Kinaye Örnekleri Açıklamaları ve Tanımlarıyla


Esa
29.12.2019
 
Kinaye: Bir yargıyı veya hükmü hem gerçek hem de mecazi anlamının ikisi birden anlaşılabileceği şekilde ama mecaz anlamını öne çıkartarak kullanma sanatıdır. “Bir kavram veya mesajın, hakikate uygun ifadelerin içine gizlenerek dolaylı olarak anlatılması “ asıl manası ile kastettiği manaları muhtelif olan söz sanatı olarak ifade edebiliriz.
 
Kinaye “Üstü örtülü, iğneleyici, imalı söz “ olarak da anlaşılmış kinaye ile ironi arasında da irtibatlar görülmüştür. Gündelik hayatta da kinaye çok sık kullanılmış açıkça söylenmesi hoş olmayan bir sözün mecaz yoluyla ima etmek maksadı ile kinayeye bol bol başvurulmuştur.  Böylece asıl amacı ifade etmek için dolaylı anlatmaya çalışılmış, hatta muhatap ile alay etmek, muhataba şaka yapmak amacı da güdülmüştür.  
 
, “  Ahmet Efendi kolu uzun;  yastığı geniş  adamdı ” ifadesindeki asıl anlamlara bakarsak    Ahmet Efendi’nin uzun kollu olması da mümkündür  fakat murat edilen mana  Ahmet Efendi’nin etkili tanıdığı tanıdığı çok, pek çok işi halleden  şeklindeki manasıdır.  
 
Atasözleri ve deyimlerin pek çoğunda kinaye vardır.
 
Mum dibini ışıtmaz.
Burnundan yanına yaklaşılmaz
Bize taş atmaktan bıkmaz
Oturaklı bir adamdır.
Dili uzun bir kadınmış.
Yüksek dağın karı çok olur.
Ellerden ağzı yanan yoğurdu  üfleyerek yer
Hacı Hasan’ın eli kolu uzundur.
 
Şiiirlerde  Kinaye Örnekleri
 
Sen kim gelesin meclise bir yer mi bulunmaz
Baş üzre yerin var        
Gül goncasısın gûşe-i destâr senindir
Gel ey gül-i ra’nâ                                                   Nedîm
 
“Ey gonca sen meclise gelirsin de sana bir yer bulunmaz mı? Başımızın üzerinde yerin var. Sarıklarımızın köşesi sana ayrılmıştır. Ey “gül-i rana”, sen gel”
 
Kadrini musallada bilip ey Baki
Durup el bağlaya yâran saf saf       Baki
 
Saf saf durmak ibaresinde musalla başında ahalinin saf tutması,  ahalinin saf saf şairin kıymetini ölünce bilmesi gibi iki manada kullanılmıştır.
 
Eyyâm-ı devletinde el üstünde gezdi câm,
Bir kerre dizden inmedi sirâb olan sebû        Yahya Kemal
 
Ey benim sarı tamburam
Sen ne için inilersin
-İçim oyuk derdim büyük
Ben onun'çün inilerim."   Yunus Emre
 
Şu karşıma göğüs geren
Taş bağırlı dağlar mısın?"      Yunus Emre
 
Nerde bir gül bitse etrafı diken
 
Bakî yine mey içmeye and içti demişler
Divâne midir bade dururken içe andı"          BÂKİ
 
Sevip ol goncayı ağyara hezar olmayalım
Âlemin bir gül için çeşmine hâr olmayalım"           ENDERUNLU VASIF
 
Dadaloğlu’m der ki belim büküldü
Gözümün cevheri yere döküldü        Dadaloğlu
 
Yâ tâze l yâhud diken
Kahrın da hoş lutfun da hoş   İbrâhîm Tennûrî
Her kişi câm-ı cezâ içse gerek
Hayr u şer ektiğini biçse gerek   Nâbi
 
Destimi kessen kalır dâmân-ı lûtfunda elim
Dâmenin kessen elimde kalır lûtfun dâmeni      Ahmet paşa
 

İLGİLİ BAŞLIKLARIMIZ VE LİNKLERİ

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış