Avamil   Nedir?

Osmanlıca yazılışı :  عوامل

 Arapaça asıllı olan bu sözcük  Sebepler ( Ayaklar. Valiler. Hâkimler ) anlamlarına gelen   Amil kelimesinden gelmektedir. Amil, amele (amel etti, yaptı) fiilinin kökü esas alınarak ism i fail sığasına sokulmuş ve "amel edici" anlamı kazanmış olan bu kelime Arapça cümle bilgisini karşılayn bir terim – ıstılah haline gelmiştir.

 

Bu kelime daha sonra  eski  edebiyatta bir terim haline gelmiş  “ kelime sonlarının okunuşuna te'sir eden hususları öğreten ilim ve ona dâir kitab “ anlamında kullanılır olmuştur.

Bu  kelimeyi  ilk önce “ Birgivi  “ kullanmış, İmam-ı Birgivi  "Nahiv" ilmine dâir  yazdığı kitaba “ Avamil “ adını vermiş, avamil kelimesi böylece  Arapça  sentaks, cümle bilgisinin adı olmuştur.

Avamil kelimesi   dilbilgisi terimi olarak  Arapça bir cümlede  yer alan bir kelimenin  sonundaki değişikliğin ( i’rap) sebebi olan unsura denir.  Avamil bu nedenle başka kelimenin son harf veya harekesi üzerinde değişiklik yapan, tesir eden, amel edici diğer kelimeye denmiştir. Amilin etki gösterdiği kelimeye mamul; kelime sonunda yaptığı değişikliğe ise irab adı verilir.  Bu nedenle avamil, üç ana kısma ayrılır: amil, mamul, irab.

Arap grameri sarf ve nahiv bilgisi olmak üzere ikiye ayrılır.  Sarf: Şekil bilgisi: Morfoloji, Nahv ise  Söz Dizimi- Cümle bilgisi:  Sentaks tır.

Arap gramerinin kelime yapısını  fiil kökleri  fiil çekimleri, isim ve sıfatların  oluşumları müennes dişil, müzekker eril, ve çokluk- topluluk  ( cem ) oluşları oluşturur. Arapçanın cümle yapısını ise Nahiv ilmi inceler

Osmanlı medreselerinin temelini   Arapça  öğrenmek  yani  SARF  ve Nahiv oluşturmuştur.  Sarf kısmında, emsile ve bina; nahiv kısmında ise avamil bulunur.  Medreselerde  sarf öğretilirken  bir  birini tamamlayan Emsile- bina maksud, izzi - Merrrah… dersleri;  Nahiv okutulurken de  Avamil- İzhar-  Kafiye- Molla cami adlı kitaplar ve dersler gördürülmüştür.

Arapça derslerinin ilk kitabına avamil denmiş bu derste  Arap olmayanların öğrenmesi için kelimenin sonunda  i’rab’a- değişime -  sebep olan  yüz amil tespit edilmiş, bunun için değişime sebep olan yüz amili “ El Avamilü’l Mi’e “  konularını  inceleyen tasnif eden amil ve mamul inceleyen kitaplara ve dersin adına Avamil denmiştir.

Bu konuda yazılmış olan kitaplardan en önemlileri  Abdülkasdir Cürcani Ve İmam’ı Birgivi’nin yazdıkları eserler çok önemlidir. Ve bu kitaplar  eski medrese eğitimindeki Avamil derslerinin başlıca   ders kitapları olmuştur.