İstinsah nedir

Osmanlıca yazılışı : الاستنساخ

Arapça yazılışı: istinsâh :  اِسْتِنْسَاخْ

İstinsah Kelimesinin Kökeni

Arapça nesh kökünden türemiştir. Arapça temize çekti, nüsha çıkardı anlamına gelen nasaha “ نسخ  “ fiilinin istifˁāl vezninden masdarı[1] olmaktadır.

Nasihat almak veya nasihat anlamına gelen “nush, nash”; çoğaltılmış, kopya olarak yazılmış anlamına gelen “nüsha”;  kopya çıkaran anlamına gelen müstensih; bir belge veya kitabı kopyalama, temize çekme, nüshasını çıkarma, anlamına gelen nesih,  kelimeleri de ” nsh “ nasaha kökünden türemiştir.

İstinsah Kelimesinin Sözlük Anlamları

İstinsah kelimesinin sözlüklerdeki tarifleri :  “bir kitabın yahut yazılı bir metnin nüshasını çıkarma, onu harfi harfine kopya etme”, sayfaları veya kitabı el yazısı ile çoğaltmak, nüshasını yazmak, sayfayı, eseri kopya etmek, yeniden düzenleyerek yazmak, “ bir yazıya veya esere bakarak örneğini elle yeniden yazmak “ anlamlarına gelir.

 Eski devrilerde ve matbaada çoğaltmak imkânı olmayan zamanlarda kitaplar elle yazılır, bu eserler gerek duyuldukça müstensih denilen kâtipler veya yazıcılar tarafından çoğaltılırdı. Kitapların el yazısı ile çoğaltılmasına ise nüsha denirdi.  Bu nedenle eski devirlerde el yazısı ile yazılmış eserler, kitaplar, şiirler, divanlar vb. çeşitli zamanlarda çeşitli müstensihler ( kopyasını çıkaranlar, el yazısı ile eseri çoğaltanlar ) tarafından istinsah edilirdi.

Eski devrilerde istinsah işleri ile uğraşanlara kâtib, verrâk, nâsih, nessâh, müstensih[2] gibi adlar verilmişti.

KAYNAKÇA 

[1]https://www.etimolojiturkce.com/kelime/istinsah

[2] NEBİ BOZKURT, NEVZAT KAYA, “ İstinsah “ , https://islamansiklopedisi.org.tr/istinsah