Güldeste : دسته كل

 

Güldeste Nedir Antoloji Seçki

 

Osmanlıca yazılışı güldeste : دسته كل

 

Osmanlıca sözlüklerde yazılışı güldeste : دسته كل  sözcüğünün gerçek anlamı: Gül demeti, çiçek destesi ,“ Çok güzel şeylerden bir tutam.  Gül demeti” [1]   Şekillerindedir. Ancak ayrıca Türk Sanat Musikisinde Güldeste adlı bir makam adı da bulunur. Mevlevi dergâhlarında semazenlerin “ tennurenin üzerine giydikleri, uzun kollu, önü açık yelek” [2]lere de güldeste denmektedir.

Kelime kökeni olarak gül ve deste Farsça kökenli sözcüklerdir.  Terkip olarak “Gül destesi  “  anlamına gelir.

 

Fakat bu tamlama gerçek anlamından hareketle edebiyatta bir terim haline de gelmiştir.   Terim anlamı ile güldeste “ Şairlerin, yazarların, bestecilerin eserlerinden alınmış, seçme parçalardan oluşan eser, antoloji” şeklinde edebiyat, sanat ve müzikte terim bir anlam kazanmıştır.
Güllerin destelenmiş hali anlamındaki bu tamlama, edebiyatta  ise  “ Birileri tarafından seçilmiş,  manzum ya da nesir yazıların destelenmesi, bir araya getirilmesi”  anlamında bir  terimdir. Eski edebiyatta şairlerin  şiirlerinde oluşan seçkilere güldeste tabirinin yanı sıra “Güldeste-i şuarâ da denmiştir. Güldeste-i şuarâ’nın günümüzdeki tam karşılığı ise şâirler antolojisi olmaktadır.

Eski edebiyattaki terim anlamı ile  “ güldeste “ seçilmiş manzum ve nesir yazılarından meydana gelen mecmua anlamındadır. Bu anlamı ile günümüzdeki antoloji teriminin eş anlamlısı veya karşılığı olmaktadır. Güldeste kelimesi günümüzde de antoloji, seçilmiş şiirler, seçilmiş öyküler, yazılardan oluşan dergi, liste veya antoloji kitabı anlamı ile kullanılmaya devam edilmektedir. Bu terim anlamı ile seçki veya antoloji, güldeste ile eş anlamlı hale gelirler.

Güldeste adı altında yapılan seçkiler bir şairin en güzel ve seçilmiş şiirlerinden oluşabileceği gibi örneğin Karacaoğlan’dan Seçmeler, bir dönemin en güzel şiirlerinin seçkisi, bir yazarın en seçkin yazıları  vb şeklinde de olabilir.

Bu tarzda yapılmış  antoloji adında çok sayıda çalışma örneği verilebilir.

 

KAYNAKÇA 

 

[1] https://osmanlica.ihya.org/guldeste-nedir-ne-demek.html

[2] https://www.lafsozluk.com/2013/04/guldeste-nedir-ne-demektir.html