Geçişli Eylem – Fiil -

Fransızca:     transitif

İNGİLİZCE:   transitive

Almanca  :    ttransitv

 

Osmanlıca:     

Kelime türü:   İsim –-  Dilbilimde bir terim

FARKLI EŞANLAMLI TERİMLERİ:     geçişli fiil, geçişli çatılı fiil, nesnel fiil, nesnel eylem

 

TANIMLAR

“ Nesne ile kullanılabilen eylem”

Geçişli fiiller, yüklemde belirtilen iş, oluş ve hareketi yapan gerçek bir özne ile öznenin yaptığı işten etkilenen bir nesnenin var olduğunu belli eden fiillerdir.  Geçişsiz fillerde ise, özne sözde öznedir ve cümlede nesne olmaz.

 Cümledeki yükleme “ne, kim, neyi, kimi?” sorulduğunda mantıklı bir cevap çıkıyorsa o cümle geçişlidir .

Bir cümlenin geçişili yani öznenin ve nesnenin gerçek; yüklemin nesne alabilen bir fiil olup olmadığını anlamak için sırayla yükleme “ne, kim, neyi, kimi  “ soruları sorulur

Ben bu çiçekleri çiçekçiden satın aldım. (neyi? -> çiçekleri), kim aldı  “ben “

–  Dün o parka eski arkadaşımı  aradım. (kimi? -> eski arkadaşımı)

–Kendine çok  güzel elbise dikmiş . (ne? -> elbise)

Sevmek (okuma-yı sevmek) ,  almak ( evi almak) satmak ( köfte satmak ) görmek (ev-i görmek) , kırmak (cam-ı kırmak) , dökmek (süt-ü dökmek) ,  bilmek ( okumayı  bilmek ) yaptırmak (iş-i yaptırmak) vb.

Nesnesi olmadığı halde nesnesi olabilecek cümleler de geçişlidir

 “Ödül  törenine çağırdın mı ?” 

Bu cümlede nesne yoktur ama  onu, şairi, yazarı nesnesi de konulabileceğinden bu  tip cümleler de geçişlidir