıl . Asıl adı Sefi'dir.
 
Bazı kaynaklar  Âşiq Valeh ‘in Ağdam, 1776 ‘yılında doğup -Şuşa, 1834 de öldüğünü yazmaktadır.
Bazı kaynaklarda  ise doğum tarihinin 1729 ve ölüm tarihinin 1822 yılında olduğu yazmaktadır. “ Aşıq Valeh 1729-cu (bəzi mənbələrdə 1722) ildə Ağdamın Abdal Gülablı kəndində dünyaya göz açtı Aşıq Valeh 1822-ci ildə Şuşa şəhərində vəfat etti.”  (Savalan Fərəcov, Aşıq Valehin həyat eşqi, sənət dünyası, http://medeniyyet.az/page/news/21485/Asiq-Valehin-heyat-esqi-senet-dunyasi.html)
Bu bilgiler dahi aşığın hayatı hakkında yapılan araştırmaların ne kadar yetersiz olduğunu gösterir.
 
Kaynaklara göre asıl Səfi, atasının adı Məhəmməd’dir.  Kerbelâ'yı ziyaret ettiği için, halk arasında Kerbelâyı Şefi olarak da tanınıp bilinmiştir. Bazı kaynaklara göre 1776 yılında Ağdam yakınlarındaki Gülablı köyünde doğmuştur. Tahsilini ise Şuşa'da yapmış hatta Şuşa’da da ölmüştür.
 
Hakkında bilgi veren kaynaklar “  Molla Mahmudun yanında ders gördüğü,  ondan yedi yıl ders aldığı, Arəb, Fars dillerini ve Kuran’ı mükemmel bir şekilde öğrendiği ama molla olmaktan da kaçındığını yazmaktadır.
Âşıklık geleneğini Aşık Semed’ten öğrenen Âşiq Valeh,   çağdaşı şairlerden; Canıoğlu Abdulla, Bababey Şakire ve Âşık Qember için şiirler yazmış,  bu şiirlerinde, onlarla olan şahsî münasebetleri, mizahî unsurlar, vs. ele almıştır.
 Yine şiirlerinden anladığımıza göre, devrinin ünlü şairi Molla Penah Vagif (1717-1797) ile çok yakın münasebetleri olmuştur. Onun en önemli şiiri "Vücutname"sidir. Vücudnamə”sində  , “həyatının uşaqlıq və gənclik illəri, məktəbdə oxuması, on beş yaşından eşqə düşməsi, ailə qurması, gəzdiyi yerlər və görüşdüyü şəxslər haqqında danışır. “Savalan Fərəcov, Aşıq Valehin həyat eşqi, sənət dünyası, http://medeniyyet.az/page/news/21485/Asiq-Valehin-heyat-esqi-senet-dunyasi.html)
 
Adı- geçen şiirde, insan hayatının birçok unsuru ele alınıp işlenmiştir. Âşığımız, 1834 yılında Şuşa'da vefat etmiş olup, hayatı ve edebî kişiliği tam olarak araştırılmamıştır.
 
 
Kaynaklar:
  • Azerbaycan Edebiyyatı İncileri/Bayatı, Qoşma, Tecnis, Bakı 1988, 85,199.
  • Feridunbey Köçerli, Azerbaycan Edebiyyatı, C. 1. Bakı 1978, 320-333.
  • Azerbaycan Aşıqlan ve El Şairleri I, Bakı 1983,126-142.
  • http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10909,asiqvalehpdf.pdf?0
  • Savalan Fərəcov, Aşıq Valehin həyat eşqi, sənət dünyası, http://medeniyyet.az/page/news/21485/Asiq-Valehin-heyat-esqi-senet-dunyasi.html
 
 

Şiirleri


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...