Aksiyon Nedir Edebiyat ve Tiyatroda Aksiyon

 

Latince: agere, act

Fransızca: action

İngilizce: action

Aksiyon kelimesinin kökeni Latince’de eylem, fiil, yapmak, eylemek, icra etmek, harekete geçirmek“  anlamlarına gelen “ agere, act-  “ sözcüğünden gelmektedir. [1] Bu sözcük Fransızcaya agere, act- "yapmak, eylemek, icra etmek, harekete geçirmek" fiiline “ +tion  “sonekinin ilave edilmesi ile “ action " şeklinde evirilmiş,  dilimize de aksiyon hali ile girmiştir. [2]

Action kelimesi Fransızcada " eylem, edim, icraat, fiil “ anlamlarına geldiği gibi “hisse senedi" manasına da gelir.

Aksiyon kelimesinin güncel sözlüklerdeki anlamları: “Eylem: Bir iş, hareket yapmak, bir davranışta bulunmak. Davranış: Bir değişiklik getirebilecek etki uyandırabilecek düşünce ya da hareket.” Şekillerindedir.

Edebiyatta Aksiyon

Aksiyon sözcüğü edebiyatta ve kurmaca ( sanatsal metinler ) eserlerde vakaların, olayların akışını ifade etmek için kullanılır.

Bilindiği gibi roman, hikâye ve tiyatro olaya dayalı ve yazarı belli olan eserlerdir. Yazarı belli olmayan destan, masal, halk hikâyeleri, efsane gibi edebiyat terlerinde de belli bir vaka dizeni vardır.  

Olay yazılarında başlayıp, gelişen, düğümlenen ve çözülen vaka zinciri olay yazılarındaki aksiyon ve aksiyonları oluşturur.  Olaya dayalı kurmaca metinlerde tasvirler, duygular, düşünceler, yorumlar çıkılınca sadece vaka kurgusunu oluşturan filler kalmış olur. Bunlara da aksiyon denir.  

Tiyatroda Aksiyon

Tiyatro oyunlarında oyuncu ve oyuncuların sahne üzerindeki hareketi veya hareketleri ile bu hareketlerden ortaya çıkan vaka gelişimlerine de aksiyon denir.  bu hareketten ortaya çıkan gelişim. Tiyatro oyunundaki olay veya olaylar zinciri aksiyon olarak ifade edilir.

Sıra olaylar: Bir oyunun metninde yer alan arka arkaya sıralanmış durumlar ve olaylar. 6. iç aksiyon: Oyunun havasını kuran gelişim. Dış aksiyon: Oyunun olaylarında var olan hareket ve durumların gelişimi.

Konuşma aksiyonu: Oyunun konuşmalarında var olan aksiyon

 

KAYNAKÇA 

[1]https://turkcenedemek.com/kelime/aksiyon/

[2]https://www.etimolojiturkce.com/kelime/aksiyon