Eski Türkçede Ses Kelime Cümle Değişimleri

 

 

Göktürk Alfabesi 

 

Eski Türkçe Dönemi  ve Ses Kelime Cümle  Değişimleri

Türkçenin metinler ile takip edilebilen yazı dilinin ilk devresini oluşturan ve yazılı belgeler ile bilinen ilk devresine verilen ad olmaktadır.

Eski Türkçe devresi Göktürkler, Uygurlar ve Karahanlılar devrinin ilk devresini oluşturan tarihi kesiti kapsamaktadır.   Göktürk Orhun Yazıtlarının ortaya çıkışından Karahanlılar zamanındaki ilke İslami eserlerin yazıldığı surece kadarki 8 asırlık devre Eski Türkçe devresi olarak adlandırılmıştır.  ( bkz Orhun Yazıtları Hakkında Detay Bilgiler)

Bu devirlerde Türkler Moğolistan’ın kuzeyi,  Ötüken ve Karakurum ile Uygurların yerleştikleri tarım havzaları olan Doğu Türkistan’a doğru yayılmışlardı. Bu coğrafyada bulunan Türkler o yıllarda yeni yeni Batı’ya doğru yöneliyorlardı.  

Kuzeyde olanlar yani Göktürk Kağanlığı sınırları içeresinde yaşayanlar yazılı metinleri 38 harften oluşan Göktürk Alfabesi  ( Orhun ) ile taşa ve sert yüzeylere kazınacak şekilde yazmışlardı. ( bkzOrhun Yazıtlarında Sosyal ve Siyasi Mesajlar  )   Orhun Göktrk Yenisey yazıtlarından  gnmze ulaşan en eski en eski Türkçe metinler Mahan Kağan ( Bugut) Çoyren (Çoyr) / (687 – 692) Hoytu Tamir / (717 – 720) Öngin (İşbara Tamgan Tarkan) (719 – 720) yazıtlarıdır. [1]

 Güneydeki tarım havzalarına yerleşerek yerleşik hayata geçen Uygurlar ise yazılarını kil tabletlere, kumaşa ve kâğıda yazabilecek bir seviyeye gelebilmişler matbaayı da buldukları için çok sayıda yazılı eser de bırakmışlardı.  ( bkz Eski Uygur Alfabesi )

Eski Türkçe dönemindeki Türkçenin gelişim ve değişimleri Göktürk Abideleri,  Uygur Metinleri ve Karahanlılar zamanında yazılan ilk İslami eserlerdeki yazılı belgelere dayanarak ortaya çıkarılmıştır.  ( bkz   Orhun Yenisey Yazıtlarının Türü Hakkında Bilimsel Tartışmalar)

Bu  yazılı belgelere dayanarak Göktürkçe ve Uygur Türkçesi arasında, ses, kelime yapısı, cümle yapısı ve  kelime hazinesi bakımlarından oluşan değişimler ortaya konulabilmiştir.

Eski Türkçe Döneminde Başlıca Değişimler

Bu sekiz asırlık dönem içerisinde ortaya çıkan belli başlı değişimler şunlardır.

 

KAYNAKÇA 

[1] /post/gokturk-orhun-yazitlari-anitlari/76158

[2] Prof.Dr Salide ŞERİFOVA, Orhun Yenisey Yazıtlarının Türü Hakkında Bilimsel Tartışmalar, /post/orhun-yenisey-yazitlarinin-turu-hakkinda-bilimsel-tartismalar/137503