Geniş Zaman Kipi

 

 

 

 

Fransızca:    aoriste atemporal

İNGİLİZCE:   aorist, timeless

Almanca  :   aorist zeitlos

 

 

Osmanlıca:      muzari

 

Kelime türü:   İsim –-  Dilbilimde bir terim

 

FARKLI EŞANLAMLI TERİMLERİ:     zamansızlık, zaman dışı olmaklık

 

 

“Eylemin her zaman yapıldığını veya yapılmakta olduğunu ya da yapılacağını belirten zaman ve kip”

 

Geniş zamanın verdiği zaman kavramı muğlaktır.   Bu zamandaki filler yapılması âdet olan geçmişte, yapılmış, halen yapılan gelecekte de yapılacak olan eylemleri gösterir. Bunun için de bu zamana geniş zaman denir. Geniş zaman kavramı içinde geçmiş, şimdiki ve gelecek zamanlar da vardır.

Kısaca geniş zaman “Fiilin sürekli olarak yapıldığını, hâlen yapılmakta olduğunu ve gelecekte de yapılacağını belirten zaman ve kiptir.”

 

Türkçede bu kip- r- ar-er- ır-, ir—ur-ür  -Ar, (I)r/-(U)r ekleri ile kurulur:

 

:1. severim(sev-er-im)

 2. K.T.seversin(sev-er-sin)

3. K.T.sever(sev-er)

 

1. K.Ç.severiz(sev-er-iz)

2. K.Ç.seversiniz(sev-er-sin-iz)

3. K.Ç.severler(sev-er-ler)

 

1. K.T.gelirim(gel-ir-im)

2. K.T.gelirsin(gel-ir-sin)

3. K.T.gelir(gel-ir)

 

1. K.Ç.geliriz(gel-ir-iz)

2. K.Ç.gelirsiniz(gel-ir-sin-iz)

 3. K.Ç.gelirler(gel-ir-ler) vb

 

Bu ekin olumsuzu Türkçede sorun teşkil eder. Olumsuz durumunda r- er- ar, er, eki kaybolur.

Gel-ir,

Gelmez

Alır

Almaz.

Sorar

Sormaz