Dünya Edebiyatı Doğal Destanlar:

 

Destan : ( Asıl Destanlar)

Konusu ferdi olmayan bir şair tarafından  sonradan oluşturulmayan,  milletlerin oluşturduğu konusu toplumsal felaketler ve değişimler olan destanlardır. Asıl destanları: a)  Milletlerin başından geçen tarihi  dönemeçlere dayanan destanlar ve  b) Mitolojik destanlar olarak ikiye ayırmak mümkündür.  Önemli tarihi dönüşümlere ve olaylara dayanan destanlar eski milletler aittir. Doğal destanların pek çoğu destan dönemi denilen  ilk çağlarda veya biraz daha geç devirlerde oluşmuştur. Bu bakımdan kökeni eski olmayan milletlerin destanı yoktur.

Destanlarda genellikle önemli kahramanlar da vardır. Bu kahramanlar toplumlarına önder olarak onların yaşadıkları önemli olaylarda aktif roller üstlenirler. Bu kahramanların bazıları aşırı güçlü insanüstü güçlere, kuvvetlere ve yönlere sahiptirler. Asıl destanlar milletlerin vicdanından, tarihi döneüşüm noktalarından ve hayallerinden oluşan anonim anlatılardır. Milletlerin ortak emellerini, ülkülerini, heyecan ve istekleri ile inançlarını dile getirir.

  1. a)      Tarihi Olaylara Dayanan Destanlar: Milletlerin başlarından geçen, felaketler, büyük olaylar, büyük dönüşümler, değişimler, göçler, savaşlar yenilgiler sonrasında gelişen olayları  büyük kahramanların etrafında anlatan  destanlardır. GÖÇ DESTANI Uygur, Ergenekon ( Göktürk) Alp Er Tunga Destanı ( Siyenpi) Oğuz Destanı ( Hun) Şu Destanı ( Siyenpi) ( Bkz Destan ve Türleri ile Hikaye Menkıbe Efsane İlişkisi )  İlyada ve Osessa ( Yunan) Ramayan Hint, İgor ( Rus) Nibelungen ( Alman )
  2. b)      Mitolojik Destanlar: Tarihle ilgisi olamayan, inançla ilgili tasavvurlardan meydana gelen, Dünyanın, evrenin oluşumu, mevsimlerin yeryüzü şekillerinin, ırmakların göllerin denizlerin insanlığın ve milletlerin  ortaya çıkışını, tanrı, yarı tanrı gibi hayali varlıklara dayandıran, türeyiş ve yok oluşları dile getiren, tarihle ve gerçeklerle bağı olmayan dinsel inanışlardan kaynaklanan veya dinleri meydana getiren  destanlardır. Altay Türkleri Yaratılış Destanı, Uygur Türeyiş Destanı  Sümerlerin Gılgamış,

 

Dünya Edebiyatındaki Doğal Destanlar

  • Sümer _ Gılgamış Destanı : Gılgamış karada ve denizde olan biten her şeyi bilen yenilmez bir savaşçıdır. Gök tanrısı Anu halkına  karşı acımasız davranan  Gılgamış’a öfkelenir. Bunun üzerine  Anu, vahşi bir hayvan olan Enkidu’yu  Gılgamış’ın  üzerine salar. Gılgamış , Endiku’ya üstün gelir ve Enkidu Gılgamış’ın en yakın dostu ve yardımcısı olur. Daha sonra aşk tanrıçası İştar  Gılgamış’a aşıkm olur. Gılgamış bunu red eder. Bunun üzerine gökyüzü fahişesi ve aşk tanrıçası olan İştar Gılgamış’ı öldürmek için yeryüzüne bir boğa gönderir. Gılgamış, Enkidu’nun da yardımıyla bu boğayı da öldürür.
  • Yunan edebiyatı:İlyada ve Odysseia (Homeros): Yunanlıların Troia ( Turuva)  Savaşı’na gidişleri, Truvalılarla yaptıkları Savaş, Arşil’in Hektoru öldürmesi ve Arşil’in de topuğundan vurulup öldüürlmesi ile  Yunanlıların ülkelerine dönüşlerini   anlatır.
  • İran Edebiyatı:Şehname (Firdevsi):Eski İran, Asur, Pers, Zerdüşt, Sasani ve İslami dönem tarihindeki devletleri ile hükümdarlarının yaptıklarını yarı mitsel yarı  tarihi olaylarla  birleştirerek anlatan İran-Turan , Rüstem’in  yiğitliklerini, Afrasyapla savaşlarını, Dahhak, Cem,  Gave ,  destanlarını,  birleştirerek anlatan Firdevsi’nin derleyerek kaleme aldığı  destanıdır.
  • Şinto(Japon Edebiyatı, Mahabbarata)
  • Fin Edebiyatı:Kalevela (Lönrot):Fin milli destanı: Kalevela’da, Elios Lönnrot tarafından toplanmış olan toplam 78  halk şarkısından oluşur.  Kalevela’ı meydana getiren şarkılar beş kahramanın etrafında toplanır. Bu şarkılar saz şairi,demir,maceraperest, avcı, demirbaş köle etrafında oluşmuştur. Bu şarkılar  Finlilerin doğa ile yaptıkları mücadeleleri anlatmaktadır.
  • Hint Edebiyatı: Mahabarata:Kaurava’nın Pandavalara karşı savaşlarını Krişna ve Arcuna’nın kahramanlıklarını anlatır. Ramayana: Ayadhya prensi Rama’nın  şahsında oluşan 24 bin kıtadan meydana gelen bir destandır.  Prens,  Tanrı Şiva’nın yayını çekebilecek savaşçıya kızını vereceğine söz verir. Rama,  bu yayaı çekrek  Prensin kızını almak ister. Bu anlaşma, Kralın ikinci karısı tarafında kabul edilmez. Rama, nişanlısı ve kardeşi  büyük ormana gitmeye karar verir. Yollarda devlerle  savaşıp birçok felaketlere uğrar.Sita Seylan’ın dev kralının eline düşer.n Rama Sita’yı kurtarmak için, Seylan’la Hindistan arasında, deniz üzerinde bir köprü kurduru; Sonunda Rama nişanlııs Sita ile evlenir.
  • Alman Edebiyatı: Nibelungen: yüzyılın ilk yarısındaki Hun-Germen savaşlarını, kavimlerin göçlerini Almanların ortaya çıkmasını  anlatır.
  • İngiliz Edebiyatı: Beowulf:Yiğit Beowulf ve arkadaşlarının bir canavarla mücadelesini anlatan bir detandır.
  • Rus Edebiyatı: İgor: Yüzyılda oluşan Kıpçak Türkelri ile Rusların savaşlarını anlatan bir detandır.  Kıpçakları yenerek şöhret olmak isteyen Prens  Kıpçak Türkleriyle  girdiği savaşta büyük bir yenilgi alır. Bu yenilgi sonrasında  Slavlar birleşmek zorunda kalır. 
  • İspanyol Edebiyatı: La Cid:İspanyolların ulusal kahramanı Rodrigo’nun ( Le Cid’in )  11. yüzyılda  İspanya ve Protekiz’i istila eden  Endülüs Emevileri ile yaptığı mücadeleleri anlatan  bir destandır.
  • Fransız Edebiyatı: Chansen de Röland:Charlemagne döneminde   Fransızların Endülüs Emevi Devleti Müslümanları ile yaptığı savaşları   savaşları anlatan bir destandır.
  • Roma Destanları :  Romus Ve Romulus: Romalıların Romus ve Romulus adında bir kurt taarfından emzirilen çocuklardan meydana geldiğini anlatır.  Virgil: İmparator Ağustos zamanında Roma’nın yükselişini ve yükselmek için kendini nasıl feda etmek gerektiğini anlatan Şair Vitgil tarafından yazılan ve . 12 kitaptan meydana gelen bir destandır.  Destan, Trojan’ın tarihini anlatmak istemiş ama Virgil’in ölümü üzerine yarım kalmıştır.