Dandizim Ve Dandy Nedir

Dandizim Ve Dandy Nedir

Dandizim

Yapmacık üslubu  ifade eden bir terimdir. Dandizim kelimesinin sözlük anlamı ise : “ Züppelik. Ender bulunan nesnelere ve yapay nesnelere düşkünlük” şeklindedir.  Dandizim ilk önce İngiltere de
ortaya çıkmış,  aşırı şıklık ve  moda düşkünlüğüne  dandysm denilmiştir.

Dandy ve Dandizim kent ve kent soylu yaşam biçimini ifade eden bir terim olarak ortaya çıkmış, daha sonra felsefe ve edebiyattada da yer bulmuştur.

Dandizm tabiri sanayileşme yıllarında ortaya çıkan   önceden aristokrat olmayıp türedi zenginlik sonrası  sonradan  ortaya çıkma servet sahiplerinin aristokrat ve soylu imiş gibi davranmalarını ifade eden bir tabir olarak  belirmiştir.

Dandizim: aslında aristokrat olmayan, ama giyimi ve tavırlarıyla aristokrat gibi davranan yeni yetme zenginlerin davranışlarını  ve üslubunu ifade eden bir tabirdir.   Sanayileşme sayesinde servete kavuşan ve sonradan görme olarak nitelendirilebilecek  'court dressing' diye tabir ettikleri salon giyiminin kurallarını sarsmış insanlara dandyler ve dandizm de  denmiştir. Dandyler güzel giyinen alışveriş merkezlerinde (department store)  sık sık görülen,  gününü gün etmeyi seven insanlar olarak bilinir.

Dandizm ise:  İngiliz hayranlığı sonucu, 19. yüzyılın son çeyreğinde Fransa'da  da ortaya çıkan,  göz alıcı giysiler giymeyi seven, ender ve yapay şeylere düşkün olan,   çarpıcı biblo ve aksesuar düşkünü olan kesimleri ifade eden bir tabir olarak belirmiştir.

Dandyler 19. yy'ın ilk yarısında İngiliz sosyetesi mensuplarının  sonradan türedileri olarak boy göstermişler, davranışları ve eğitimleri ile soylulara ve aristokratlara yakın ama  özellikle şıklıklarıyla dikkat çeken,  modayı sıkı takip eden, aksesuar  düşkünü, çarpıcı şık giyinen  kişilerin açtığı çığır Dandizm olarak adlandırılmıştır.  Londra’da ortaya çıkan bu durum kısa zamanda Paris ve Fransa’ya da sirayet etmiş, Fransız sosyetesinde yer almayı başaran bu Dandyler  orta tabaka insanlarını da hor görmüşlerdir.

Dandizim  zamanla felsefi bir düşünme biçimi haline de gelmiş  Rousseau'nun "doğal yaşayışa dönüş"
romantizmi olarak değerlendiridiği  “kişisel özgürlüğü gerçekleştirme, kendine güven ve toplum yasalarına, kafa tutma “ [1]düşüncelerini de içeren bir düşünme biçimi olarak da kabul edilmiştir.

Edebiyatta Dandizim

Dandizim edebiyata da bu yönleri ile girmiştir. Edebiyatta ise "dandy" kelimesi taklitçi ve süslü üslubu ifade eden bir terim olarak kullanılmıştır. Başlarından ilham alan, başkalarını taklit ederek üslubunu süsleyen yazarlar Dandist veya Dandy olmakla suçlanmışlardır.   İlhamını başka yerden alarak şiirler yazan,  doğal olmayan, taklidi ve  yapmacık üslup kullanan şairlere  Dandy şair denmiştir.  

Dandizim: üslubu doğal yollardan oluşmayan, yapmacık, yapay, taklidi süslere önem veren, kendi üslubunu – tarzını – geliştiremeyip, moda ve populist yakıştırmalara yer veren şair ve yazarları ifade eden bir terim olarak kullanıldığı gibi , “marjinal  ve taklit edilmemek için kullanılan yapmacık edebiyat uslubu olarak da kabul edilmiştir. “

Türk edebiyatında da Dandist denilebilecek bazı şair ve yazarların varlığı inkâr edilemez. [2]

KAYNAKÇA

[1] Orhan Hançerlioğlu, Felsefe sözlüğü…

[2]Abdurrahman Kolcu , Dandizm ve Türk Edebiyatında Dandy , Salkımsöğüt Yayınlar