Hal  Etmek Nedir ( Şiiri Düz Yazıya Çevirme- Şerh)

Osmanlıca yazılışı : حل

Bu sözcük Arapça (  Hı ) harfi ile yazılan hâl şeklinde telaffuz edilen “Durum, vaziyet. Görünüş. Tavır. Suret. Keyfiyet.” Manasına gelen(  خال  ) Hâlden farklı anlamda ve yazımda bir sözcüktür. Sözünü ettiğimiz hal ( حل) hı ve lam ile yazılan ortada elifi olmayan haldir.

Sözünü ettiğimiz hal, Osmanlıcada   çözmek, açmak anlamında kullanılmış, ama bu asıl anlamından hareketle edebiyatta bir terim olarak da kullanılmıştır.

Hal sözcüğü edebiyatta terim anlamı ile manzum bir sözü nesre çevirmek, şerh etmek açıklamak manasına gelir.  Bu bakımdan şiiri analiz etmek, şiiri şerh etmek, çözümlemek veya şiiri analiz etmek ile eş anlamlı olmaktadır.

Örneğin:
Kilâb-ı zülme kaldı gezdiğin nazende sahralar
Uyan ey şir-i jiyan  bu hâb-ı gafletten                      Namık Kemal

Beytini: Gezdiğin o seçkin ve güzel sahralar, zülüm köpeklerinin eline düştü. Ey kükreyen  aslan daldığın bu gaflet uykusundan uyanıp bir kükrede şu havlayan köpekleri uzaklaştır.

 Şeklinde düz yazıya çevirmek  hal etmek demektir.