Bağımlı Sıralı Cümle

 

 

Anlam bakımlarından birbirlerine bağlı olan, özneleri yüklemleri veya tümleçleri birbirlerine bağlı olan cümlelerdir.

 

İnsanlar, uyumuyorlar, duymuyor ve okumuyorlar. ( Özne ortak )

 

Ankara’da  bu evi yapmış ve satmıştı. (özne Dolaylı  Tümleç ve Nesne ortak )

 

*Onu bana beni ona düşürdü.  (yüklem ortak)

 

Öğretmen, içeri girip,  tekrar dışarı çıktı. ( Özne ortak )

Biri gezmeye başladı öbürü de uyumaya … (  Yüklem  ortak )

 

 

"Ulaştığınız yerin ötesinde bir yerlere yönelmedikçe asla büyüyemezsiniz."

Bu cümlenin yüklemi "büyüyemezsiniz" sözcüğüdür. Bu sözcük hem yüklemdir; hem bir iş, eylem bildirmektedir.
Bu cümlede geçen "ulaştığınız, yönelmedikçe" sözcük leri de eylem, iş, oluş bildirir; ancak bu sözcükler çekimli fiil olmadığı için yüklem değildir. Eylem bildiren sözcük, "çekimli fiil" olduğunda yüklem olur.

Yüklem görevindeki sözcük, her zaman bir yargı bildirir; ama her zaman eylem, iş bildirmez.

"Değişiklikten başka hiçbir şey devamlı değildir." cümlesinde "devamlı değildir" sözü yüklemdir. Bu söz, isim soylu olduğu için yüklem olduğu halde eylem bildirmez.

 

NOT. Bazı bağımlı sıralı cümlelerde öge ortaklığı veya öğe eksikliği anlatım bozukluklarına neden olur.

 

Bir yönde gidiyorduk ama yol muydu  tarla mıydı seçilmiyordu . ( Özne uyumsuzluğu ve eksikliği  var)