Mecaz Örnekleri Mecaz Nedir ve Mecaz Yapma yolları


Esa
20.12.2019
 
Mecaz Örnekleri Mecaz Nedir ve Mecaz Yapma yolları
 
Mecaz Nedir
 
Mecaz Arapça kökenli bir sözcük olup izin vermek, müsaade etmek anlamından “cevâz “ sözcüğünden gelir. Bu sözcük edebiyatta terim bir anlam kazanmış, sözcüğün kendi anlamının dışında başka bir anlamı kastedecek şekilde kullanılması anlamında bir söz sanatı terimi olmuştur.
 
KONU BAŞLIKLARI
  • Mecaz Nedir
  • Mecaz Kelimesi Mecaz Terimi ve Mecaz Sanatının Anlamları
  • Mecazın ( Değişmece) Farklı Tanımları
  • Mecaz Yapma Amaçları
  • Gündelik Dilde Mecaz Örnekleri
  • Şiirlerde Mecaz Örnekleri
 
Mecaz Kelimesi Mecaz Terimi ve Mecaz Sanatının Anlamları
 
Mecaz terimi sözlükler de şu şekilde tarif edilir : “yol, gidilen yer”, ” geçilecek yer.”, “Bir yola, yere girme “, “hakikatte olan şeyin,  tersi gerçeğin zıddı “…
 
 Mecaz sanatının Türk dilindeki eş anlamlısı “değişmece “ dir.  Değişmece olarak da adlandırılması, sözcüğün kendi anlamından başka bir anlamda kullanılmış olmasından kaynaklanır.  Edebiyatta mecaz kullanmanın amacı bir sözcüğü bir alaka ile başka bir sözcüğün anlamına benzetmektir.  “Onun tilkiliğini konuşmalarından çıkartabilirsiniz “ sözcüğünde tilki kelimesi bir insan yerine kullanılmış, dolaylı olarak da insan tilkiye benzetilerek bir mecaz yapılmıştır. Dolayısı ile insan tilki sözcüğü ile ifade edilirken insanı tilkiye benzetme amacı da güdülmüştür.
 
 Bir sözcüğün mecaz anlamada kullanılıp kullanılmadığını sözcüğün asıl anlamı ile düşündüğümüzde anlarız. Örneğin  “yıldızlar göz kırptı “ göz kırpmak mecazdır. Çünkü yıldızın gözü yoktur.
 
Mecazın ( Değişmece) Farklı Tanımları
 
Edebiyatta bir kelimeyi gerçek anlamından başka bir anlamda kullanma sanatıdır.”
“Bir kelimenin, gerçek anlamı dışında, başka bir kelimenin yerine kullanılmasıdır.”
“Bir sözün gerçek anlamından uzaklaşıp,  yeni ve bir başka anlamda kullanılmasına  denir
 
Mecaz Yapma Amaçları
Mecaz yapmanın amacı şiirlerde ve düzyazılarda ifadeyi güçlü, kılmak, etkili ve sanatlı ifade etmek, çarpıcı bir ifade yolu bularak ilgi çekmek, maksadı kısa yoldan izah etmek, söze derinlik ve canlılık katmak vb için yapılır. Bu nedenle atasözlerinde, deyimlerde sık sık mecaza başvurulur.
Başım pişti, kafam şişti, ayağıma kara sular indi, kafam karıştı, yüreğim ağzıma geldi gibi deyimlerde hep mecaz vardır.
Mecaz sanatı birçok alt dala ayrılır, mecazı mürsel,  istiare, kinaye ve iham sanatları da aslında bir tür mecazdır. İki sözcük arasında amaçlı bir benzerlik kurmaları yönünden de teşbih sanatıyla da alakalıdır.
Gündelik Dilde Mecaz Örnekleri
Her meseleye kör , her konuya sağır  olur
Bu mesele hükümete kök söktürecek
Bu soru öğrencileri terletti.
Bu işte onun da parmağı var
Konuşmaları balondan ibaret
Osman’ın füzesi rakip filede patladı
Adamın bakışlarında şimşekler çakıyordu
Bu sözler içini çok acıttı
Adamın yükü dünyadan ağırdı
Ortadoğu’da savaş patladı.
Akdeniz’de sular ısındı
Babasının göğsü kabardı
İçinde fırtına koptu
Barış rüzgârları estirmek isteyenler sokaklara döküldü
Ayşe bir güzel içini döktü.
Sözleri çok keskindi
Meseleye çıplaklık getirdi
Şiirlerinde kuru sözler,  çok gevşek ifadeler, geveze bir gürültü var
Onun pişkinliği bir işe yaramadı
Şiirinin küllerinden yeni Ankalar doğurmuş.
Söyleminde kırık bir acı vardı
Vakayı köpürtmüş ama gerçeklerin üstüne de bir sünger çekmiş
Soguncuların yolduğu adam karakola koşturdu
 
Şiirlerde Mecaz Örnekleri
 
Bir şeker handeyle bezm-i şevka câm etdin beni
Nîm sun peymâneyi sâkî tamâm etdin beni        Nedim
 
Sevdiğim üstünde uçan kuşların
Tutup kanadını kırmaya geldim     Karacoğlan
 
Varım ki yurdundan ayak göçürmüş
Yavru gitmiş ıssız kalmış ocağı              Bayburtlu Zihni
 
Karac'oğlan der ki geçti çağlarım
Meyva vermez oldu gönül bağlarım  
 
Anavarza at oynağı,
Kana bulanmış gömleği,
Kıyman a zalimler kıyman,
Kör karının bir değneği.
Dörtlükteki  “bir değnek “  kendi anlamı dışında ölen evladın yerine kullanılmıştır.
Aralık itleri olmuş kumandan
Uyuz it kurtlara kumand'ediyor    Seyrani 
 
Ebrulu semaya hilkat elmas serper
Durgunca bir deniz sahilleri öper
 
 
İt sözcüğü ile Seyrani kötü insanları kastetmektedir. İt kelimesi kötü insan yerine kullanılmıştır.
 
 
 
Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış