Açıklamaları ile Muhteşem Hüsnü Talil Örnekleri


Esa
22.4.2020


Açıklamaları ile Muhteşem Hüsnü Talil Örnekleri

 

Hüsnü Talil Osmanlıca yazılışı : تعليل  حسن

Hüs- ü talil, bir olayın  gerçek sebebini görmezlikten gelerek bir şeyi olduğundan daha güzel ya da daha kötü göstermek, okuyan kişide farklı duygular, hayaller ve düşünceler oluşturmak amacıyla yapılır.

Farklı tanımlar verecek olursak Hüsn-i Talil : “ Bir olayın meydana gelişini, gerçek sebebinin dışında başka, güzel bir nedene bağlama “ “Herhangi bir olayı gerçek sebebinden farklı ama daha güzel ve daha şairane  bir şekilde fikre uygun bir sebeple oluyormuş gibi gösterme “sanatıdır. (Geniş Bilgi için  bkz husn-i-ta-l-l-sanati-nedir-husnu-talil/)


 Lâlehadler yine gülşende neler etmediler

Servi yürütmediler goncayı söyletmediler    Necati

Sevgili bahçeye girdiği için servi olduğu yerde çakılıp kalmış, goncanın da dili tutulmuştur.  Oysaki servi zaten sabit goncanın da söz söyleme kabiliyeti yoktur.

 

Hâk-i pâyine yetem der ömrlerdir muttasıl

 Başını taştan taşa vurup gezer âvâre su       Fuzuli

beytinde suyun (Dicle ırmağı) gürül gürül akışını, Hz. Peygamber’in ayağının toprağına ulaşabilmek için hasretle başını taştan taşa vurarak ilerleme

 

Sünbülden sanemâ şemme-i bûy almagiçün

Müşg ü sevdâya düşüb kulbe-i ‘attara gider   Ahmet Paşa

Hristiyan güzelinin attar dükkanına gitme nedeni sevgilinin sümbül gibi saçlarının kokusundan birazcık satın almak  sevdasına düşme nedenine bağlanır.

 

Payine yüzler sürer her serv-i dil-cuyun revan
Su gibi bir asik-i didar dersen işte ben          Baki 

Suların servilerin diplerine yüz sürerek yaklaşmaya çabalamasının nedeni servi gibi uzun sevgilinin ayaklarını öpmek istemesi nedenine bağlanır.

 

Seni seyretmek için reh-güzer-i gülşende

İki canipde durur sev-i hıramân saf saf.       BAKİ

 

Baki, serviler gülşende iki sıra düzülüp boy göstermesinin nedenini  sevgiliyi seyretmek için dizilmiş olma sebebine bağlamaktadır.  

 

Turra-i yâri tararken öptü ruhsârın meğer

Lezzetinden çâk çâk oldu dehânı şânenin.   NÂBİ

 

Nabi, tarağın yüzlerce dişlere ayrılma nedenini sevgilinin saçlarını tararken sevgilinin yanağını öpüp , yanağın zevkinden çatlamış olmasına bağlamaktadır.

 

Kadir bilmeyenler almış eline 

Onun için boynun büker menekşe     Karacaoğlan

Menekşenin boynu eğik duruşuna Karacaoğlan harika bir neden bulmuştur.

 

Salındı bahçeye girdi

Çiçekler selâma durdu

Mor menekşe boyun eğdi

Gül kızardı hicabından            Erzurumlu Emrah

Çiçeklerin selam verir gibi durmalarına gülün menekşenin boyun bükmesine gülün de utanmasına sebep sevgilinin bahçeye girmesidir.

 

 

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış