ANLAM KAYMASI NEDİR

Ekleyen : Adem , 10 Aralık 2017 Pazar aaa Beğen
ANLAM KAYMASI NEDİR
 
Kelime türü ve dalı: İsim, dil bilgisinde bir terim 
 
Frnasızca: . déplacement sémantique
İngilizce:  semantik change, semantic transfer
Almanca:  Budetungsvandel
 
 
DİĞER – EŞ ANLAMLI TERİMLERİ: . Başka manaya geçiş, anlam yer değiştirmesi)
 
Yeni bir anlam vermek üzere kelimelerin gerçek anlamlarından kayarak kalıplaşmaları[1]
 
Daralma veya genişleme dışında olarak anlamın sadece yer değiştirmesi.  İğretileme, kapsamlama, ad değişimi, kaydırma gibi anlam olaylarını karşılayan dilbilim konularının genel adı”.[2] Dilbilim terimi
 
Somut veya soyut anlamlı kelimler benzetme veya zihnen kurulan çeşitli ilgiler nedeni ile kendi anlamlarından başka anlama gelecek şekilde de kullanılabilirler.   Sözcük bir yandan kendi temel anlamını koruyorken diğer yandan da tamlamalar kurmak için veya benzerlik ve çeşitli ilgiler yoluyla diğer bir anlam da kazanıp kalıplaşabilir.
Zamanla anlamlarında meydana gelen bu tür anlam kaymaları veya kayma yoluyla kalıplaşmalara anlam kayması denir.
 
Örneğin Beşik ve taş sözcükleri kendi anlamlarını korurken  - belki de beşiğe benzeyen bir şekli dolayısı ile -  bir semt adı da olarak beşik ve taş kelimelerinde anlam kayması meydan gelmiş olur.
 
Anlam kaymalarındaki anlam olayının anlam değişmesinden farkı, kelimenin benzetildiği şey ile arasındaki anlam bağının tamamen kopmamış olmasıdır:
 
 
Hanımeli,
 İmambayıldı,
Başsavcı,
Adamotu,
Dil dökmek,
Ağız yoklamak.
Aslanağzı, «bir çiçek adı: aslan ağzına benzeyen çiçek»;
Karafatma «bir böcek adı»;
Katırtırnağı «bir bitki»;
Dedikodu, çıtkırıldım, dil dökmek
Eski dilde kaba «iri, büyük, kocaman»: “ Görklü kaba ağaç “  günümüz Türkçesinde kaba « biçimsiz, sevimsiz, nezaketsiz»;
Kabarmak «ağırlığı artmadan hacmi büyümek, şişmek», anlam kayması ile (öfkelenmek, hiddetlenmek), kumaşta «üzerinde tüyleş oluşmak» vb.
 
 
[1] Prof. Dr. Vecihe Hatipoğlu, Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü, AÜ. DTCF Yayınları, Ank. 1982, s.14
[2] TDK Sözlük Anlamı


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...