KALIPLAŞMA

 Kelime türü:   İsim –-  Dilbilimde bir terim

 TANIMLAR

Sözcükler veya ekler arasında, belirli bir anlam için, ayrılmaz bir biçimde birleşme:

Herhangi bir kelimeye eklenen çekim veya yapım ekinin bilinen belirli görevi ile değil de eklendiği kelime ile beklendiğinden ayrı yeni bir anlam meydana getirecek şekilde birleşip kaynaşması olayı: gözde "sevgili", yüzde (%), öte, dolayı, ötürü, ileri, dışarı, yeniden, Kum. Köpten "çok önce"; yayan, için için, nereye, giysi, öğün "bir defalık yiyecek", birisi, böylesine, gibi, nicesi? "nasıl?" vb. Aynı durum iki ya da daha çok kelimenin anlam kaymasına uğrayarak ilk anlamlarından farklı bir biçimde kaynaşıp kalıplaşması için de söz konusudur.

ÖRNEKLER

Birleşik kelimelerin bir kısmı ve deyimler böyle bir kalıplaşmanın ürünüdür: Akbaba, kaptıkaçtı, şıpsevdi, dolmuş, dolma, dondurma, göze girmek, gözden düşmek, başgöz etmek, dibine darı ekmek, dil dökmek, göze batmak,  Beşiktaş,   Galatasaray,  kulak kabartmak; hanımeli, kaptıkaçtı,  Sakaltutan Geçiti, akbaba; niçin ( ne- için )  kimisi, birisi, hepsi, bidüziye ,