Koşaç Nedir

 

İNGİLİZCE:      copula

Osmanlıca:   haber edatı

Kelime türü:   İsim –-  Dilbilimde bir terim

FARKLI EŞANLAMLI TERİMLERİ: haber edatı

 

 TANIMLAR

“Ad cümlelerinde özne ile yüklemi birleştiren, yükleme güçlü ihtimal, olumluluk, olumsuzluk, süreklilik, kesinlik kavramları veren -dır / -dir eki veya değil kelimesi. “[1]

“Yüklemi özneye bağlıyan (koşan) kelime:”

“Başlı başına anlam taşımayan, birlikte kullanıldığı sözcüğe olumluluk veya olumsuzluk, sürerlik, kesinlik, kuvvetli ihtimal kavramları veren -dir eki veya değil sözcüğü “[2]

(bk. bildirme koşacı ve olumsuzluk koşacı).

 Özne-yüklem önermesinde özne ile yüklemi birbirine bağlayan 'dır' ('dırlar') ya da 'değildir* ('değildirler') biçimindeki deyim.[3]

İsim cümlelerinde özne ile yüklemi birleştirerek, yükleme ihtimal, olumluluk, olumsuzluk, süreklilik, kesinlik kavramlarından birisi ile  yüklemde cümlenin bitiş haline veren -dır (ve 1. ve 2. tekil-çoğul şahıs ekleri -ım, -sın, -ız, -sınız), imiş, idi sözcükleridir.

 Olumsuzu değil şeklinde yapılır.

-dir koşacı eklendiği kelimeler ile bitişik yazılır. İmiş ve idi koşaçları hem bitişik hem de ayrı yazılabilmektedir.

Kediymiş – kedi imiş

Aslanmış aslan imiş

Ahmet’miş Ahmet imiş

Kedidir, aslandır, Ahmet’tir

Kediydi- kedi idi

Aslandı aslan idi

Ahmet’ti, Ahmet idi

 

[1] Güncel Türkçe Sözlük 

[2] Prof. Dr. Vecihe Hatipoğlu, Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü, AÜ. DTCF Yayınları, Ank. 1982

[3] BSTS / Mantık Terimleri Sözlüğü 1976