Ayrık Cinas: Cinası Mefruk Nedir ve Örnekleri


Esa
10.11.2019
 
 
 
Ayrık cinas: Cinası Mefruk Nedir ve Örnekleri
 
 Cinaslı sözcüklerden biri, iki ayrı sözcük olarak kullanılıyorsa böyle cinaslara ayrık cinas (tam olmayan cinas) denir.
Cinas sesteş sözcüklerden oluşur. Cinası oluşturan sözcüklerden birisi tek bir sözcükten, diğeri söz öbeği biçiminde ise bu tip cinaslar ayrıksı cinas yani cinas-ı mefruktur.
 
Yani bir beyitte veya dörtlükte cinası oluşturan sözcüklerden birisi tek bir kelime diğeri ise iki kelimeden meydana gelmişse cinaslardan biri iki ayrı kelime ile yapılıyorsa  buna ayrık cinas denir.
 
Mefruk sözcüğünün Türkçedeki anlamı bölünmüş, ayrılmış, tefrik edilmiş şekillerindedir. Şu halde mefruk cinas birisi tam diğeri iki sözcükten bölünerek iki sözcükten oluşrak yapılan cinas olur.
 
Gayet çoktur değil, benim yaram az
Bana yardan gayri cerrah yaramaz”
 
 “yaram az” ve “yaramaz” . Birincisi iki ayrı sözcükten, ikincisi ise bir sözcükten oluşmuştur. Sözcükler ayrı yazılsa da benzerlik söz konusudur.
 
Ey kimsesizler el veriniz kimsesizlere
Onlardır ancak el verecek kimse sizlere
 
Bu beyitte cinası oluşturan sözcüklerden ilki kimse sözcüğü +siz ekinden oluşur ve bir kelimedir.  Cinası oluşturan diğer sözcükler ise iki ayrı kelimeden cinası meydana getirir. Kimse ve siz sözcükleri iki farklı kelimedir.
 
Kısmetindir gezdiren yer yer seni
Arşa çıksa akıbet yer yer seni
 
Her nefeste eyledik yüz bin günah
Bir günaha etmedik hiç bir gün ah.
 
Haylıca vakit oldu ben bu derde yanalı
Binme nâmert atına ya mıhı düşer ya nalı  (Anonim)
 
Her nefeste işledim ben bir günâh
Bir günâh için demedim bir gün âh         (Süleyman Çelebi)
 
Bahçe sana bağ bana
Sen git dedim bağbana
Bağbana mesken olmaz
Zülfün teli bağ bana
 
Âh kim ömrüm cihan mülkünde cânansız geçer
Ben cihan mülkün niderem çünkü cân ansız geçer
                                                        Ahmet Paşa
Cânansız: Sevgilisiz
Cân ansız: Can onsuz
 
Sal suya hırs ve kin sandalını
Yeşert kırmaz  insan dalını  
 
İLGİLİ LİNKLERİMİZ 
 
 
Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış