Tam Kafiye Nedir ve Tam Kafiye Örnekleri


Esa
7.11.2019
 
 
Tam Kafiye Nedir ve Tam Kafiye Örnekleri
 
Kafiye, mısra sonlarındaki görev ve anlam bakımlarından farklı olan ama aynı seslerde oluşan ses benzerliklerine denir. Kafiyeler dize sonlarında redif olmadan da olabildikleri gibi rediften önce gelen ses benzerlikleridir.  
 
Tam kafiye ise dize sonlarındaki kafiyeyi oluşturan ses benzerliğin iki sesten oluşmasıdır. Dize sonlarında biri sesli diğeri sessiz, görevce ve anlamca bir birlerinden faklı ama ses olarak benzeşen iki ses t tam kafiyeyi oluşturur.
Kafiyelerin rediflerden farkı redifin aynı görev ve anlamdaki ek, hece ve sözcüklerden oluşmasından kaynaklanır. Kafiyeyi oluşturan benzerlikler ise daha ziyade kelime köklerinde bulunması, yanı görevli ek olmamasıdır.
 
Kafiyeler genellikle farklı kelimelerdeki benzeşen seslerden oluştuğu, hatta farklı anlamlarda olan kelime köklerinde arandığı için halk şiirinde kafiyeye “ayak”  denmektedir.  
 
Kafiyenin Türk şiirindeki diğer eş anlamlısı ise uyak tır.  Kafiye, uyak ve ayak dize sonlarındaki farklı anlam ve görevde olan genellikle de kelime köklerinde rast gelinen benzeşen seslerden oluşurlar.  
 
Örnek
Yüz bin mihnet çektim bir dahi gerek
Çok ömür ister ki bir dahi görek
Har ettin içimi ey zalim felek
Aktı çeşmim yaşı sel oldu gitti
 
Kafiye  kelime kökleri ile  ekler arasında da olabilir.
Irak yollar yakın  olsa
Her güzelde hakkım olsa
Dostum Lokman Hekim olsa
Sarsam yarayı yarayı
 
Dize sonlarındaki (  olsa )  aynı görev ve anlamlardaki seslerden ve olsa sözcüğünden oluştuğu için REDİFTİR.
Kafiye ise  yakın, hakkım ve hekim sözcüklerindeki farklı kelime kökleri ve kelime köklerindeki farklı görevdeki eklerden oluşan  ( - ın, ım hekim )  ın ve ım seslerinden oluşur.
 
Tam kafiyeye ulaşmak için elbette ki önce redifi bulmak ve rediften önce gelen ses benzeşmelerinin iki sesten oluşup oluşmadıklarına dikkat etmek gerekir.
 
Not 1: Türk şiirinde bir birlerine çok yakın olan   sş, mn, td, kg , çc , bp, sessizleri ve bir birlerine  yakın sesliler kafiye sayılamaktadır.
Not2: Türk şiirinde dize sonlarında redif olmayan tek bir sesli harf te iki ses değerinde yani tam kafiye sayılır.
 
 
TAM KAFİYE ÖRNEKLERİ
Âlemde bir devir dönüyor amma
Devr-i İngiliz mi Frenk mi bilmem
Halli kolay değil, pek güç muamma
Zâlim zulmü göğe direk mi bilmem     Seyrani
 
Dörtlüğün 1. Ve 3. Dizeleri Amma ve muamma kelimeleri ile biter.  Amma ve muamma anlamca ayrı iki  farklı köktür fakat bu iki ayrı kelimenin son iki sesini oluşturan – ma sesleri farklı görev ve anlamdaki benzeşen seslerdir. Benzeşen ses ise iki tane olduğundan tam kafiyedir. Ve kafiyeden sonra redif yoktur.
 
2. ve 3. Dizeler Frenk mi bilmem , direk mi bilmem ile biter – mi bilmem redifi oluştururken Frenk ve direk  sözcüklerinin sonundaki  ( k ) sesi yarım kafiyedir.
 
Aşkımın sönmüyor, eyvah köz  leri
Ne gecesi belli, ne gündüz  leri
Dinleyene Seyranî'nin söz  leri
Gerek değil midir, gerek mi bilmem
 
Dörtlükteki – leri ekleri redif, öz, üz üz ise tam kafiyedir.  ( öü, ei, ) aynı sesli sayılabilmektedir.
 
Akan su serinden ola gör   agâh
Serden agâh olan geda olur şah
Değirmenin çarhı zikr-i  illallah
Hu ismin zikreder döne döne taş     Seyrani
 
Benim sevdiğim dilberin
Gönlü çelik bağrı t  tır
Deli gönül nedir zarın
Kalbin viran gözün y  tır    ( -tır  redif, - tam kafiye )
                                          Aşık Veysel
 
Kimi yaya kimi at  lı
Kimi uçar çift kanat 
Dünya şirin baldan tat   lı  ( -lı redif- at, tam kaifye )
Eyvah balı tuza katmış
                             Aşık Veysel
 
Azrail alır can  ımız
Kurur damarda kan  ımız
Yuyıcağaz kefen  imiz
Saranlara selam olsun    Yunus Emre
 
Aşık Yunus söyler söz ü
Kan yaş ile doldu göz ü
Bilmeyenler bilsin biz i
Bilenlere selam olsun       Yunus Emre 
 
 ( öz, iz kafiye, ü, i  ise  aynı görevde olan belirtme durumu eki olduğu için redif

Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış