FUZULİ'DEN BİR GAZEL VE AÇIKLAMASI

Ekleyen : Şahamettin Kuzucular , 14 Temmuz 2012 Cumartesi aaa Beğen 2

Şairlikte en üst aşamaya ulaşabilmenin yolunun divan şiirinin düşünce, anlam, hayal, imge   söz sanatlarını ve muhayyile dünyasını anlayabilmekten geçtiğini düşünürüm. Binlerce yılda Arap, Fars ve Türk, hatta Hint şairlerinin katkısı ve çabasıyla oluşan bu muazzam şiir birikimi,   estetik, ahenk ve melodik açıdan da zirveye ulaşmıştır.

Divan şiirinin izinde gitmesek bile  bu ufkun sentezine ulaşamadan, bu  ufku idrak edemeden modern şiirde de aşama göstermek bana göre  imkansızdır.


Şiirde  zirveye çıkmış olanların yöntemlerini, düşünme, duyuş , imge, anlam oyunları ile ilgili ulaştıkları çözümlerini ve örneklemelerini incelemeden, bilmeden , yeni yöntemler icat etmek bence çok daha zordur.  Fen bilimlerinde de olduğu gibi bu günki aşamalar ve keşifler dünki keşiflerin ve aşamaların açtığı çığırdan çıkmaktadır.


Bu düşünceler içinde sizlerle zaman zaman  divan şiirine ait  parçaların şerhi için buluşmak arzusundayım.





 FUZULİ'DEN BİR GAZEL  İNCELEMESİ




Ey melek-sîmâ ki senden özge hayrândır sana

Hak bilür insân demez her kim ki insândır sana

Vermeyen cânın sana bulmaz hayât-ı câvidân

Zinde-i câvîd ana derler ki kurbândur sana

Âlemi pervâne-i şem’-i cemâlün kıldı ışk

Cân-ı âlemsin fedâ her lahza min cândır sana

Âşıka şevkunla cân vermek inan müşkil degül

Çün Mesîh-i vaktsen cân vermek âsândur sana

Çıkma yârum geceler agyâr ta’nından sakın

Sen meh-i evc-i melâhatsın bu noksândır sana

Pâdişâhum zulm edip âşık seni zâlim demiş

Hûb olanlardan yaman gelmez bu bühtândır sana

Ey Fuzûlî hûb olanlardan tegâfüldür yaman

Ger cefâ hem gelse anlardan bir ihsândır sana
                                                                Fuzuli



Günümüz Türkçesi


Melek yüzlüm, senden başka herkes hayrandır  sana

Allah bilir ya, insan olan;  insan demez sana . (Melek der)”

Güzellikte de tecelli eden Allah'ın güzelliğidir.  Melek yüzde de o tecelli eder. Bir güzele melek demeyen  Allah bilir ya iyi bir insan - inançlı bir kişi - olamaz. (Heşeyin aslını Allah bilir inancıyla şair kesin hükümden kaçınıyor)


“Sana canını vermeyen ebedî hayatı bulamaz.

 Ebedî hayata erişen odur ki kurbândır sana .”

Ebedi hayat olarak kasıt öbür alemde huzur ve cennete erişmektir. Sevgilisi için canını feda edemeyen- Allah yoluna baş koyan sufiler gibi olamayanlar- ebedi aşkı da bulamazlar. Hz. İbrahim'in oğlunu  Allah için Kurban etmesi mazmunu işaret edilir.

“Güzelliğinin mum  ışığı, alemi aşkına pervane etti  

Âlemin cânısın ki sen. Her an bin cân fedâ sana .”

Fanusun etrafında ışığa kavuşmak için döne döne ölen kelebekler mazmunu işlenir. Sufiler'in ölümü düğün günü, kavuşma anı, olarak düşünüp ölümü arzulması işaret edilir. Bir sevgiliye kavuşmak için  binlerce aşığının çabalaması, kelebeklerin mum ışığı etrafında dönmesine benzetilir.


“Aşkı için canın vermek aşık için zor değildir

Zamanenin İsâ'sısın, cân vermek  kolaydır sana.”

Gerçek bir aşık  sevgilisi için canını severek feda eder. ( Gerçek sufi aşkına kavuşmak için can vermeyi severek kabul eder. Sufilere göre ölüm kavuşma vaktidir.)  Hz İsa ölüleri dirilten mucizeler göstermiştir. Ölene  can vermek onun için zor değildir. Ölümden sonraki hayat gerçek hayattır ve ölenler ahrette yeniden dirilir.



Geceleri  çıkma yarim dedikodulardan sakın.

Alemin en güzelisin ( Mehtap gibisin) kötü söz yakışmaz sana

Mısrada  tevriyeli kinayeli , ihamlı anlamlar vardır.  Yarim sözcüğünün 16. yy daki Azari lehçesindeki  "Yarum "  şeklindeki söylenişi  ile Ayın yarım ay doğması  arasında cinaslı anlam vardır. Ay sevgilinin mecazıdır. Dolunay sevgiliye benzetilir. Sevgilinin gece çıkması hoş karşılanmaz  ağyarın - yabancıların- dedikodusuna sebep olur.  Fuzuli yarinin güzelliğini kıskanıp görünmemesini isterken, sevgilisini ikna etmek için dedikodu olur bahanesiyle de güzel bir sebep bulmuş olur.  Gece çıkanların yüzünü gizlemesi ile Ay'ın yarım veya hilal halinde doğması arasında da alaka oluşturulur.  Sufi anlayışa göre Allah'ın güzelliğine vakıf olamayanların gönlü karadır, inancı olmayanların yüreği ve kalbi karanlıktır, aydınlanmaz  manasına gelen hadisler ve ayetlere de işaret edilmiş olur.


Pâdişâhım, sana zalim diyen aşık, kendisi bir zalim imiş

Güzellerden ziyan gelmez iftira edilmiş sana .”

Padışah sözcüğü ile iham yapılarak sevgili, Allah ve Padışah'ın üçüne birden hitap edilmiştir. Canı veren Allah canı alır. Padışahlar da kanun gereği insanları idam ettirir. Sevgili ise aşığı bakışları, hasreti ve sevdasıyla öldürür.  Bu yüzden zalim diyenin kendisi  bir zalimlik etmiştir. Güzel olanın gönlü de güzel olacağından gerçek bir güzelden, kötülük gelmez. Şair  bunlar seni karalamak isteyenler, güzelliğini kıskanıp  çekemeyenlerin iftirasıdır demek istemektedir.

 
Ey Fuzûlî! görmezlikten gelmek güzelin huyudur
Onlar cefa da etseler inan bir ihsandır sana

Güzellerin huyunda görmezlikten gelmek kaale almamak vardır.  - Padışah- Allah Sevgili birlikte kastedilir.-  Güzeller sevenlerinin hallerini çok iyi anladıkları halde bilmezlikten gelip, aldırmaz gözükürler. Onların bu halleri aşığına çok zor gelir.  Fakat sevgilinin cefası bile aşık için  bir ihsandır.




Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Mehmet Aluç
08 Mart 2017 Çarşamba 12:16:11
Emeğine sağlık Şahamettin kardeşim,sağ olasın var olasın kardeşim,selam ve dua ile.

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...