Fasl Nedir- Mefsul

Osmanlıca yazılışı fasl :  فصل

Fasl: Arapça kökenlidir.  Kök anlamı ile فصل  “ fṣl “ masdarı  1. ayırma, bölme, 2. bölüm, dönem, zaman aralığı, mevsim, bir eserin veya müzik dinletisinin her bölümü [1]anlamlarına gelir. Fakat bu sözcük zamanla anlam genişlemelerine daha çok uğramış pek çok ilave ve terim anlam da kazanmıştır.

Fasl sözcüğünün sözlüklerdeki anlamları şunlardır:

1) ayrıntı; ayırma, ayrılma; kesme; kesinti; bölüm.
2) halletme, neticelendirme.
3) aleyhte bulunma, adam çekiştirme.
4) bir kitabın başlıca bölüntülerinden her biri.
5) dört mevsimden herbiri,
6) muz. bir defada çalınan peşrev, şarkı vesâire-nin hepsi, bir bestekârın aynı makamdan bestelediği iki beste île iki semaî, geniş manisiyle Türk müziğinde klâsik bir konser programı[2]

Fasl sözcüğü ile ilgili terkipler:

fasl-ı bahar, fasl-ı rebî: bahar mevsimi.
fasl-ı gül: gül mevsimi, ilkbahar.
fasl-ı harîf: güz mevsimi.
fasl-ı hazân: sonbahar, güz.
fasl-ı müşterek: geo. Arakesit.
fasl-ı sayf: yaz mevsimi.
fasl-ı şitâ: kış mevsimi.
fasl-ül-eesed: vücudun mafsalları, oynak yerleri, [3]

Fasl sözcüğü edebiyatta, FASL , FASILA veya FASIL şeklindeki telaffuzlarıyla,  fasl-ı bahar, faslı şita, fasl-ı gül, fasl-ı hazan şeklindeki terkipleri ile  bir çok farklı alanlarda ve terim anlamıyla kullanılır.

Fasl aynı zamanda edebiyatta kelimeler, terkipler ve cümleler arasında bağlantı edatı bulunmadan yazı yazma usulü; sözün” edatlarla ve diğer rabıtalar ile bağlanmamış olarak söylemesine” [4] de denir.

Bir sözün bağlama edatları veya diğer bağlantılar ile bağlanmadan söylenmesine “Mefsul” da denmektedir.
Fasıl sözcüğü tiyatro da perdenin eş anlamlısı olarak, tiyatro oyunun  başlıca kısımlarından her biri anlamı ile de kullanılır.  

 

KAYNAKÇA

[1] https://www.etimolojiturkce.com/kelime/fas%C4%B1l

[2] https://www.osmanice.com/osmanlica-7802-nedir-ne-demek.html

[3] https://www.osmanice.com/osmanlica-7802-nedir-ne-demek.html

[4] Tahir-ül Mevlevi Edebiyat Lüğati, Enderun, 1973, s. 44