ADIL ( Zamir )

Kelime türü ve dalı: İsim, dil bilgisinde bir terim 

Frnsz. Pronom,

İng., pronoun,

Almn. , pronommen – Fürword)

 

Osmanlıca : zamir

 

Eşanlamlıları: adsı, içlem, adınsı, adcıl

Kendileri sim olmadığı halde cümlede ismin yerini tutan, kişileri ya da herhangi bir varlığı, soru, belgisizlik,  işaret, ilgi, iyelik, özlük ve kişi yollarıyla karşılayan sözcüklere denir.

İsimler, varlıkları, nesneleri, kavramları, insanları, bitki hayvan nesne adlarını doğrudan doğruya karşılarken, zamirler in kendileri bir iism olmadığı halde yukarıda sayılan canlı cansız varlıkların isimlerin yerini tutabilen, onların yerine kullanılabilen kelimelerdir. 

Ali’nin yerine o, kendi özel adımızın yerine ben zamirinin kullanabildiğimiz gibi. O  ve ben zamirleri ile diğer tüm zamirler aslında  hiçbir nesnenin adı değildir. . Ama gerektiğinde canlı cansız tüm varlıkların ve nesnelerin adı gibi kullanılmaktadır.

 

O, 188 de doğdu

Bu, Osmanlıların yaptığı en büyük  camidir…

FARKLI TANIMLAR 

“ Kişi, özlük, gösterme, soru ve belirsizlik kavramları vererek varlıkları yerini tutan sözcük “[1]

“Tümcede kişi, özlük, gösterme, soru, ilgi, iyelik ya da belirsizlik kavramları içeren, genellikle varlıkların ve adların yerini tutan ad soylu sözcük.” ( bkz zamir ve zamir türleri )

Zamirler, isim soylu sözcüklerdir. Zamirler ismin yerini tutar, isimlerin yerlerine geçer ve isim imiş gibi isimlerin yerlerine kullanılırlar. Zamirler isim çekim eklerini, iyelik eklerini, ad durum eklerini alabilirler.

 

ADIL- ZAMİR TÜRLERİ

1. Kişi (Şahıs) zamirleri: Ben, sen, o, biz, siz, onlar

2. İşaret zamirleri: Bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar

3. Belirsiz zamirler:  Bazısı,  bir kısmı, pek çoğu, azı, çoğu, birazı ,birkaçı, pekazı, pekçoğu, herkes…...

4. Soru zamirleri:  Kim, ne, , kimi, neyi, hangi, hangisi, kimler, neler 

5. Kendi zamiri: kendi, kendisi, kendileri, kendimiz, kendiniz, ….

6. İyelik zamirleri:  ev-im, ev-in, ev-i, ev-imiz, ev-iniz, ev-leri veya sıra-m, sıra-n, sıra-sı, sıra-mız, sıra-nız, sıra-ları

7.  ilgi zamiri : benim- ki, onun-ki, bunun –ki, şunun –ki bizim-ki, annemin-ki, Alii’ninki gibi.  ( bkz zamir türleri )

 

[1] Prof. Dr. Vecihe Hatipoğlu, Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü, AÜ. DTCF Yayınları, Ank. 1982