Hazf ve Zikir Nedir

 Osmanlıca yazılışı hazf :  حذف

Sözlüklerdeki anlamları: “Aradan çıkarma, çıkarılma. Yok, etme, silme, ortadan kaldırma, giderme, düşürme.  Selâm ve tahiyyatı uzatmayıp kısa kesmek. Mahvetmek. Vurmak. Atmak. Parmağıyla taş atma. “Bir maksat gözeterek bir manayı ifade eden kelimeyi zikretmeyip işaret yoluyla gösterme” [1] “Giderme, kaldırma" anlamlarındadır.


Edebiyatta Hazf Zikir İrâd ve İhmal

Terim manası ile düşündüğümüzde hazf  “ bir ifadedeki bazı sözleri kaldırma, aradan çıkarma veya noktasız harflerle manzum veya mensur yazı yazma, söylenmesi icab etmeyen veya yakışık almayan sözü ifadeden çıkarılması anlamlarına gelir.  

Hazf tabirini söylenmesi icab etmeyen veya ifade içinde kullanılmayı yakışık almayan, veya kullanılması uygusunuz  olan sözün cümleye alınmaması anlamına da gelir. Bu durumda ifadeye alınmayarak ayıklanan söz hazf olmaktadır.  Bu tip sözler, ahlaka, edebe dolayısı ile edebi olmaya aykırı sözler olabilecekleri gibi, anlamca ifadeye katkısı olmayan veya farklı nedenlerle ifade de yer alması sakıncalı olan her türlü söz veya sözleri kast etmektedir.

Cümleye alınması icap edilen söze ise zikir denir. Eski meani ilmine göre zikri ihmal etmek, hazfa ( gereksiz söze) dikkat etmemek kusur kabul edilmiş hazf, zikir, irâd ve ihmal hususlarına dair birçok teorik bilgiler ortaya koymuşlardır.  Eski edebiyatçılar sözün nerede hazf ( yani lüzumsuz ) ne zaman zikir ( yani çok gerekli, ne zaman irâd (yani çok lüzumlu ), ne şekillerde ihmal olduğuna dair bir takım kaideler de oluşturmuşlardır.

 KAYNAKÇA

[1] https://www.luggat.com/hazf/1/1