Duâ-nâme

Osmanlıca yazılışı: duâ :  دعاء

 

Duâ-yı hayr: hayırlı duâ.

Duâ-yı müstecâb: kabul edilen duâ.

Duâ-gû : ( Duâ Arapça, gû, okuyan, söyleyen anlamında Farsça )  : duâ eden, duâcı,  duâ eden, duâ okuyan

Duâ sözcüğü دعاء Arapça kökenlidir. Osmanlıca yazılışı : نامه : name. Sözlük anlamı ile mektup;  sevgiye ve aşka dâir yazılmış mektup;  kitap, mecmua anlamlarına gelir. Şu halde duâ-nâme  نامه دعاء sözlük anlamları ile duâ kitabı, duâların toplandığı eser anlamlarına gelir.

Eski edebiyatta birisine  hayır duâlar etmek için yazılmış mektup anlamındadır.  Bu anlamından hareketle duâların yazıldığı kitaplara da duâ-nâme adı verilmiştir.

Duâ-namenin sözlük anlamı:  duâ  mektubu, birinin-hayır duâsı yazılı mektup. Duâlann toplan­dığı kitap manalarındadır.

Eski edebiyatta   Arapça olarak yazılmış duâ kitaplara duâ-nâme adı verilmiş,   bu tip duâ-namelere Türkçe açıklamalar getirilmiş, yazılan duâlara ait hikâyeler de  içeriğe alınmıştır.  Günümüzde de    eski duâ-namelere benzer  yapıda duâ-nameler yazılmaktadır.

Eski edebiyattaki  duâ-namelerde  Arapça duâlar bir araya getirilmişler, duâ metinlerinin dışında Türkçe olarak duâların bazı hususiyetlerine ait hikâyeler  de anlatılmıştır. Eski edebiyatta yazılan duâ-namelerin manzum ve mensur olarak  yazılmış türleri de vardır.  Bu duâ-namelere  duâ risaleleri adı verilmiştir

Şeriata ve dini hükümlere uygun yazılmış olan duâ-nâmelerin dışında şeriata ve dine uygun olmayan, büyü, sihir ve tılsımla ilgili duâ-nâmeler ve bunları açıklayan  kitaplar da yazılmıştır.  Muska ve tılsım duâları ile ebced hesabına göre yapılmış, tılsım, sihir  ve büyü yapmak, cin çıkarmak,  cin kovalamak, define bulmak, kaybolan eşyaların yerini bulmak, karı kocayı ayırmak veya bir birlerine düşkün etmek vb işlerle ilgili yazılmış duâ-nâmeler de vardır. 

Mehmed Fevzi Efendi’nin  kıymetli bir duâ risâlesi vardır. Bunun dışında  eski devre ait duâ-nâmelerden en tanınmış olanı Meşhur Şeyhülislam  Ebu suud Efendi’ye ( 1490- 1573)  aittir. Bu duâ-nâmenin orijinal yazma nüshası  İstanbul Üniversitesi kütüphanesindedir. “Muhammed b. Muhammed Yavsi el-İmadi Ebüssuud. Yayın Bilgisi: [y.y. : y.y.], 1269. Fiziksel Tanımlama: 23 v. ; 206X122 mm Eserin yazıldığı hattın cinsi: Talik.Sayfadaki satır sayısı: 17Cildin cinsi: Yeşil meşin, şemse.. “