EKEYLEM

Fransızca:    verbe substantif, verbe copule , verbe predicativ

İNGİLİZCE:   substantive verb ,predicative, verb of precation

Almanca:    verbum substantivum , kopula verbum pradikativum

Osmanlıca:    cevher fiil

Kelime türü:   İsim –-  Dilbilimde bir terim

FARKLI EŞANLAMLI TERİMLERİ:     İmek fiili, varlık fiili, ek fill 

 

TANIMLAR

Ad soylu sözcüklere, tamlamalara ve sözcük öbeklerine ulanarak onları eylemleştirip tümcede yüklem görevine sokan zaman ekleridir.

“Sözcüklerin eylem görevinde kullanılmalarına yardım eden, -dir ekinden yararlanılarak çekimi tamamlanan ve olumsuzu değil sözcüğüyle kurulan yardımcı eylem:”[1]

 Hastayım (hasta değilim) , hastasın, hasta (hastadır) ; hastayız (hasta değiliz) ; hastasınız, hastalar (hastadırlar)

Ekeylemin -di eki hikâye, -miş eki rivayet, -se eki koşul birleşik zamanlarını kurar: güzeldi (güzel+idi) , güzelmiş (güzel+imiş) , güzelse (güzel+ise) vb. (bk. birleşik zaman) .

 Ör neğin; öğretmendir (öğretmen-dir), öğretmendi (öğ-retmen-di), öğretmenmiş (öğretmen-miş), öğrenmen-se (öğretmen-se) vb.

Ekeylem almış sözcükler, «değil» ilgeciyle olumsuzlanır: Öğretmen değil'dir; Öğretmen değilmiş vb.

Ekeylemin hikâyesi (-di), rivayeti ( miş) ve şartı (- se) yalın (basit) zamanlı eylemlerin 3. tekil kişilerine ulanarak, bileşik zamanlı eylemler kurar: Okuyor-du, bilir-miş, yazmış-sa vb.

Ek fiiller Türkçede iki görevde kullanılırlar:
 
İsimleri ve isim soylu sözcükleri yüklem yapmak,
Basit çekimli fiillere eklenerek birleşik zamanlı fiil yapmak (-dir hariç).

[1] Prof. Dr. Vecihe Hatipoğlu, Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü, AÜ. DTCF Yayınları, Ank. 1982