İstitrad nedir

Osmanlıca yazılışı : إستطراد

İstidrad Kelimesinin Kökeni

İstiṭrād  “ إستطراد "  Arapça kökenlidir ve Arapça “ ṭrd “kökünden gelmektedir. İstiṭrād  “ إستطراد "  Arapçada “uzaklaştırdı"[1] anlamlarına gelen  “ trd “ ṭarada "  fiilinin istifˁāl veznindeki masdarı olmaktadır.

Uzaklaştırma anlamındaki “tard” sözcüğü  ile ayrıldı , uzaklaştı anlamına gelen” mürted “sözcüğü de  istidrat sözcüğü ile aynı kökten gelmektedir.

İstidrad Kelimesinin Sözlük Anlamları

İstidrad kelimesinin sözlüklerdeki anlamları “ konudan uzaklaşma, antrparantez söylenen şey",  “ bir söz söylerken o fıkra içinde başka bir bahis nakletmek.” Söz arasında ara söz söylemek gibi amanlara gelmektedir.

İstidrat sözcüğünün günümüz Türkçesindeki karşılığı parantez içine alınan açıklayıcı ara söz olarak verilebilir.

Edebiyatta İstitrad

Edebiyatta istitrad,  bir yazıda uygun bir yerde konu dışında başka bir şey söylemek olarak ifade edilebilir.  İstitrad yazı içinde konu ile alakalı ama konu içinde geçen bir mevzu hakkında açıklayıcı bir bilgi vermek işi de olabilir.

İstitrad genellikle yazı içinde geçen bir ibareye, bir duruma vb açıklık getirmek amacıyla yapılır. Günümüz Türkçesinde “ara söz “ olarak ifade edilen açıklayıcı ibareler parantez içinde iki virgül arasında veya iki kısa çizgi arasında verilir. [2]

Ömer Seyfettin,  maupassat tarzı öykücülüğün edebiyatımızdaki temsilcisi, edebiyatımızda hikâye tarzı geliştirecek kadar güçlü bir hikâyecidir.

Eski devirlerde istitrad denilen ara girişler yapılır, açıklamalardan sonra “sadede gelelim” denilerek ana mevzuya dönülürdü.

KAYNAKÇA

[1]https://www.etimolojiturkce.com/kelime/istitrat

[2] /post/ara-soz-ara-cumle-nedir/85004