ULAÇLI BİRLEŞİK FİİL - Bağ - Zarf-Fiilli Birleşik Eylem

Ekleyen : ESA , 28 Mart 2018 Çarşamba aaa Beğen
 
ULAÇLI BİRLEŞİK FİİL - Bağ - Zarf-Fiilli Birleşik Eylem
 
Fransızca  :     Verbe descriptif, verbe composé
İNGİLİZCE:     Descriptive verb, compound verb.
Almanca  :     Descriptives  verbum,  verbum compositum
 
 
Osmanlıca:    tasviri fiil
Arapça :       
 
Kelime türü:   İsim –-  Dilbilimde bir terim
 
 
FARKLI EŞANLAMLI TERİMLERİ:  özel bileşik fiil, birleşmiş fiil, betimleme fiili, bileşik fiil) 
 
 
 
 TANIMLAR
 
 
Türkçede -i'li veya -e'li ulaçla vermek, bilmek, durmak, kalmak, yazmak eylemlerinin birleşmesinden meydana gelen ve kavramda tezlik, yeterlik, sürerlik veya yakınlık bildiren birleşik eylem:[1]
 
 
Yeterlik Fiili
Yapmaya gücü yetmek- muktedir olmak anlamında olan  “fiil + a(e) + bilmek”  eki ile kurulan birleşik fiil
 
“açabilir miyiz?” “gelebilirim.”,  yapabiliriz, görebilirsiniz Sevebilirler  
Yeterlik filinin olumsuzunda olumsuzu yardımcı eylem tamamen ortadan kalkar.
 
Çözebilirdi- çözemedi.”
Bulabildim bulamadım.”
Yapabilir: yapamaz
 
Yeterlik Fiilinin olumsuzu örneklerde de görüldüğü gibi ama-, -eme-” şeklinde oluşturulmuştur.
 
Bir fiil yeterlik fiilinin hem olumlu hem olumsuz şeklini de alabilir.
 
“Bu sorunlarımızı onlar da çözemeyebilir.”
 
Tezlik fiili
 
Tezlik fiilinin yapılışı “fiil + ı (i, u, ü) + vermek” şeklindedir.  Çabukluk tezlik anlamlarında bağ fiiller kurar.
 
“ Sorunu çözüverdi.”
“Masaları  çıkarıver.”
“ Yemekleri yetiştirivere
Suyu hemen götürüver
 
Tezlik fiilinin olumsuzu da vardır
Yazıverdin : “yazıvermedin.”
Geliverdin : gelivermedin
Aıversin: almayıversin
 
 
 
Sürerlik Fiili
 
Devamlılık, sürerlik  anlamı verir.
 
Fiil + a(e) + kalmak
durmak
gelmek
 
“ Yollara bakakaldı.”
“ Sen geledur”
“ Onlar gidedursunlar “
“ geledursunlar biz işimize bakalım “
 Süregel işler, 
 
Sürerlik Fiilinin olumsuzları ol maz.
 
Yaklaşma Fiili
 
“Olmasına az kaldı, “ “az kalsın olacaktı” ifadesi veren  “fiil + a(e)+ yazmak” şeklinde kurulan ulaçlı birleşik fiildir.
 
“ Karlara düşeyazdım.”
“ Az kalsın öleyazmak”,
 
[1] Prof. Dr. Vecihe Hatipoğlu, Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü, AÜ. DTCF Yayınları, Ank. 1982
 


Sitedeki yazıların tüm hakları ve sorumluluğu yazı sahiplerine aittir. Yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur. Aksi davranışlara karşın yasal işlemlere başvurulacaktır.

Yapılan Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış...

Yorum Yaz

Yorum yazmak için üye girişi yapınız...