BENZEŞMEZLİK

 

 

 

 

 

Fransızca:    Dissimilation, différenciation

İNGİLİZCE:   dissimilation, differentiation

Almanca:    Dissimilation, diferenzierung

 

Osmanlıca:   TEMSİL

 

Kelime türü:  Dil bilgisinde bir terim

 

FARKLI EŞANLAMLI TERİMLERİ:   aykırılaşma, benzeşmeme, özgeleme

 

 

Bir kelimede bulunan aynı veya benzeri seslerden birinin değişikliğe uğraması na denir. Bir kelimede yan yana veya birbirine yakın duran ve boğumlanma nitelikleri bakımından birbirinin tıpkısı veya benzeri olan iki ünsüzden birinin, kendi boğumlanma noktasını ötekinden ayırarak başka bir ünsüze dönüşmesi olayı. [1]

 

Bu  ses olayı  daha çok r ve n akıcı seslerinin tekrarını önleme amaçlı olarak dildeki en az çaba kuralı nedeni oluşmaktadır.  Bu ses olayları nedeni olarak ortaya çıkan özellikler yazı diline nadir olarak geçer. Daha çok konuşma dilinde ve yöresel ağızlarda karşımıza çıkar. [2]

 

 Kınnap> (kırnap) , (attar) > aktar, (makkap) > matkap, (muşamma) > muşamba örneklerinde olduğu gibi.

 

kınnap>kırnap, gındap (An. Ağz), muşamma>muşamba, attar>aktar, berber>belbel, kehribar>kehlibar, fincan>filcan, gumandan>gumandar, «kumandan, komutan», tekrar>tekral, tepme>tekme vb. Benzeşmezlik olayı yakın ve uzak benzeşmezlik olarak ikiye ayrılır. Yan yana bulunan sesler arasındaki benzeşmezlik yakın benzeşmezlik (muşamma>muşamba, aşcı>ahçı) yanyana bulunmayan sesler arasındaki benzeşmezlik de uzak benzeşmezlik adını alır: berber>belber, birader>bilader, fincan>filcan gibi.[3]

 

 

---