İlgeç - Edat -


Esa
31.01.2018
 
 
 
İlgeç  -  Edat -
 
Fransızca:     post position . particule
İNGİLİZCE:    post position . particle
Almanca  :    Partikel , Nachstellung
 
 
Osmanlıca:       edat 
Arapça :      Edat
 
Kelime türü:   İsim –-  Dilbilimde bir terim
 
 
FARKLI EŞANLAMLI TERİMLERİ:   Edat , ilgiç, İlgeç
 
 TANIMLAR
 
Tek başlarına kendilerine özel anlamları olmayan;  diğer kelimeler ve cümleler arasında anlam ve gramer ilişkileri kuran kelimelerdir.  
 
Kendi başına tam bir anlamı olmayıp ancak diğer kelimeler arasındaki gramatikal ilgileri göstermeğe yarayan yardımcı kelime”: [1]
 
“Yalnız başına bir anlam taşımayan; ancak, ad ve ad soylu kelimelerden sonra gelerek sonuna geldiği kelimeyle cümledeki başka kelimeler arasında anlam ilişkisi kuran, gramer görevli bağımsız kelime: “[2]
 
Bir sözcükten sonra gelerek o sözcükle ötekiler arasında ilgi kuran sözcük[3]
 
gibi, göre, kadar, için, karşı ,ve, dahi, yahut, ama, fakat, üzere, -e doğru, -e karşı, -e karşın, -e rağmen, -e değin, -e dek, -den dolayı, -den başka, ile, yalnız, ancak, sade, sadece, tek, bir, denli, değil…
 ( Bu tür kelimelere  GRAMATİKAL KELİME, Mot grammatical de denir ) .
 
Türkçede, ilgeçten önce gelen adın girdiği hale göre ilgeç türleri ortaya çıkar.
Yanılsıl ilgeç, Yönelmeli ilgeç, bağlamalı ilgeç, çıkmalı ilgeç
 
 
 
İlgeçler , kendi başlarına anlam taşımadıkları için diğer kelimler arasında  benzerlik, tezlk, olasılık, uygunluk , karşılaştırma, yaklaşıklık, derece , ölçü, amaç, aitlik, görecelik  vb gibi çeşitli anlam ilgileri kurarlar.
 
Adam melek gibi biriydi  (benzerlik)
İşe girmek için fabrikaya başvurdu (amaç)
Elmalar yumruğum kadardı. (benzerlik)
Onun  için herkes güzel şeyler konuştu . (hakkında)
Hiç birisi senin kadar sevilmedi (karşılaştırma)
Sana göre bir hırka bulamadım  (uygunluk)
Öğretmen sanki  sana  güvenecek de …(inanmama)
Onlar  dolmuş ile  gelecekmiş. (araç)
Bahçede, arkadaşları  ile oynuyor. (birliktelik)
 
Edatlar çekim eki almazlar eğer alırlarsa da aldıklarında adlaşır.
 
Veyanın  bir anlamı var mıdır arkadaşalar ?
 
Adamların on kadarını tanıdım
 
TERİMİN TÜRK LEHÇELERİNDEKİ KARŞLIKLARI
Azerbaycan Türkçesi: ädat; Türkmen Türkçesi: poslelog ~ söz soňı kömekçi; Gagauz Türkçesi: ardlaf; Özbek Türkçesi: komakçi; Uygur Türkçesi: tirkälmä; Tatar Türkçesi: bäylek ~ kiskäçä ~ modal' süze ~ yärdämlek;Başkurt Türkçesi: bäyläwes; Kmk: kömekçi söz ~ tilni kullukçu gesegi; Krç.-Malk.:sonura ~ poslelog ~ baylaw ~ kesekçik ~ modal' söz; Nogay Türkçesi: baylawışkesekşeler ~ modal' söz; Kazak Türkçesi: septewlik sılaw - septewlik; Kırgız Türkçesi: candooç ~çölökçü sözdör; Alt:: ulantı ~ bölügeş, modal' söstör kolbooçı; Hakas Türkçesi: sös soo~ ulag sös; Tuva Türkçesi: ederinçi; Şor Türkçesi: soon-sös; Rusça: poslelog ~ çastitsa ~modalnoye slovo ~ soyuz[4]
 
 KAYNAKÇA 

[1] BSTS / Dilbilim Terimleri Sözlüğü 1949
[2] BSTS / Gramer Terimleri Sözlüğü 2003
[3] Prof. Dr. Vecihe Hatipoğlu, Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü, AÜ. DTCF Yayınları, Ank. 1982
[4] BSTS / Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu 1997
 
Bu içeriğe henüz katkı yapılmamış

Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.


Henüz yorum yapılmamış